Al jarenlang schrijft schaaktrainer Bruce Pandolfini op www.chesscafe.com zijn maandelijke bijdrage “The Question and Answer way”. In de bijdrage van 25 februari lezen we een aantal interessante dingen, zoals een trainingsprogramma voor zeer gevorderde spelers (met aanbevolen literatuur). Maar het meest interessante is zijn advies over het aanleren van “nadenken”. Je kent het wel, jeugdspelers die zonder te kijken hun zet spelen, en ouders/trainers die moedeloos toekijken en voor de partij hun kind toeroepen: Goed nadenken! Leuk, maar na vijf zetten is komt de sneltrein weer op gang en gaat het als vanouds.
Bruce adviseert: “(... )I suggest instilling right away, before maturation is completed, even though it’s ridiculously unnatural at first, is to equip the youngster with a routine.”
Hij omschrijft het proces dat het nadenken bij een jeugdspeler kan bevorderen:
1 ) Schrijf de zet op (op papier of in je hoofd)
2 ) “His or her first thoughts should concern what the move does.”
Niet: wat dreigt de zet, maar wat doet de zet. Dat kan een dreiging zijn, maar ook een fout: bijvoorbeeld: de zet zorgt ervoor dat de onderste rij niet meer gedekt is. De zet zorgt ervoor dat de loper ongedekt komt te staan.
3) “Step three brings the child back to his or her own previous move.”
4) “If you see a good move, look for a better one.” (Lasker’s maxim)
5) Controle (van analyse).
De rol van de trainer, werkvormen
Het is uiteraard de taak van de trainer om dit te bevorderen. Er zijn vele werkvormen waarbij je dit kan oefenen, zoals bij partijanalyse, consultatiepartijen, etc. Een goed middel is een oefenblad te maken waarbij telkens de laatste zet te zien is (bijv. met pijl), met de vraag: “Wat doet deze zet?”, waarbij het proces doorlopen moet worden. Immers, een schaakpartij is meer dan losse stellingen alleen.
Twee voorbeelden:
Zwart aan zet. De laatste zet van wit was Txd5. Wat doet deze zet? Het pent de d6-loper en valt de f5 loper aan. En de toren staat nu ongedekt. Hé, daar kan ik iets mee: Lxh2+. (in de partij werd Le6 gespeeld).
Zwart aan zet. Wat was de laatste zet? Ph4. Wat doet die zet? Het dreigt Pg6 met een driedubbele aanval. In de partij speelde zwart Kg8. Niet goed gezien wat er allemaal dreigde? Juist is uiteraard Kh7 of eventueel Tf6.
Lees de hele rubriek van Bruce hier.