political philosophy

Geïntegereerde persoonlijkheid, anarchisme en Zen

freetrader — Fri, 28 Aug 2009 17:57:00 GMT

Fromm (Angst voor de vrijheid) vraagt zich af in hoeverre de geïntegreerde persoonlijkheid met anarchisme te maken heeft en daartoe leidt (198). Immers deze persoonlijkheid erkent geen enkele vorm van gezag meer, en wel omdat ze deze niet meer nodig heeft. Een dergelijke persoonlijkheid is in een bepaalde zin onafhankelijk van de samenleving geworden, wat anderen van hem denken en de macht die men over hem wil uitoefenen.

Dit lijkt overigens vrij sterk op Bakoenin, die de anarchist ziet als iemand die de ‘natuurlijke maatschappij’ in zichzelf heeft overwonnen (c.q. moet overwinnen). ‘Haar werking is zachter, indringender, onmerkbaarder, maar des te machtiger dan die van de staatsautoriteit. Zij beheerst de mens door de gebruiken en zeden, de massa sentimenten, vooroordelen en gewoonten … ‘ (Staat en Maatschappij, vert. Arthur Lehning).

Fromm stelt echter dat er in een samenleving met geïntegreerde persoonlijkheden wel degelijk plaats is voor ‘rationeel gezag’, dat juist de ontwikkeling van deze persoonlijkheid hoog in het vaandel heeft staan.

Later is Fromm zich ook meer met Zen boeddhisme gaan bezig houden. Waarschijnlijk vanwege de oriëntatie daarvan op de geïntegreerde persoonlijkheid. Een conclusie die ik ook heb getrokken. Om anarchist te zijn, heb je moed nodig die bij een geïntegreerde persoonlijkheid het meest aanwezig is en de enige praktische en levende weg daar naartoe wordt geleverd door verschillende nog praktiserende boeddhistische monniken c.q. het boeddhisme. Let wel, niet de moed om bommen te gooien, maar de moed om anders te zijn, een afwijkende mening van de groep te hebben (e.a.)

Deed Fromm dat uit teleurstelling met de politiek en politieke filosofie? Het wordt toch eerder gezien als een vlucht in het individualisme, in plaats van een keuze voor maatschappelijke actie, het verbeteren van de samenleving.
Toch is er niets op tegen om het alle twee te doen. Daarbij levert het boeddhisme een bescheidenheid op twee aspecten:

- Zolang je ego je nog in de weg zit, nog bang bent voor je eigen hachje, graag erkend wil worden voor je geweldige prestaties, is het lastig om een echte bijdrage aan het verbeteren van de wereld te leveren. Dat kan zomaar uitlopen op laf verraad van je principes, toch je mond maar houden, het ‘Wir haben es nicht gewusst’, dan wel megalomanie van het type Stalin / Chavez.

- De wereld kan nauwelijks worden verbeterd. Maar we doen ons best er iets van te maken. Individuele mensen kunnen wijs worden, een cultuur kan een tijd lang die wijsheid bevorderen. Maar alles wat ontstaat, verdwijnt ook weer. Een cultuur is nu eenmaal een open systeem dat zeer afhankelijk is van een evenwicht tussen allerlei subtiele krachten. Vroeg of laat raken die uit balans door gebeurtenissen van buitenaf. Kortom, uiteindelijk een cyclische kijk op de geschiedenis. Die overigens van alle tijden en culturen is. Slechts het Westen heeft een lineaire kijk op de geschiedenis ontwikkeld.

Zes pagina's Fromm en commentaar op scribd

Jared Diamond - Collapse (Ondergang)

freetrader — Fri, 28 Aug 2009 16:57:00 GMT

Hoewel fascinerend om te lezen en een overstelpend feitenmateriaal, is dit boek onevenwichtig in z’n analyse van de huidige situatie en wat eraan te doen.

Uit zijn stelling dat we de problemen best kunnen oplossen omdat we ze zelf hebben veroorzaakt, spreekt een ongelofelijke (of strategische?) sociologische naïviteit. Het gaat uit van de samenleving als subject dat – naar het evenbeeld van de mens als subject – verantwoordelijk is voor z’n doen en laten, zichzelf begrijpt en rationeel kan bijsturen. Het geldt voor de mens niet en voor de samenleving al helemaal niet. Zo’n naïviteit kan alleen leiden tot advies over consumenten activisme. Nogal een povere conclusie uit zo’n schitterende beschrijving van de geschiedenis van de mensheid.

Waarom doet Diamond niets met zijn conclusies t.a.v. de korte termijn belangen van de elite? Schrikt hij daarvoor terug? Vindt hij het te moeilijk om z’n geloof in burgerlijke waarden en het kapitalisme af te leggen? In ieder geval lijkt hij te weinig socioloog en politiek filosoof om zich af te vragen hoe de waarden dan wel omgebogen kunnen worden en hoe lange termijn belangen wat meer in ons doen en laten (en die van de elite) ingebakken kunnen worden. Als je concludeert dat winst nu eenmaal op korte termijn gemaakt moet worden, zou je dan tenminste niet de vraag moeten onderzoeken of die dan niet afgeschaft moet worden?

Twee besprekingen en een lecture op youtube van Jared Diamond:

http://www.grenzeloos.org/artikel/viewartikel.php/id/794.html
http://www.grenzeloos.org/artikel/viewartikel.php/id/1142.html
http://www.youtube.com/watch?v=IESYMFtLIis

Langere bespreking van mij op scribd
http://www.scribd.com/doc/19189447/DiamondJared-2005-CollapseReviewNL

En jij? Heb jij nog korte termijn belangen die botsen met het voortbestaan van de samenleving?

Het moderne westen

freetrader — Sun, 05 Apr 2009 13:37:00 GMT

Het moderne westen. Culturele ontwikkeling na 1945. Jean Améry
Het Spectrum, 1963 (oorspr. Duits, 1961. Dit is m.i. een vertaling van een later bijgewerkte editie)

Na de 2^de Wereldoorlog is de Westerse samenleving in een jaar of vijftien sterk verandert. Het is in die relatief korte periode een door de massamedia bepaalde consumptiemaatschappij geworden. De facto is er zo een culturele eenheid in het westen ontstaan. Améry benadrukt dat het westen niet zozeer gekenmerkt wordt door een gemeenschappelijke mythe c.q. ideologie, als wel door de feitelijke eenheid van de (cultuur)industrie.

‘De Euramerikaanse beschaving (…) heeft slechts één voedingsbron: het verbruik. De rest is illusie’. (269)

‘Naar de grote Euramerikaanse mythe zoeken wij echter vergeefs. De bindende en verbindende leidende idee ontbreekt – of blijft beperkt tot feuiletonistische vaagheden’. (269)

De koude oorlog was in 1953 al over z’n hoogtepunten heen en was als ‘mythe’ een zuiver negatief bepaalde. Aan de ook via de NATO vigerende verdediging van de vrijheid, kon of werd nauwelijks een invulling gegeven. De ideologie die er met betrekking tot ‘vrijheid’ was, droeg het spoor van een ad hoc filosofie, die nu eenmaal tegenover de marxistisch-leninistische ideologie van de Sovjet-Unie in stellingen gebracht moest worden. Ze werd dan ook voornamelijk door ‘de kruisvaarders’ ingebracht; voorheen fanatieke communisten – vaak van achter het IJzeren Gordijn - die zwaar in de praktijk ervan teleurgesteld waren. Zoals bijvoorbeeld Arthur Koestler (Darkness at Noon, The Yogi and the Commissar).

Duidelijk is dat het eigenlijke (anti-) ideaal voor het eerst in de geschiedenis uitsluitend de verhoging van de levensstandaard wordt.

Een goed leesbaar geschreven analyse uit een tijd dat alles nog nieuw was. En veel van wat er toen al is gezegd, wordt nu nog steeds herkauwd of opnieuw ontdekt. Terwijl nota bene televisie in Europa nog aan zijn opmars moest beginnen … Een must-read voor iedereen die onze huidige samenleving wil begrijpen. Zou verplichte kost voor het geschiedenis onderwijs moeten zijn.

Op Scribd meer.

Meadows, D. (et al.) (1972) The limits to growth

freetrader — Sun, 05 Apr 2009 13:17:00 GMT

When this book hit the Dutch market in 1972 (was there a market at that time?), i almost immediately bought and read it.

Fifteen years old, the only reason i could afford it, was because the publisher priced it at 2,50 Dutch guilders (about a US dollar). This, because it was the fifth hundred publication in the Aula series of Het Spectrum (the publisher). No wonder half of the world sales came from the Netherlands.

And again, fifteen years old, the reason i bought it was because i had read about it in the woman’s magazine Margriet. It did some articles on environmental pollution and the world going down the drain. My motives being a mixture of interest in the possibilities of computer modeling and worry about the environment (mainly the first though, although my über-ich sticks to the second).

Now I reread it. So, is this a readable book? It is actually. It is well written and well composed; rhetoric means well used to make sure that its message hits the fan. Stated in an absurdly shorted form, the book tells us this:

Whta ise xponential growth, feed-back loops and time delays
Uncontrolled growth breeds disaster
Technology is not the answer
So we have to change are values and goals, and stop growing
And don’t wait too long please

Objective science to effective policies

If ever science was used to get a moral lesson home, it’s here. After all, the main ‘scientific’ message – there’s no way finite systems can support limitless growth – is almost a tautology. This leaves the ‘moral’ message – so stop growing – with some firm footage. And if we add if you don’t want to die, it’s just a matter of enlightened self-interest to do so.

No matter how simple this message, it is far from clear how to get there. The report – which includes a presentation and afterword by members of the Club of Rome itself, does not even begin to suggest this in any concrete way. It just states that we need fundamentally different philosophies for our lives. It also states that customary government systems are failing when confronted with such complex situations.

And the world itself? It would not be to cynical to say that it plunged headway in an orgasmic feast of growth and consumerism by opting for neoliberal economic politics, giving free way to all the forces of darkness that Limits to Growth identifies, not only in its practice but all the more in its ideology. The human being a rational animal? It’s just one more count on the dialectics of Enlightenment.

But to be somewhat less cynical; the report warns against just going after the negative feed-backs. Just fighting pollution, malnutrition and building longer lasting machines, will not get us anywhere in the end as long as industry and population are allowed to grow (exponentially). With all the ‘green’ parties, all effort put in climate conferences and cutting back on environmental pollution, we have just done the less half of what the report told us to do. The most central tenets of the report where disregarded: industry and population growing like never before.

I placed a full account on sribd which goes into more details of the computer model.

So. have you stopped growing?

Koestler, A. (1947) The Yogi and the Commissar

freetrader — Sat, 21 Mar 2009 11:33:00 GMT

Having been a member of the Dutch social-democratic party with Marxist tendencies when I was in my twenties, of course I should have read this book at that time. It was mentioned a lot at that time, but always with a certain disdain.

But actually it is well informed, well written and raises important issues. Already in 1947 it gives a lot of facts about the Soviet Union that makes it very clear that it in no way can be understood as a socialist state or even a state that is striving to become one. Rather, under Stalin it was reformed back to a Tsarist - but now totalitarian – regime. Koestler paints a very specific picture about changes in the law and assigning state heroes from the old regime that leave no doubt about how Stalin saw himself. Even now worth the read I think.

Still, Koestler defines himself as a socialist at that time. In his analysis about what went wrong and how to escape, he points to the ethics of the Commissar as against that of the Yogi. Ethics has been reduced to psychology (Freud – Superego), physiology, self-interest etc. This leads of course to cynicism and a practice where attaining a goal justifies the use of any means. It leads to the power politics of the Commissar.

Using insights from science about the irreducibility of complex phenomena to ‘lower’ levels – insights that are broadly in line with contemporary ideas about it -, Koestler argues for the irreducibility of ethics as an experience of human beings in society. Now, whereas normally our practices are done in a specific level of complexity, Koestler sees the Yogi as looking ‘sideways’ at these levels and thus having a broad view of reality. Koestler argues that such a view is needed to transcend being stuck in the view of the Commissar and in power politics.

Although not very convincing in it self, Koestler’s Commissar / Yogi view points to difficulties in ethical practices in modern society that are very real. In this sense this part of the book is a forerunner of Peter Sloterdijk’s Critic of Cynical Reason. The problems can be summed up as the decline of ‘good will’ under the force of circumstance; everyone really wants to act ethically correct, but the force of circumstance dictates otherwise.

Said differently, we are trapped in subsystems for which ethics is not a meaningful way of communication. We have to act according to the practices of the subsystem or radically step out of it (unthinkable). We don’t want to pollute the environment, but we need a car to get to work. Our company wants to use non-slave-produced materials, but it has to compete with other companies in the field. The commissar does not want to chop off heads, but the damned capitalists are after his throat.

All in all this book is a better read for its facts and the questions that it raises, than for its analysis of them.

So, would you use power politics if your life is in danger?