science & technology studies

Systeemtheorie, sociaal karakter en individu

freetrader — Sun, 15 Mar 2009 18:50:00 GMT

Beschouwing n.a.v. Erich Fromm - De angst voor de vrijheid.

‘Voorwaarde voor deze spontaniteit is de aanvaarding van de gehele persoonlijkheid en de overwinning op de breuk tussen “rede” en “natuur”, want alleen dan, wanneer de mens geen essentiële delen van zijn persoonlijkheid verdringt, wanneer hij voor zichzelf doorzichtig geworden is en wanneer de onderscheiden gebieden van het leven een fundamentele integratie bereikt hebben, is spontaan handelen mogelijk’. (190/191).

Het individuele karakter (persoonlijkheid) kan als een open systeem worden gezien dat zich aanpast aan de maatschappelijke werkelijkheid. Of liever de neiging heeft zich aan te passen. Dit vanwege de neiging tot angstreductie. Hieronder is op een zeer simplistische wijze aangegeven hoe de autoritaire persoonlijkheid een suboptimalisering van de angstreductie kan opleveren, terwijl streven naar meer integratie in eerste instantie meer angst zou kunnen opleveren.

De vorm die deze curve aanneemt, is (mede) maatschappelijk bepaald. In een samenleving waar eerlijkheid over de eigen emoties een enorm taboe is, of waar twijfelen aan de grootsheid van de leider tot doodstraf leidt, zal het voor een autoritaire persoonlijkheid moeilijker zijn om iets met emoties en twijfels te doen. Het zal meer angst opleveren; het dal is dieper, de piek is hoger dan in andere samenlevingen.

Persoonlijkheid is een multidimensionaal gegeven. Terwijl hier alleen een ééndimensionele doorsnede wordt gegeven, waarbij de autoritaire persoonlijkheid een onvermijdelijk tussenstation lijkt op de weg naar integratie. Dat is natuurlijk niet zo. Er zijn ook routes mogelijk waarbij deze kuil wordt vermeden.

Hoe het ‘angstlandschap’ er precies uitziet, is echter maatschappelijk afhankelijk. Er kunnen maatschappijen zijn waar een hele brede omgeving rond de autoritaire persoonlijkheid naar beneden glooit, richting valkuil. Er kunnen ook samenlevingen zijn waarin dat een betrekkelijk geïsoleerd gebied is.

Maar zelfs als er paden zijn waarbij de autoritaire persoonlijkheid gemakkelijk vermeden kan worden op weg naar de geïntegreerde persoonlijkheid, wil dat niet zeggen dat die ontwikkeling voor het individu vanzelf gaat. In die zin is dit een wezenlijk andere curve dan die van de potentiaal kromme van bijvoorbeeld een geladen deeltje in een magnetisch veld. Daar wordt het deeltje hoe dan ook naar de toestand van laagste energie gedreven. De karakterontwikkeling richting geïntegreerde persoonlijkheid blijft echter altijd afhankelijk van de inspanning en inzichten van het individu.

Dus hoe geintegreerd ben jij eigenlijk?

Luilak hang je jas op

freetrader — Sun, 15 Mar 2009 18:01:00 GMT

Tijdens de ‘Mama Appelsap Compilatie’ (zie YouTube) krijg je buitenlandse songs te horen, waarin degene aan te telefoon een stukje Nederlandse tekst meent te herkennen. Zoals ‘luilak hang je jas op’, of ‘ik zat in de buik van een vuile kameel’. Wetenschapsfilosofisch / sociologisch gezien een interessant fenomeen.

Iedereen gaat er natuurlijk vanuit dat de tekst buitenlands is en dat de telefonist het mis heeft. Op een onbegrijpelijke werkelijkheid worden spontaan de interpretatieschema’s geprojecteerd die de waarnemer tot zijn beschikking heeft. Mensen vinden het maar moeilijk om iets onbegrijpelijk te laten.

Een andere mogelijkheid is echter dat de stukjes tekst wel degelijk Nederlands zijn. Bijvoorbeeld, omdat de artiest die dag toevallig z’n nichtje uit Nederland op bezoek had en voor de grap een stukje – niet al te duidelijk- Nederlands heeft gezongen, met uiteraard – het is een grap – absurdistische teksten. In dit geval wordt de ‘begrijpelijke’ werkelijkheid niet gezien door de toeschouwer, omdat hij die werkelijkheid niet verwacht. Er is sprake van cognitieve dissonantie.

Of heeft de meerderheid altijd gelijk? Die hoort een vreemde taal, dus is het een vreemde taal. Ook al zegt de artiest wat anders? Of heeft de artiest het laatste woord? Maar hoe weten we of hij niet liegt (of een grap uithaalt)? Tenslotte kan hij ook onwetend iets in het Nederlands hebben gezongen, negen van de tien gebruiken regelmatig drugs tenslotte.

Het beste is om e.e.a. objectief wetenschappelijk te onderzoeken. We halen er een oscilloscoop bij om de door de song geproduceerde geluiden te vergelijken met wat we denken dat er in het Nederlands wordt gezegd. Een audio opname programma als Audacity kan hier overigens ook goede diensten bewijzen. Nog mooier is natuurlijk als de song golven tevens worden vergeleken met de tekst in de taal waarin het lied is gesteld.

Je hoeft nu alleen maar te kijken waar de golven uit de song het meest op lijken, om een objectieve vaststelling van de taal te krijgen. De song-golf lijkt bijvoorbeeld 30% op de Nederlandse golf en 70% op de buitenlandse golf. Eitje dus.

Maar hoe kom je eigenlijk aan die dertig procent? Hoe stel je eigenlijk de mate vast waarin twee golven op elkaar lijken? Wie bepaalt daar eigenlijk de regels voor? Zijn die niet wat willekeurig?

De verschillende golven zullen toch wel enigszins op elkaar lijken anders zou de luisteraar ze niet met elkaar verwarren. Dus met een andere meetmethode voor de overeenkomstigheid, kom je misschien wel op heel andere cijfers. En als het dan 49% en 51% wordt (en die meetmethode is er gegarandeerd), durft de wetenschapper dan nog een uitspraak te doen?

Kortom, je zakt hier weg in het drijfzand van de theoriegeladen waarneming, de sociologie van bestaande praktijken voor meetmethoden en hun gevestigde belangen. Zeg maar dag dag tegen de hoop om er ooit achter te komen hoe het nu werkelijk zit.

En zing jij wel eens een liedje?

Watts on trust

freetrader — Fri, 01 Feb 2008 16:44:00 GMT

Here's a few quotes to compare with the thoughts of Polanyi on trust and the impossibility of rigorous doubt.

'..., when human beings think too carefully and minutely about an action to be taken, they cannot make up their minds in time to act. In other words one cannot correct one's means of self-correction indefinitely. Their soon must be a source of information at the end of the line which is the final authority. Failure to trust its authority will make it impossible to act, and the system will be paralysed.' (p.157).

'The mind-body must, of course, trust that information [from memory, FT] in order to act, for paralyses will soon result from trying to remember whether we have remembered everything accurately' (p.158).

'Whether trusting our memories or trusting the mind to act on its own, it comes to the same thing: ultimately we must act and think, live and die, from a source beyond all "our" knowledge and control.' (p.160).

From Alan Watts, The Way of Zen

Artikel t.a.v. Polanyi over systematische e.a. twijfel in Personal Knowledge http://blogger.xs4all.nl/vstekst/articles/349143.aspx

QED - Confessions of a math fashion victim

freetrader — Mon, 03 Dec 2007 19:55:00 GMT

Towards the end of his celebrated autobiography that was published in 1976, mathematician Stanislaw Ulam makes a striking remark about the way mathematics is presented:

‘(…) This was more agreeable than the present style of the research papers or books which have so much symbolism and formulae on every page. I am turned off when I see only formulas and symbols, and little text. It is too laborious for me to look at such pages not knowing what to concentrate on. I wonder how many other mathematicians really read them in detail and enjoy them.’

To wit, these are the words of someone who really has enjoyed mathematics and has been engaged in the highest ranks of the subject for almost all of his life.

For me this is quite a relevant statement, since I started studying mathematics at the University of Leiden (The Netherlands) in the year 1975. And for me it was like Ulam describes. Lectures in mathematics almost entirely involved the stating of theorems and the subsequent proofing of them. Little was said about the meaning of what was proofed, why it would be interesting, or even what the essential idea of a proof was; most of the time no background or context of any kind was given. A semester of Lebesgue integration theory was given without even referring to the problems that had arisen with more basic forms of integration like the Riemann-Stieltjes Integral. It made a lot of the matter less exiting than it could have been. And to be honest, most of the proofs stayed quite unintelligible: one could follow the details but kept missing the big picture.

The point however is, that it only now becomes clear to me that I have been a fashion victim, that what I perceived as the way mathematics was done period, was only a relatively new style of writing and teaching, a fashion that had been en vogue for only a few decades yet.

This reflection of Stanislaw Ulam is confirmed by Davis & Hersh in their 1981 book The Mathematical Experience. In a section on the philosophy of mathematics they remark:

‘The formalist style gradually penetrated downward into undergraduate mathematics teaching and, finally, in the name of “the new math”, even invaded kindergarten (…)’. (p.344)

And they continue with the observation that the formalist style might have had its longest time. Actually I’m not sure that such a thing will happen. At least some of the formalism seems to me related to a certain machismo between mathematicians; the shorter and the less intuitive the proof, the better the mathematician.

In their section on Teaching and Leaning Math, Davis & Hersh give an example of the contrast between a short formal proof and a more elaborate and a more intuitive one. It is about ‘the two-pancake problem’, the problem of cutting two pancakes in halves by cutting only once in a straight line. And the pancakes aren’t on top of each other. The example of ‘the two-pancake problem’ is put in the context of the contrast between what is called ‘the logic of scientific discovery’ and that of ‘the logic of scientific justification’. The latter being a streamlined version of the former, a logically tight presentation with all hurdles and frustrations left out. It is a linear ‘success only’ story, told in a highly stylized language, ideally that of formal logic.

Now such a linear success story has only one goal, and that is to bring home the message of success. Formal proofs do that, but with the same price paid as with other success stories: because of the lack of drama it is difficult to get engaged by them and the insights that the storyteller gained in his struggles are not the focal point of the story, only the message of success is.

So I think there’s something to say for a math education (if not math itself) where insights from storytelling are used to bring home the insights of the great mathematicians.

Do you have a story to tell?

Habermas System / Lifeworld interactions

freetrader — Sun, 18 Feb 2007 20:48:00 GMT

In this diagram the interactions between System and Lifeworld as put forward in Habermas' theory of communicative action are shown. You see that according to Habermas, a subject has at least four 'roles' in society, which are coupled in pairs as consumer / employee and citizen / client.

I think any theory of society has to deal with these four roles if it wants to claim to comply to certain completeness criteria. Because in fact we are not only consumers, or only employees etc. So, e.g. in a lot of talk about the free market the discussion is centred around our roles as consumer only. Saying that because of the efficiency the prices will be lower, which is good for us... As consumer yes, but as an employee?

Vertaling Voorwoord Polanyi,M.(1958) – Personal Knowledge

freetrader — Sun, 04 Feb 2007 19:30:00 GMT

Polanyi, Micheal (1958) Personal Knowledge. Towards a Post-Critical Philosophy. University of Chicago Press.

Dit is allereerst een onderzoek naar de aard en de rechtvaardiging van wetenschappelijke kennis. Maar mijn heroverweging van wetenschappelijke kennis leidt naar een brede reeks vragen buiten de wetenschap.

Ik begin met het verwerpen van het ideaal van wetenschappelijke afstandelijkheid. In de exacte wetenschappen is dit ideaal wellicht onschadelijk, omdat ze in feite door wetenschapsmensen wordt genegeerd. Maar we zullen zien dat het een verwoestende invloed op biologie, psychologie en sociologie uitoefent en onze gehele blik ver voorbij het domein van de wetenschap misvormt. In het algemeen wil ik een alternatief kennisideaal neerzetten.

Vandaar het wijde aandachtsgebied van dit boek en vandaar ook het smeden van de nieuwe terminologie die ik voor mijn titel heb gebruikt: Persoonlijke Kennis. De twee woorden kunnen elkaar tegen lijken te spreken: want ware kennis wordt als onpersoonlijk, objectief en universeel geldig beschouwd. Maar de ogenschijnlijke tegenspraak wordt opgelost door het aanpassen van het begrip van kennis.

Ik heb de bevindingen van de Gestaltpsychologie als mijn eerste aanwijzingen voor mijn conceptuele hervorming gebruikt. Wetenschappers zijn weggelopen voor de filosofische implicaties van gestalt; ik wil ze compromisloos tegemoet treden. Ik beschouw het kennen als een actief begrijpen van het gekende, een handeling die vaardigheid vereist. Kundig weten en doen, wordt verricht door het dienstbaar maken van een verzameling individualiteiten, als aanwijzingen en gereedschappen, aan het vormgeven van een vakkundige prestatie, of die nu praktisch of theoretisch is. We worden dan zogezegd ‘ondergeschikt bewust’ van deze individualiteiten binnen ons ‘brandpuntsbewustzijn’ van de samenhangende entiteit die we tot stand brengen. Aanwijzingen en gereedschappen zijn dingen die als zodanig worden gebruikt en niet omwille van zichzelf worden waargenomen. Ze zijn ingezet om als extensies van onze lichamelijke uitrusting te functioneren en dit brengt een zekere verandering van onszelf met zich mee. Tot op deze hoogte zijn daden van begrip onomkeerbaar en ook onkritisch. Want we kunnen geen vast kader bezitten waarbinnen het hervormen van ons tot dan toe vaste kader kritisch getest zou kunnen worden.

Zo zit het met de persoonlijke participatie van de kennende in alle daden van begrip. Maar dit maakt ons begrip niet subjectief. Begrijpen is noch een willekeurige daad noch een passieve ervaring, maar een verantwoordelijke daad die universele geldigheid claimt. Zulk kennen is zeker objectief in de zin van het contact leggen met een verborgen werkelijkheid; een contact dat gedefinieerd wordt als de voorwaarde voor het anticiperen van een onbepaalde reeks van vooralsnog onbekende (en wellicht nog onvoorstelbare) ware implicaties. Het lijkt redelijk om dit samengaan van het persoonlijke en objectieve als Persoonlijke Kennis te beschrijven.

Persoonlijke Kennis is een intellectuele betrokkenheid en als zodanig inherent riskant. Slechts van mededelingen die onwaar zouden kunnen zijn, kan worden gezegd dat ze objectieve kennis in deze zin meedelen. Alle in dit boek gepubliceerde mededelingen zijn mijn eigen persoonlijke overtuigingen, zij claimen dat en niet meer dan dat voor zichzelf.

Door het hele boek heen heb ik deze situatie duidelijk proberen te maken. Ik heb laten zien dat er in elke kennende daad een gepassioneerde bijdrage meekomt van de persoon die kent wat gekend wordt, en dat dit aandeel niet slechts een onvolkomenheid maar een essentieel onderdeel van deze kennis is.

En rondom dit centrale feit heb ik een systeem van samenhangende overtuigingen geprobeerd op te bouwen, waar ik oprecht achter sta, en waartegenover ik geen acceptabele alternatieven zie. Maar uiteindelijk is het mijn eigen loyaliteit die deze overtuigingen overeind houdt, en het is alleen op die grond dat ze aanspraak op de aandacht van de lezer kunnen maken.

Personal Knowledge for the pipe fitter

freetrader — Sat, 13 Jan 2007 11:33:00 GMT

After my wife and I bought a house a few years ago that dates from the beginning of the 20th century, our interactions with pipe fitters, roofers, carpenters and the likes of them showed a dramatic increase in its frequency. At first we were invariably put of our rocks by them, because every single one of them claimed that things were not at all right and that the roofer / pipe fitter / gasman before them had made a mess of it. Some of them showing in detail what was wrong.

Gradually however, we came to recognize the pattern and today we don't expect them to say anything else. Apparently, it is a culture thing of the artisan: Start by asserting yourself as better qualified than your predecessor by disparaging his work.

Now, I was not aware of the same culture of disparagement associated with other professions, until lately I started recognizing the same pattern at the company that I work for. I work as a software requirements engineer and have to talk a lot with software engineers. Because of changes in our company related to off- and re-shoring, quite a lot of the software engineers have lately gotten different software modules to work on. And lo, when the informal talk about the software starts, every single one of them starts criticizing the way the module has been programmed by their predecessor(s)! The structure is not set up in a correct way, there's to much redundant coding, there's unnecessary coding because of features of the development tool etc. Better to recode the stuff boy, if not in a grand way (making a project out of it and getting a budget for it), then at least in a piecemeal way and doing it in secret. And if you are an intellectual, just call it refactoring!

Here's what Martin 'refactor' Fowler has to say about it in his book on the subject: "However, I find that if I refactor code, I work deeply on understanding what the code does (...)"

So, what is going on here? For - to be honest with you, and as I became aware of lately - of course I tend to do the same. When I have to work on a functional design document written by someone else, i sure as hell start criticizing it and edit lots of it: its structure, its wording, its mark-up, nothing is sacred. And in the course of tinkering with the document it becomes my document, not in the possessive sense but as something that i'm familiar with, of which i recognize the particular idiosyncrasies, of which i know the meaning of all its details.

By now and if you are familiar with it, you will recognize processes that Heidegger and Michael Polanyi describe. In 'refactoring' the document i'm 'indwelling' in it, it enables me to know the document in a very personal way. And to wit: that is the only way of knowing it.

Science and Technology Studies - een paar boeken

freetrader — Wed, 15 Feb 2006 21:27:00 GMT

Tja, wie wil er nu niet af en toe eens wat over wetenschapsfilosofie en aanverwanten lezen? Jij bent toch zeker ook wel benieuwd hoe wetenschappelijke kennis tot stand komt, gerechtvaardigd wordt en of die kennisclaim nou eigenlijk wel zo houdbaar is?
Dit zijn in elk geval een paar leuke waar ik me goed mee heb vermaakt.

Herman Koningsveld - Het verschijnsel wetenschap
(2de hands, Slegte). Generaties studenten zijn hiermee grootgebracht maar nog steeds errug leuk. Houdt wel op bij The Structure of Scientific Revolutions, dat vanaf de zestiger jaren zorgde voor een revolutie in de wetenschapsfilosofie (meer gericht op de praktijk van wetenschap).

Sergio Sismondo - An introduction to science and technology studies
Leerboek voor undergraduates met het laatste nieuws op dit gebied. Goed leesbaar overigens. Wel wat oppervlakkig op filosofisch gebied.

Barnes, Bloor, Henry - Scientific Knowledge. A sociological analysis
De heren zijn beroemd en van het 'sterke' programma in de wetenschapsfilosofie: alle wetenschap is sociologisch verklaarbaar. Vraagt wel wat meer op filosofisch gebied.

Lynn White jr. - Medieval Religion and Technology
Serie essays van een deskundige op het gebied van de geschiedenis van de techiek die je een andere kijk op de middeleeuwen zullen geven. Ik houd wel van titels als 'Medieval Engineering and the Sociology of Knowledge'. Overigens is ie in de grote mensenwereld vooral erg bekend geworden door iets over het verband tussen christendom en de milieu crisis te zeggen. De meeste andere boeken verwijzen overigens eerder naar Medieval Technology and Social Change (lees vooral het excerpt).

Paul Feyerabend - Against Method
Anarchie als wetenschapsmethodiek, in het voetspoor van 'The Structure'. Gewoon leuk om te lezen, veel inzichten en mind teasers.

Storig - Geschiedenis van de wetenschap in de 19de eeuw

Gewoon leuk om te lezen (leuker dan z'n Geschiedenis van de Filosofie). De deeltjes over Oudheid-Middeleeuwen en Middeleeuwen-19de eeuw heb ik nog niet gelezen.

Over de meeste van deze figuren - en trouwens ook over STS zelf - is wat te vinden in de wikipedia.

Heidegger and scientific experiment

freetrader — Fri, 30 Sep 2005 11:35:00 GMT

Here you see what it meant to be a philosopher before the age of Science and Technology Studies:

Acording to him [Heidegger] one can speak of an experiment only if one has formulated a law or hypothesis. To do an experiment means: to formulate such a condition that a certain coherence can be verified in its necessary outcome and can be controled on account of calculations made beforehand.

In Dutch:

‘Volgens hem [Heidegger] is er pas sprake van een experiment, als men een wet of hypothese heeft geformuleerd. Een experiment doen betekent: een dergelijke voorwaarde formuleren, dat een bepaalde samenhang in zijn noodzakelijke afloop kan worden gecontroleerd en beheerst op grond van berekeningen vooraf.’

In Hans Achterhuis (red.) – De Maat v.d. techniek (1992), Netherlands. See also Heidegger – Holzwege.

Heidegger clearly only sees the intellectual side of the experiment as relevant for the relation of Modern man to nature and reality. For him the experiment is a totally controled situation, where nature is forced to show itself in a certain way, by man and his calculations.

But Heidegger can only see it like that, because he misses out on the practical side of the experiment. Experimentation means a lot of tinkering with measurement tools. Sometimes it takes years to tweak your devices in a way that they behave just a bit like you'd want them to. Ask any student of experimental physics. And any time you don't get the results your calculations predict, literally nobody can tell you which is wrong, your experiment or your calculations. One thing alone is clear in the the mess that surrounds you: nature is always right.

So, with what's in STS called the experimenters' regress the picture becomes a bit less one about control, nature is actually one of the actors in the experiment. The essence of experiment is that something new can be discovered, because there's always the chance of nature behaving in ways we don't expect. Heidegger is actually only stating the ideology of the experiment as existent at that time. He's talking more of the logic of justification than of the logic of discovery.

Analyzing this, it puts also some doubts on Heidegger's picture of Modernity as being all about ultimate control. This picture also seems to be more based on the ideology of Modernity than on it's practice. If so, this would be a nice footnote to Bruno Latour, We have never been Modern.

Sismondo, Sergio (2004) Intro to Science and Technology Studies

freetrader — Sun, 25 Sep 2005 13:30:00 GMT

Just finshed reading this Intro of Sismondo to STS. Regarding STS i've been reading backwards i guess. Starting with Bruno Latour's Science in Action, Adrew Pickering's The Mangle of Practice and Bloor, Barnes & Henry's Scientific Knowledge and now finaly an intro.

STS thrives on results in the philophy of science and knowledge that point out problems with ('objectively') testing theories and even with doing experiments. Given this problems there's room for a more humanistic view of science and for sociological analysis.

At one time it was thought you could verify theories by testing its observation statements, like 'water boils at 100 degrees'. Soon it was realized that you could only falsify wrong theories. Basically because one measurement verifying your prediction, doesn't mean it will always be like that. So, Popper stated you could falsify your theory by showing that water doesn't boil at 100 degrees. Falsifiability became the hallmark of theories being 'scientific'.

People like Quine however showed, that observation statements can't be tested in isolation, but only as part of een whole set of beliefs. So, when the statement seems falsified by fact there's always room for shifting interpretations, leaving the whole web of beliefs in tact. The somewhat technical argument for this in Two Dogmas of Empiricism is one of the most important of the 20th century i think.

This opens windows on scientific en technological practice. If there's no strict way to falsify, how come that some theories are succesfull and others fail? How does science actually work? This question leads to many interesting (case)studies in STS.