AIDS: "Globale" apartheid op wereldschaal.
De "spreekbuis van het vrije ondernemerschap", de Wereldhandelsorganisatie (WTO), geeft de Westerse farmaceutische industrie het wereldwijde recht om gedurende 20 jaar een monopolie te behouden op nieuwe aidsremmers. De uitvinder geniet een patentrecht met daarnaast een winstmarge van 95 % op deze geneesmiddelen om nieuw onderzoek te financieren.
Landen zoals India, Thailand en Brazilië maken die geneesmiddelen na. Deze ‘generische geneesmiddelen’ kosten maar een tiende van de prijs voor het originele product. Er groeit een soort nieuwe ‘globale apartheid’ tussen hen die de volle pot kunnen betalen voor nieuwe doeltreffende geneesmiddelen in de eerste wereld en de Derde Wereld-zieken voor wie de WTO-prijzen onbetaalbaar zijn. Er is wel recht op gezondheid, maar geen recht om gezondheidszorg voor iedereen toegankelijk te stellen. De aidsepidemie toont aan dat de sociale ‘globale’ dimensie ontbreekt. Er is geen globalisering van de gezondheid maar globale apartheid.
TRIPS: goedkopere geneesmiddelen
Een aantal Afrikaanse landen hadden protest aangetekend tegen het TRIPS-akkoord van de WTO dat de patentwetgeving regelt. Het TRIPS-akkoord voorziet in twee uitzonderingsmaatregelen: parallelle invoer van een geneesmiddel uit een land dat het goedkoper produceert, ofwel dwanglicenties waarbij het geneesmiddel goedkoop gekopiëerd wordt en er toch een soort royalties voor de zogenaamde "namaak" worden betaald. De uitzonderingsmechanismen moeten in elk land bij wet worden vastgelegd. Zuid-Afrika – waar een vierde van de bevolking HIV-positief is – heeft zo een wet doorgevoerd. De farmaceutische industrie spande een proces aan tegen de Zuid-Afrikaanse regering, maar moest uiteindelijk na een wereldwijde campagne onder druk van de publieke opinie zwichten.
Op de bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Qatar (november 2001) werd een akkoord bereikt over artikel 6 van TRIPS: een land kan autonoom de noodtoestand uitroepen en dwanglicenties verkrijgen om zelf generische medicijnen te maken of uit het buitenland in te voeren. De Verenigde Staten plooiden, niet omdat ze nu plots sociaal voelend geworden waren, maar omdat ze na 11 september zelf nood hadden aan grote hoeveelheden vaccins tegen miltvuur. Twee maten en twee gewichten...
Het ICEM, de internationale vakbondsfederatie van de chemiesector, speelde samen met Artsen Zonder Grenzen en de Zuid-Afrikaanse vakbondskoepel COSATU een belangrijke rol in de steun aan de Aids Treatment Campaign in Zuid-Afrika voor de import van goedkope generische aids-remmers.
Meer informatie: TAC Aids Treatment Campaign.