

De omroep van Groningen, RTVNoord zend op dinsdag 's avonds een serie/docu uit over de meisjes die vroeger bij de boer moesten werken. Mijn oma heeft in die tijd ook als meid op verschillende boerderijen gewerkt. De verhalen die zij me altijd verteld zijn heel anders dan de verhalen die ik van Sj z'n pa hoorde. Een oom van Sj heeft het verschil zelf meegemaakt tussen het leven op de boerderij hier in Friesland en in Groningen toen. Zo kwam op de boerderij van Sj z'n opa zomers altijd een arbeider uit Groningen. En voorzover ik het weet en begrepen heb was hij gelijk aan de anderen ze aten samen en dronken samen koffie. Dat was op veel boerderijen in Groningen ondenkbaar! In Groningen had je de herenboeren. Daar at de knecht echt niet aan dezelfde tafel als de boer en boerin. Sj z'n oom was eens op visite bij de boer waar de Groninger die hier in Friesland zomers hielp normaal gesproken was. Sj z'n oom mocht aan tafel met de boer, voor de koffie denk, omdat hij boerenzoon was, de landarbieder zat niet aan die zelfde tafel aan de koffie. In de serie die TVNoord heeft gemaakt vertellen vrouwen hoe ze direct na de lagere school of nog voordat ze de lagere school hadden afgemaakt door een aanbesteder aan de boeren werden uitbesteed. Ze moesten dus op 10/11 jarige leeftijd bij hun ouders het huis uit en kwamen voor dag en nacht op de boerderij. Heel veel boeren in Groningen hadden niks op met de meisjes. Ze waren er alleen voor't werk en werden slaafs behandeld. Er komen verschillende verhalen voorbij in de serie over hoe de boeren met hun dienstmeiden omgingen. Ze zaten alleen in een keuken te eten, ze mochten savonds de kachel niet meer opstoken terwijl de boer en mevrouw wel bij de kachel zaten. De boer zag liever dat de dienstmeid na het avond eten bed in ging, dan kon de kachel teminste uit. De meiden moesten hard werken, werden in sommige gevallen nog minder behandeld dan de hond en kregen een honger loon want dat ze intern waren werd als loon gezien. (kost en inwoning). Natuurlijk zat er verschil bij de boeren. Sommige boerinnen leerden de meisjes bv naaien en dronken wel met hun koffie of thee maar dat was wel eerder uitzondering dan regel. Oma zat wel samen aan de koffie met de boerenvrouw en ze aten schijnbaar ook gezamelijk. Maar als ze naar haar ouders ging op die enkele vrije dag in de maand, dan mocht ze geen melk en boter meenemen voor naar haar ouders. Het was in de oorlog, en alles was op de bon. Omdat oma intern was waren haar bonnen ook bij de boer. Haar ouders waren redelijk arm en hadden alleen hun eigen bonnen natuurlijk. Dus vandaar dat oma niet op hun bonnen wilde teren, en haar eigen spul mee wilde nemen. Tijdens de oorlog mocht er ook geen producten gemaakt worden op de boerderij van de Duitsers, maar oma moest wel 'karnen' van de boerin wat haar een kogel kon opleveren als de duitsers haar zouden betrappen. Toen oma dus melk en boter mee vroeg voor naar haar ouders was het antwoord van de boerin dat ze die niet mee kreeg want anders zouden de duitsers daar wel eens achter kunnen komen. Toen oma ergens anders gevraagd werd heeft ze haar werk ook opgezegd bij deze boer. Dat kwam wel even aan bij de boerin. Oma was een stevige meid die heel wat werk kon verzetten. De nieuwe boer waar oma aant werk kwam was een kolenboer ver buiten de provincie grenzen. Haar zuster woonde ook in die buurt. Van deze kolen boer mocht oma altijd haar zieke zuster opzoeken en helpen alst nodig was en ze mocht dan etenswaar meenemen. Een heel verschil met het groninger platteland. Oma had in Onstwedde en omgeving bij diverse boeren gewerkt, ze werd zelfs gevraagd. Ze kreeg 1x in't jaar loon iets van 300 gulden zei ze. Oma woont nu in een bejaardentehuis met als buurvrouw een boerin waar ze vroeger gediend had. Dat was niet de boerin waarvan ze niks mee mocht nemen voor haar ouders. Ze visiten nu veel bij elkaar. De boerin die op de koffie komt bij de meid... vroeger ondenkbaar.
Eigenlijk zou ik iedereen willen aanraden om de serie te bekijken op de website van TVNoord. De uitzendingen zijn niet ondertiteld en grotendeels in't Gronings gesproken. De serie begint bijna direct met de opsommigen van de sociale ladder. 'Eerst had je de boeren, dan de burgers (de Smid,de timmerman...) en onder aan had je arbeiders.
Er zijn inmiddels al 4 afleveringen, waarvan vanavond deel 4 wordt uitgezonden. Ze zijn allemaal hier te vinden.
In het gastenboek zijn diverse reactie's te vinden die ook gelezen moeten worden.