Zomaar wat boeken die ik dezer dagen lees -
*
Bij deze passage van Saskia de Jong uit
Resistent moest ik erg hard lachen:
vraag ik mijzelf liefste
wat doen we vandaag als
de gordijnen opengaan
klinkt er muziek van verpozingsaard
Verpozingsaard! In de ochtend van een liefdesgedicht duikt een belachelijk BUMA-STEMRA woord op, dat 'lichte muziek' moet onderscheiden van 'ernstige muziek'. Een zoals u wel zult begrijpen nogal omstreden en moeilijk definieerbare tegenstelling, maar waar o.a. ik wel extra geld voor krijg. Zo'n fraaie oubollige term waartegenover dan een elite zichzelf probeert te definieren.
*
In het interview met Ton van 't Hof schreef ik dat het het me zo mooi lijkt als je in een gedicht kon laten zien hoe exotisch een woord als 'de' is. Prompt daarop las ik bij De Jong deze dichtregel:
doorgaans hadden we de gedachten erbij
*
Een ergernisje:
Resistent is een heel mooie bundel en bovendien geweldig vormgegeven. De keus om rood op groen te drukken is krachtig. Maar dan moet je toch niet op de achterflap schrijven over "Gedichten [...] gedrukt uit het zwart van wat niet vergeten is, op het wit van wat nog gezegd moet"? Zonde!
*
de gewoonste woorden zult gij herhalen
zij hebben de diepte van zee
en orgel
Waarom ben ik pas nu aan Van Ostaijen's De Feesten van Angst en Pijn toegekomen? Wat heb ik nou helemaal gedaan met de eerste 34 jaar van mijn leven?
*
Ton van 't Hof bracht zijn bundel
Je komt er wel bovenop, 'de eerste Nederlandstalige flarf bundel',
in eigen beheer uit. Ik geloof niet dat er veel aandacht voor is geweest. Daar zou best wat van mogen komen.
Flarf-technieken hebben een sterke conceptuele kant, maar ook vaak een sterke handwerk-kant, als men de zoekresultaten gaat uitkiezen en kneden. Voor mij werkt het vaak goed als de concept-kant helder naar voren komt. Bij Van 't Hof gebeurt dat in een gedicht,
Nederland is groot, dat gewoon bestaat uit allerlei mogelijke zin en onzin over waarom Nederland dan groot zou zijn en waarin, of zinnetjes die daar los mee samenhangen. Die zoekstring lijkt te simpel voor woorden, maar het resultaat is absoluut scherp. Wat regels voor een indruk:
in keurmerken en het afrekenen van een ieder op een zwakke plek
[...]
het prijsverschil tussen polen en nederland is groot
[...]
bijna ieder kind in nederland is groot geworden met ganzenbord en katjesdrop
Je krijgt zo een aardige inventaris van kletspraat over ons land. En plotseling bedacht ik dat het toch niet vaak voorkomt dat ik Nederland zo duidelijk gethematiseerd zie in gedichten van tegenwoordig. Ja, je hebt gedichten die over kwesties gaan die in Nederland spelen - die komen vaak wat columnachtig op me over. Ik bedoel Nederland gethematiseerd in een gedicht bijna als een idee, op de manier zoals de VS erg vaak zijn afgebeeld in gedichten in de Whitman-traditie tot Ginsberg, Andrews en Flarf. Waarschijnlijk zie ik ook gewoon een hoop interessant Nederlands werk over het hoofd. In elk geval heeft dit gedicht me er van overtuigd dat googlesculpting een sterk middel kan zijn om je land en je tijd in beeld te brengen.
De bundel bevat ook een cyclus waar gevonden google-materiaal zijn ingepast in tekststructuren die bij Kouwenaar vandaan komen. En op een of andere manier blijft Kouwenaar in de verte voelbaar onder het lawaai van internet.
*
Xavier Roelens' debuutbundel,
er is een spookrijder gesignaleerd. De eerste indruk die ik had bij het lezen: veel minutieus taal-, typo- en vorm-spielerei, veel incidentele vondsten, die dan hier wat beter werken dan daar - een indruk die wel meer lezers er van lijken te hebben gekregen. Maar gaandeweg veranderde mijn leeservaring. Elk gedicht in de bundel heeft 13 regels, en op een gegeven moment lette ik bijna niet meer op de plaatselijke inventiviteiten binnen de gedichten zelf, maar vooral op hoe die 13 regels ritmisch steeds anders worden ingedeeld, en ik werd steeds nieuwgieriger naar elke nieuwe oplossing. Dat maakt de bundel als geheel sterk, vooral: sterker dan de som van de losse, al te losse gedichten op zich. Of zit de aardigheid dan juist in de spanning tussen een strak geheel en losse delen? De bundel heeft ook vier maal 13 gedichten, is 52. De weken van het jaar? Vier seizoenen? Een soort dagboek dus? Misschien werkt dan een realistische lezing - Xavier's vondsten zijn dan dingen die gewoon langskomen, zoals ook op een dag van alles langskomt - het best. (Zoals ik ook het ambitieuze en overvloedige Yesterday's News van Taylor Brady, met voor elke dag van het jaar 2003 een stuk tekst, het best realistisch kon lezen)
*
Thing of Beauty, een nieuwe keus uit het poëtische oeuvre van Jackson Mac Low, is een erg leuk bladerboek. Mac Low werkte onder meer met systematische procedures om teksten uit bronteksten te destilleren. Die teksten kunnen van alles zijn, van populair wetenschappelijke verhandelingen via de Bijbel tot het werk van Gerald Manley Hopkins. Een grote groep gedichten uit de vroege jaren '60 zijn de
Stanzas for Iris Lezak. Deze teksten, en een groot aantal andere teksten uit die tijd, hebben in het bijzonder iets fris over zich. Hij was kennelijk erg verliefd, en dat levert liefdespoëzie op, ook al is de methode nog zo 'ego-loos' en het bronmateriaal nog zo prozaïsch. Dat is heel duidelijk bij de
6 Gitanjali for Iris:
V
Master, your
Garment is renew linger
Strength
Trust hard entrance
Garment renew entrance a trust entrance strength trust
Finery, unholy colour knew
Is not
Trust on wall not
(3 seconds of silence)
Is
Linger on vaguest entrance
Trust on
Finery, unholy colour knew
Master, your
Garment is renew linger
(en let op de eerste letters van elk woord)
Alle zes de Gitanjali hebben deze zelfde structuur. III begint bijvoorbeeld:
Me You/God is renew life/Sleep/The heart even/God renew even again, the even sleep the/Fear undisturbed. Come keep/Is noontide/The on with noontide.
Deze gedichten laten zien hoe een hevige verliefdheid alles in de wereld verandert. Waar de woorden "Trust hard entrance" ook oorspronkelijk vandaan mogen zijn gekomen, ze staan nu in de context van "My girl's the greatest fuck in town" en wat ze nu zeggen liegt er niet om. Voor de minnaar wordt de hele wereld zijn liefde.
*
Nog eentje dan? Nog eentje dan. Maar dan moeten jullie wel allemaal daarna het boek kopen.
Prunes (7 January 1963)
prunes dream lucky
numbers, secure secure prunes previous
lucky numbers, feeling lucky
numbers,
previous friend. lucky