There are four kinds of food in books: food that is served by an author to characters who are not expected to taste it; food that is served by an author to characters in order to show who they are; food that an author cooks for characters in order to eat it with them; and, last (and most recent), food that an author cooks for characters but actually serves to the reader.
Adam Gopnik, Cooked Books - Real food from fictional recipes, The New Yorker, 9 april 2007
Ter ere van de boekenweek van dit jaar 'tjielp tjielp de literaire zoo' is afgelopen week in de kookrubriek van nrc.next aandacht besteed aan voedsel in literatuur. Een niet onaardig onderwerp waarover velen, waaronder Berthe Meijer, zich eerder hebben uitgelaten. Het is niet duidelijk op basis van welke criteria een keuze voor de literaire werken tot stand is gekomen. Dat is jammer omdat het aanbod niet alleen ruim maar ook divers is. Het gaat kennelijk om een greep uit de eigen boekenkast. Een literair werk is dan niet minder maar vooral niet meer dan een 'aangever' van een recept.
Op 18 maart 2009 was 'de' soepscene in Zaterdag van Ian McEwan aan de beurt. Het recept is overigens met wijzigingen van de auteur te vinden op diens website. In [onder meer?] The New Yorker en Times OL is eerder aan de soepscene aandacht besteed.
In Zaterdag maakt de hoofdpersoon Perowne eerst een tomatenmengsel van (veel) olijfolie, 3 ontmantelde & gehakte uien, 8 ontmantelde & gehakte knoflooktenen, verpulverde gedroogde pepers, saffraan, laurierblaadjes, sinaasappelzest, oregano, 5 ansjovisfilets en 2 blikjes tomaten en dan een bouillon van skeletten van drie roggen, hoofden intact, en een dozijn mosselen die hij aan kokend water toevoegt. Perowne giet een kwart fles witte wijn ('Sancerre') bij het tomatenmengsel en vervolgens de roggenbouillon. Het geheel van ongeveer 2,5 liter laat hij nog 5 minuten sudderen.
Volgens het recept op de website van Ian McEwan moet eerst bouillon worden gemaakt door roggen 'or other boned fish' en mosselen toe te voegen aan een liter kokend water en het geheel dan 25 minuten te laten sudderen. Vervolgens wordt het tomatenmengsel gemaakt. Het eindproduct laat hij 20 minuten sudderen, een kwartier langer dan Perowne dat doet.
Nrc.next volgt Perowne tamelijk op de voet. Dat is vreemd omdat de volgorde van de bereiding die Perowne hanteert, eerst het tomatenmengsel dan de roggenbouillon, eerder een literair doel lijkt te hebben dan een culinair doel. Het maken van bouillon immers kost meer tijd dan het maken van een tomatenmengsel zoals door Ian McEwan beschreven.
Nrc.next volgt Perowne en zijn schepper Ian McEwan niet op de voet waar het gaat om de hoeveelheid bouillon die moet worden gemaakt, volgens nrc.next 2,5 liter. Een kwestie van niet goed lezen vermoedelijk omdat het eindproduct van Perowne, tomatenmengsel plus wijn plus bouillon, ongeveer 2,5 liter soep is. Daaruit kan worden afgeleid dat Perowne ruim een liter bouillon heeft gemaakt (2,5 liter minus ongeveer een liter tomatenmengsel minus een kwart liter witte wijn). Overigens lijkt mij bouillon van 2,5 liter water en enkele visskeletten tamelijk smakeloos. Harold McGee schrijft voor visbouillon water en vis in gelijke gewichtshoeveelheden voor [HM, OF&C, 2004, ISBN 0684800012, pagina 215].
Een gisse lezer van het artikel in de Times OL over de vissoep van Ian McEwan wijst op het gegeven dat rog een kraakbeenvis is en niet zoals Ian McEwan veronderstelt ('or other boned fish') een beenvis. Of dat voor de smaak &zo wat uitmaakt weet ik niet.
Ik vraag me af of nrc.next de vissoep van Perowne naar het eigen recept heeft gemaakt. Die soep moet tamelijk waterig zijn geweest.
OT: “One of the skates has arched its spine, as if to escape the boiling. As he pushes it back down with a wooden spatula, the vertebral column breaks, right below T3.“ Kan dat bij een kraakbeenvis?