Posted on Saturday, October 01, 2005 11:57 PM
DE HANDHAVING VAN DE CONCURRERENDE MARKT
Al klaagt het bedrijfsleven vaak over te veel overheidsbemoeienis, toch veronachtzaamt de roep om bevrijding van de markt een fundamenteel gegeven, namelijk dat een efficiënt functioneren van een markteconomie afhankelijk is van een krachtige overheid. Deze noodzaak is stevig verankerd in de huidige theorie van de markteconomie en is in de praktijk aangetoond. In For the Common Good, een diepgaande kritiek op de ideologie van de vrije markt, sommen Herman E. Daly en John Cobb jr. de voorwaarden op waarvan de markt, om efficiënt te kunnen functioneren, afhankelijk is, zonder dat deze die zelf kan realiseren.
Eerlijke concurrentie. Concurrentie schept van nature winnaars en verliezers. Winnaars verwerven meer macht naarmate ze groter worden. Verliezers verdwijnen. Hoe machtiger de winnaars worden, hoe moeilijker het voor nieuwelingen wordt om vaste voet aan de grond te krijgen en hoe meer de markt wordt bepaald door monopolies. Zelfs kinderen die het bordspelletje monopoly spelen, weten hoe dat werkt. In de loop van het spel verwerven de spelers bezit waarvoor ze elkaar huur laten betalen. De spelers die in een vroeg stadium van het spel straten en huizen kopen, laten de minder fortuinlijke spelers failliet gaan. Het spel is officieel uit als alle spelers op één na failliet zijn. Slimme spelers weten dat iedereen die gaat meedoen in een stadium waarin de andere spelers al bezit hebben verworven, geen enkele kans maakt. De meeste spelers haken af nadat één speler een flinke voorsprong heeft gekregen, omdat een slimme speler, ook al heeft hij geluk, weinig kans krijgt om alsnog te winnen. De interesse leeft pas weer op als alles opnieuw wordt verdeeld en het spel opnieuw begint.
Monopoly in de echte wereld lijkt hier erg op, afgezien van het feit dat de machtigste spelers de extra voorsprong hebben om hun financiële macht te kunnen gebruiken om wetgevers de regels van het spel in hun voordeel te laten veranderen. Het resultaat is een meedogenloos streven naar monopolieposities, dat alleen kan worden beteugeld door het optreden van een overheid die wordt gesteund door politiek bewuste burgers en die geregeld concentraties van economische macht doorbreekt.
Bron: Het bedrijfsleven aan de macht • Davis C. Korten, meer kritische geluiden te vinden in de kritische reeks