Posted on Sunday, October 29, 2006 2:22 AM
Ik heb een voorkeur voor obscure poezie en obscure muziek. Misschien wel voor het obscure. (obscuur in de zin van lastig te vinden, niet van onhelder). Ik denk vaak aan de beroemde uitspraak van Paul Klee, dat kunst niet het zichtbare afbeeldt, maar zichtbaar maakt - en dat suggereert voor mij meteen dat de kunstenaar een relatie heeft met het obscure, dicht bij het onzichtbare staat, om er iets uit op te vissen.
Ondanks dat heb ik geen moeite met allerlei rare publiciteitsacties en marketingtoestanden. Zolang je de kunst geen kwaad doet mag je wat mij betreft alles doen om het aan de man te brengen, het voor een groter publiek te verduidelijken, enzovoorts. De kunst vist iets op nabij het onzichtbare en maakt zichtbaar, de marketing herhaalt dan dat huzarenstukje, en als je het allemaal goed doet vermijd je bij zulke zichtbaarheidsprocessen zoveel mogelijk dat je schade toebrengt aan wat je zichtbaar maakt. Het voorbeeld van dat maffe Lachenmann-filmpje is bijvoorbeeld interessant en grotendeels onschadelijk. De vraag hoe je het obscure zichtbaar maakt - en tot op welke hoogte je dat wilt doen - is spannend en leuk om over te denken.
Maar vandaag kwam ik een voorbeeld tegen waar ik zeer, zeer van schrok, omdat ik er zelf ook slachtoffer van ben geweest. In een artikel over “nieuwsmakers” in de kunst in NRC van afgelopen vrijdag, door Herien Wensink:
Het Holland Festival slaagde er afgelopen jaar in om 'persmomenten' te creeren rond de aankomst van de weduwe Sjostakovitsje op het festival en de dood van de componist Gyorgy Ligeti, die werd herdacht door zijn Poeme Symphonique (1962), met honderd metronomen, uit te voeren op de trappen van het Muziekgebouw. Van Berkel: “Voor het publiek was het beter geweest als we dat in een zaal hadden gedaan, maar zo zag het er veel spectaculairder uit. Dat heeft veel foto's in de kranten opgeleverd.”
Wel, kijk eens aan, dan weet je meteen waarom ze dat hebben geflikt, Taylan! En een weerzinwekkende reden is het. Het Poeme symphonique werd uitgevoerd als eerbetoon aan Ligeti, die net was overleden. Wat is dat voor eerbetoon, waarbij je publiek en dus muziek zo ostentatief minacht? En dat dan ook nog eens vrolijk aan de grote klok hangt als er een journalist langskomt om over nieuwsmaken te schrijven? Nieuws dat zichzelf maakt - “Kijk jongens, wij van het HF hebben het publiek geminacht!“. Bah, men zou zo'n festival moeten doodzwijgen, maar nu schrijft zelfs deze onafhankelijke weblogger er over.
Het onzichtbare, het toegankelijke, de publiciteit - motieven waar ik vaak over denk de laatste tijd. Misschien ga ik er meer over posten, dus ik maak er maar vast een speciale categorie voor aan: Zichtbaarheid. Laat ik dan meteen beginnen met een prijsvraag...