globalization

Jared Diamond - Collapse (Ondergang)

freetrader — Fri, 28 Aug 2009 16:57:00 GMT

Hoewel fascinerend om te lezen en een overstelpend feitenmateriaal, is dit boek onevenwichtig in z’n analyse van de huidige situatie en wat eraan te doen.

Uit zijn stelling dat we de problemen best kunnen oplossen omdat we ze zelf hebben veroorzaakt, spreekt een ongelofelijke (of strategische?) sociologische naïviteit. Het gaat uit van de samenleving als subject dat – naar het evenbeeld van de mens als subject – verantwoordelijk is voor z’n doen en laten, zichzelf begrijpt en rationeel kan bijsturen. Het geldt voor de mens niet en voor de samenleving al helemaal niet. Zo’n naïviteit kan alleen leiden tot advies over consumenten activisme. Nogal een povere conclusie uit zo’n schitterende beschrijving van de geschiedenis van de mensheid.

Waarom doet Diamond niets met zijn conclusies t.a.v. de korte termijn belangen van de elite? Schrikt hij daarvoor terug? Vindt hij het te moeilijk om z’n geloof in burgerlijke waarden en het kapitalisme af te leggen? In ieder geval lijkt hij te weinig socioloog en politiek filosoof om zich af te vragen hoe de waarden dan wel omgebogen kunnen worden en hoe lange termijn belangen wat meer in ons doen en laten (en die van de elite) ingebakken kunnen worden. Als je concludeert dat winst nu eenmaal op korte termijn gemaakt moet worden, zou je dan tenminste niet de vraag moeten onderzoeken of die dan niet afgeschaft moet worden?

Twee besprekingen en een lecture op youtube van Jared Diamond:

http://www.grenzeloos.org/artikel/viewartikel.php/id/794.html
http://www.grenzeloos.org/artikel/viewartikel.php/id/1142.html
http://www.youtube.com/watch?v=IESYMFtLIis

Langere bespreking van mij op scribd
http://www.scribd.com/doc/19189447/DiamondJared-2005-CollapseReviewNL

En jij? Heb jij nog korte termijn belangen die botsen met het voortbestaan van de samenleving?

Het moderne westen

freetrader — Sun, 05 Apr 2009 13:37:00 GMT

Het moderne westen. Culturele ontwikkeling na 1945. Jean Améry
Het Spectrum, 1963 (oorspr. Duits, 1961. Dit is m.i. een vertaling van een later bijgewerkte editie)

Na de 2^de Wereldoorlog is de Westerse samenleving in een jaar of vijftien sterk verandert. Het is in die relatief korte periode een door de massamedia bepaalde consumptiemaatschappij geworden. De facto is er zo een culturele eenheid in het westen ontstaan. Améry benadrukt dat het westen niet zozeer gekenmerkt wordt door een gemeenschappelijke mythe c.q. ideologie, als wel door de feitelijke eenheid van de (cultuur)industrie.

‘De Euramerikaanse beschaving (…) heeft slechts één voedingsbron: het verbruik. De rest is illusie’. (269)

‘Naar de grote Euramerikaanse mythe zoeken wij echter vergeefs. De bindende en verbindende leidende idee ontbreekt – of blijft beperkt tot feuiletonistische vaagheden’. (269)

De koude oorlog was in 1953 al over z’n hoogtepunten heen en was als ‘mythe’ een zuiver negatief bepaalde. Aan de ook via de NATO vigerende verdediging van de vrijheid, kon of werd nauwelijks een invulling gegeven. De ideologie die er met betrekking tot ‘vrijheid’ was, droeg het spoor van een ad hoc filosofie, die nu eenmaal tegenover de marxistisch-leninistische ideologie van de Sovjet-Unie in stellingen gebracht moest worden. Ze werd dan ook voornamelijk door ‘de kruisvaarders’ ingebracht; voorheen fanatieke communisten – vaak van achter het IJzeren Gordijn - die zwaar in de praktijk ervan teleurgesteld waren. Zoals bijvoorbeeld Arthur Koestler (Darkness at Noon, The Yogi and the Commissar).

Duidelijk is dat het eigenlijke (anti-) ideaal voor het eerst in de geschiedenis uitsluitend de verhoging van de levensstandaard wordt.

Een goed leesbaar geschreven analyse uit een tijd dat alles nog nieuw was. En veel van wat er toen al is gezegd, wordt nu nog steeds herkauwd of opnieuw ontdekt. Terwijl nota bene televisie in Europa nog aan zijn opmars moest beginnen … Een must-read voor iedereen die onze huidige samenleving wil begrijpen. Zou verplichte kost voor het geschiedenis onderwijs moeten zijn.

Op Scribd meer.

Meadows, D. (et al.) (1972) The limits to growth

freetrader — Sun, 05 Apr 2009 13:17:00 GMT

When this book hit the Dutch market in 1972 (was there a market at that time?), i almost immediately bought and read it.

Fifteen years old, the only reason i could afford it, was because the publisher priced it at 2,50 Dutch guilders (about a US dollar). This, because it was the fifth hundred publication in the Aula series of Het Spectrum (the publisher). No wonder half of the world sales came from the Netherlands.

And again, fifteen years old, the reason i bought it was because i had read about it in the woman’s magazine Margriet. It did some articles on environmental pollution and the world going down the drain. My motives being a mixture of interest in the possibilities of computer modeling and worry about the environment (mainly the first though, although my über-ich sticks to the second).

Now I reread it. So, is this a readable book? It is actually. It is well written and well composed; rhetoric means well used to make sure that its message hits the fan. Stated in an absurdly shorted form, the book tells us this:

Whta ise xponential growth, feed-back loops and time delays
Uncontrolled growth breeds disaster
Technology is not the answer
So we have to change are values and goals, and stop growing
And don’t wait too long please

Objective science to effective policies

If ever science was used to get a moral lesson home, it’s here. After all, the main ‘scientific’ message – there’s no way finite systems can support limitless growth – is almost a tautology. This leaves the ‘moral’ message – so stop growing – with some firm footage. And if we add if you don’t want to die, it’s just a matter of enlightened self-interest to do so.

No matter how simple this message, it is far from clear how to get there. The report – which includes a presentation and afterword by members of the Club of Rome itself, does not even begin to suggest this in any concrete way. It just states that we need fundamentally different philosophies for our lives. It also states that customary government systems are failing when confronted with such complex situations.

And the world itself? It would not be to cynical to say that it plunged headway in an orgasmic feast of growth and consumerism by opting for neoliberal economic politics, giving free way to all the forces of darkness that Limits to Growth identifies, not only in its practice but all the more in its ideology. The human being a rational animal? It’s just one more count on the dialectics of Enlightenment.

But to be somewhat less cynical; the report warns against just going after the negative feed-backs. Just fighting pollution, malnutrition and building longer lasting machines, will not get us anywhere in the end as long as industry and population are allowed to grow (exponentially). With all the ‘green’ parties, all effort put in climate conferences and cutting back on environmental pollution, we have just done the less half of what the report told us to do. The most central tenets of the report where disregarded: industry and population growing like never before.

I placed a full account on sribd which goes into more details of the computer model.

So. have you stopped growing?

Roos in de vuist ... en met laarzen waaraan de neoliberale bagger zanikt

freetrader — Wed, 18 Feb 2009 19:59:00 GMT

In 1973 was er de oliecrisis, in 1975 werd ik 18, in 1977 werd ik actief bij de Jonge Socialisten van de PvdA, vlak daarna kwam het nieuwe beginselprogramma uit.

Mijn beeld was, dat globaal genomen het democratisch socialisme werd onderbouwd door de vrijheidsfilosofie van Erich Fromm / Christian Bay. Namelijk, dat de samenleving zo ingericht kan worden dat het ontwikkelen van een geïntegreerde persoonlijkheid wordt bevorderd. Dat termen als zelfontplooiing, mondigheid en zelfs de ‘spreiding van macht, kennis en inkomen’ daar uiteindelijk naar verwijzen. In mijn beeld was dat de basisvoorwaarde voor de economische herinrichting, maar ook het uiteindelijke doel ervan.

De globale analyse van het beginselprogramma is, dat we in het licht van milieu ontwikkelingen toe moeten naar selectieve groei. De uitsluitende gerichtheid op materiële welvaart moet worden omgebogen. Een duidelijke echo van het de buikriem aanhalen van den Uyl.

In het beginselprogramma wordt in het eerste deel, bij de diagnose van het Westerse kapitalisme gesteld: ‘van vrije ontplooiing van de mensen tot mondige individuen is vrijwel geen sprake’.

In het eigenlijke programma komen de begrippen democratisering en medezeggenschap vaak terug als doelstelling; in die tijd een levende kwestie. Bij de paragrafen over Onderwijs en Kultuur en die over Welzijn, wordt gesproken over het ontwikkelen van oorspronkelijkheid en kritische zin. Ook heeft men oog voor de noodzaak tot samengaan van verstandelijke en emotionele ontwikkeling. Onderwijs en vorming moeten dienstbaar worden gemaakt aan mondigheid en democratisering. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan de benodigde diversiteit van de media en dreigende commercialisering.

In Deel IV, De Lange Weg, wordt ten slotte gesteld dat de snelle economische groei van de jaren daarvoor voornamelijk gericht was op de groei van de materiële welvaart en dat deze plaats moet maken voor selectieve groei met een nadruk op collectieve voorzieningen. Dit vooral vanwege het milieu. Vanuit die verdedigende positie wordt benadrukt dat zoiets alleen aanvaardbaar is als dit gepaard gaat met grotere gelijkheid en democratisering. Er wordt hier zelfs van zelfbestuur in bedrijven gesproken.

We kunnen gerust stellen dat van het hele beginselprogramma niet veel terecht is gekomen. Op de golven van het neoliberalisme zijn een aantal inzichten drastisch gewijzigd en in ieder geval het taalgebruik bijgesteld. Je zult een PvdA’er vandaag de dag niet gauw meer over de strijd tegen het kapitalisme horen praten. De markt als beste coördinatiemechanisme is aanvaard. Wouter Bos heeft niets tegen private equity.

Het beginselprogramma is niet inspirerend om te lezen. Er zit een analyse achter van de situatie op dat moment in het licht van de oude sociaal democratische waarden, maar het lijkt een weinig doorleefd en doordacht geheel. Vooral als het op oplossingen en concrete uitwerking aankomt, geeft het een hoog ‘o, ja, en dit puntje ook nog even’ gevoel.

Het is ontegenzeggelijk zo dat (ook) de PvdA geen idee had hoe je van een uitsluitend op materiële welvaartsgroei gerichte economie kon afbuigen naar een selectieve groei met meer nadruk op menselijke waarden. Ofwel, hoe de kolonisering van de leefwereld door het systeem kon (en kan) worden afgebogen.

In het stuk voel je wel dat men daar naar toe wil, de mantra’s worden gezongen, maar hoe dat nou moet is een raadsel. Geen wonder dat de werkelijkheid hén heeft veranderd, men had i.t.t. Milton Friedman c.s., geen ideologische poot om op te staan.

Only the rich are really thirsty

freetrader — Sat, 15 Mar 2008 16:47:00 GMT

Foreshadowing his later ideas, he (Milton Friedman) saw price controls as interfering with an essential signalling mechanism to help resources go where they are most valued. (http://en.wikipedia.org/wiki/Milton_friedman)

The signalling mechanism on the free market is the amount of money someone is prepared and able to pay for a product. It translates all ‘value’ into an amount of money. People who are starving value bread, but – according to free market theory - if they have no money they do not value it. Whereas on the other hand people who are already overweight but have the money to buy more bread do value it.

To put it short, on the free market goods do not flow to the place where they are most valued, but to where the most is paid for them. Anyone who refuses to acknowledge the difference between the two uses Orwellian doublethink and in my opinion does not deserve any Nobel Prize.

To wit, this is not mere fight over words. People who tell me that the free market mechanism should not be disturbed, are telling me that people who have needs but have no money to pay for them (or less than other people) may as well rot and die.

People need land to grow vegetables on them? Not really, because a multinational has bought the land to grow bio-energy on it. People need fresh water? Not really, because they can’t afford the prize the privatized company asks for it; only the rich are really thirsty. Your needs are only real if you can afford to pay for them.

De nieuwe menselijke conditie (Watson-25)

freetrader — Sat, 28 Jan 2006 15:29:00 GMT

In dit hoofdstuk van Grondleggers worden een aantal sociologische / economische / cultuurkritische publicaties uit de 50er jaren van vnl de VS besproken. Interessant, omdat je je verbaast over de vroegtijdige gevoeligheid voor een aantal ontwikkelingen die pas veel later echt duidelijk werden.

Min of meer gemeenschappelijk is het idee dat na de Tweede Wereldoorlog de samenleving (van vooral de VS) fundamenteel verandert. Gelijkheid is een vanzelfsprekend uitgangspunt geworden (iedereen deed mee aan de oorlog tenslotte) en iedereen kan in z'n levensbehoeften voorzien. Daarom raken de oude ideologieen hun kracht kwijt (Daniel Bell - The End of Ideology); mensen zijn veeleer met zichzelf en anderen bezig, men wil populair zijn (David Riesman - The Lonely Crowd).

Men ziet veelal dat Amerikanen hun individualistische instelling en bijbehorende moed verliezen. In The Authoritarian Personality en ook Hannah Arendt in The Origins of Totalitarianism, zien hier een gevaar voor een opkomend facisme in. Niet gek in het tijdperk van Joseph McCarthy...

Ook in Organization Man (W.H.Whyte) speelt het thema van het verwijnende indiviualisme. De steeds grotere ondernemingen en andere organisaties kweken een bepaald type mens. Een type dat niet uitblinkt in avontuurlijkheid, dat vooral zorgt aansluiting bij de groep te hebben en niet dwars ligt. Dat wordt nog eens versterkt door het doen van persoonlijkheidstesten bij sollicitatie procedures. Whyte ziet hetzelfde gebeuren in de suburbs, waar mensen vooral vlot moeten zijn en niet teveel mogen afwijken. C. Wright Mills (o.a. White Collar) stelt dan ook dat kantoormensen niet zozeer de tot de nieuwe middenklasse als wel tot de nieuwe arbeidersklasse horen (Proletariaat zou ik zeggen).

Ook John Kenneth Galbraith gaat in The Affluent Society uit van de nieuwe welvaartsmaatschappij. In een samenleving die gebaseerd is op massaconsumptie, wordt reclame van essentieel belang. Aangezien voor openbare diensten geen reclame wordt gemaakt, ziet hij een toenemende kloof tussen prive-welvaart en openaar geldgebrek. Zijn gewaagde voorstel om uit dit dillema te onstappen is de introductie van een Nieuwe Klasse van mensen die in de eerste helft van hun carriere rijk zijn geworden, in de tweede helft afzien van werken en en daarmee het belang van productie relatieveren. Ze zouden zich voor openbare belangen kunnen inzetten. Wellicht iets om mee te nemen in de recente discussies rond de top-inkomens?

Vance Packard analyseert in The Hidden Persuaders de desastrueze gevolgen van reclame op de geest van de meeste amerikanen. Reclame, die mensen vooral op basis van hun irrationele verlangens en gevoelens manipuleert is op den duur een gevaar voor de democratie. Zeker als reclame technieken in de politiek toegepast gaan worden ..

Michael Young wijst er in zijn satirische The Rise of the Meritocracy op dat het met de gelijkheid waar de anderen zo van uitgaan, nogal meevalt. Een samenleving die slechts van IQ en individuele inspanning uitgaat, zou wel eens snel tot eugenetische ideeen kunnnen komen..

Kortom, het meeste over de tweede helft van de twintigste eeuw is in de vijftiger jaren al gezegd.

Of toch niet? Het lijkt erop dat we een tijdperk ingaan waarin voor welvaart voor Amerikanen en Europeanen wel eens minder vanzelfsprekend zouden kunnen worden. De wereld is opnieuw veranderd. Globalisering ondergraaft een deel van de uitgangspunten van genoemde intellectuelen. In die zin beschrijven zij een tussenfase in het kapitalisme, het tijdperk van de westerse welvaartmaatschappij, die nu op z'n einde loopt.

Dit artikel verwijst naar Peter Watson - Grondleggers vd Moderne Wereld (Terrible Beauty)

Let me tell you something about your president, Thomas

freetrader — Sat, 05 Nov 2005 16:35:00 GMT

Dear Thomas,

In the interview about your The Earth is Flat today in a Dutch local newspaper called the NRC, you state that the USA is not ready for the new competition with India and China. And you seem to kind of wonder that your president shows no interest at all in this fact.

As for me, I don't expect your president to take an interest at all.

You see, Thomas, you still seem to think that your president is a representative of the American people. Well, he is not. As far as I can see he's very much more a representative of the big multinationals of your country. At least that's the conclusion I draw from his neoconservative stance, with it's extreme believe in the phrase 'what's good for business is good for society' and consequently removing every limit to what businesses are allowed to do to earn their money. But some might even say that your president is payed by the big companies, 'so what are we talking about?'

So, what do you think Thomas, are multinationals bound to your country in any real sense? Don't think so! Multinationals roam the earth, as once humans did.

Regards, Freetrader