Hartelijk welkom bij deze cursus “Simpele Manieren Om Ergens Kunst Van Te Maken” . Vandaag gaan we het hebben over Beweging vs. Stilstand.
Stilstand is niet direct een artistieke bezigheid. Het gaat nergens vandaan, het gaat nergens naar toe, het staat stil (dat zegt het woord natuurlijk al: stilstand).
Daar stellen sommigen tegenover dat beweging juist wel ergens over gaat, artistiek verantwoord is. Dat wil ik graag onderuit halen. Iets wat beweegt staat namelijk ook stil. Neem bijvoorbeeld onze aardbol. Ter hoogte van Nederland is de omtrek van de aarde zo'n 24000 kilometer. De wereld draait, dus wij bewegen ons op elk willekeurig moment met een vaartje van (24000/24=) 1000 kilometer per uur. Daar merken we niets van, want we staan met beide voeten op de aarde en vinden eigenlijk dat we stil staan.
Beweging betekent pas iets als het vergeleken wordt met een ander gegeven: beweging is altijd ergens vanaf of ergens naartoe. Zonder een vertrekpunt of een reisdoel bestaat beweging in feite niet. Als je onze positie op de aardbol beschouwt zonder het rondtollen van die aardbol in te calculeren, sta je stil. Het grootste deel van de wereldbevolking zal vinden dat we stil staan. Maar aangezien er elke dag weer een zon opkomt is het evident dat we (samen met de aarde) bewegen.
Wat heeft dat nu te maken met Kunst? Let op.
Door bij een stilstaand gegeven een bewegend gegeven op te tellen, voeg je diepte toe. Een stilstaand (lees: statisch) gegeven heeft een extra dimensie nodig die dat statische gegeven een plaats, een locatie geeft. Omgekeerd, door een bewegend gegeven een vetrekpunt/aankomstpunt te geven krijgt dat bewegend gegeven inhoud: in plaats van willekeurig rond te zwabberen wordt het onderdeel van een dimensie die groter is dan zichzelf.
Bijvoorbeeld een gedicht. Een verhaal in korte zinnen met veel lege regels is misschien wel verhalend, maar een gedicht kun je het niet noemen. Maar voeg je daar een functie aan toe, bijvoorbeeld binnenrijm, dan wordt het al wat beter. Wat je niet moet doen is dat binnenrijm volgens dezelfde regelmaat als de rest van de woorden op te bouwen, want juist door er een andere structuur/regelmaat aan te geven, breek je het gedicht open en krijgt het meerwaarde.
Of neem bijvoorbeeld muziek. Voorbeeld: Take it Back. Een wat suffig nummrtje van Pink Floyd, ik meen van The Division Bell: refreintje, coupletje, solotje, vooraan een intro, aan het einde iets om er een punt aan te breien, klaar. Dat is dus een statisch object, voornamelijk bepaald door vastgeroeste regels. Maar vervolgens heeft men er een loopje (terugkerend stukje muziek, spreek uit als loepje) overheen gegooid van een piepend acoustisch gitaar, wat zich buiten het ritme van het nummer beweegt. En ja hoor, het is gelukt, opeens krijgt het nummer spanning en wordt het zelf bijna aanhoorbaar.
Voorbeelden te over. De Nachtwacht zou een duf schilderij zijn zonder de ongeregeldheden die er in verwerkt zijn (hondje, kinderen). Als Vasarely geen rare bulten en deuken in zijn schilderijen zou suggereren was het eigenlijk gewoon behangpapier, en niet eens zo'n heel mooi. Verzin zelf ook eens wat voorbeelden en stuur ze in (geen prijzen).
In het kort: door aan een suffe, voor-de-hand-liggende uiting van creativiteit een factor Onbestendige Beweging toe te voegen, maak je er iets kunstzinnigs van. Dat is niet direct Kunst, maar door hier veel mee te oefenen krijg je het wekl in de vingers en binnen enkele maanden ontspringen er prachtige artistiek verantwoorde werken aan je vingers en je geest.
De volgende keer gaan we het hebben over Weglaten: door allerlei dingen Weg te Laten kun je van dagelijkse rotzooi Kunst maken. Oefen ondertussen flink met het bovenstaand verhaal en stort de wereld vol met je producten.
Alvast een voorbeeld van Weglaten: