De “Algemene Nederlandse Wielrijders Bond”, beter bekend als de ANWB, is een organisatie waar ik niet goed hoogte van kan krijgen. Een groot deel van hun leden uitsluitend lid vanwege de wegenwacht. Door deze koppelverkoop krijgt de ANWB een lobby-macht die door geen enkele andere organisatie in Nederland benaderd wordt. Maar welke belangen dient de ANWB vervolgens? Behoort de ANWB tot de auto-lobby, is de ANWB een toeristische organisatie, een consumentenbond, of een commercieel bedrijf dat handelt in kaarten, rijopleidingen en andere prularia?
De doelstelling van de ANWB is zo breed, en ze heeft een imago dat bij veel Nederlanders zo stevig staat, dat haar adviezen voor waar worden aangenomen. En dat is jammer, want ondanks haar grootte en hoeveelheid medewerkers, heeft de ANWB beslist niet overal verstand van. Neem nu fietsen. Onlangs heeft de ANWB een nieuwe versie van haar “Handboek Fietsen” uitgebracht. Het is blijkbaar al te lang geleden dat ze zich hiermee intensief hebben beziggehouden, want het handboek laat toch een erg beperkte visie op fietsen zien.
De website van de NVHPV – de ligfietsvereniging – heeft al verwezen naar een deel van de tekst, met de toevoeging: “Op de productenkiezer voor de fiets op de site van ANWB lezen we een weloverwogen mening over de ligfiets.” Op het internet is slechts een beperkte selectie van de mening van de ANWB over ligfietsen gepubliceerd. In de papieren editie is direct naast deze “weloverwogen mening” een tabel geplaats wat je wel en niet met met de verschillende fietsen kunt doen. Daarin is te lezen dat je je ligfiets kunt gebruiken voor korte tochten, middellange tochten en ‘trimmen’. Wat ik me bij dat laatste moet voorstellen weet ik niet, altijd gedacht dat trimmen iets te maken had met sjokken door het bos, of met de afstelling van kleppen op een vlietuigvleugel.
Wat misschien nog wel belangrijker is, zijn de categoriën waarvan de ANWB meent dat ze niet kunnen met een ligfiets. Zorg dat U stevig in uw zitje zit, U zou ernaast kunnen vallen van verbazing: de ligfiets is volgens de ANWB niet geschikt voor alledaags gebruik, lange toertochten, fietsvakanties, wedstrijden, onverharde paden, (ruw) terrein, en ook niet voor het meenemen van bagage of het meenemen van kinderen. Dit lijkt mij een beperkte visie op de ligfiets, en ook een set beweringen die dagelijks gelogenstraft worden.
Naast het feit dat de ANWB zelf niet goed op de hoogte is van de huidige stand van zaken voor wat betreft ligfietsen, zijn ze ook niet in staat om de wet goed te citeren. Het gaat hier uiteraard om het (vooral bij velomobilisten bekende) artikel 5 lid 4 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens (1990).
De slogan die de ANWB hanteert straalt een groot zelfvertrouwen uit: “Hebben we U ooit de verkeerde kant op gestuurd?” Naar aanleiding van dit handboek durf ik te stellen dat ze hun leden stelselmatig de verkeerde kant op sturen. Het hele handboek is uitsluitend gericht op recreatief fietsen, niet op utilitair gebruik van de fiets. De fiets voor alledaags gebruik is een boodschappenfiets, en dan één van het soort waarmee je echt niet verder wilt van de beruchte zeven en een halve kilometer. Veel ANWB leden zouden in plaats van dagelijks in de file beter af zijn op het fietspad. Dat is beter voor de individuele gezondheid, beter voor de luchtkwaliteit, en een serieuze bijdrage aan vermindering van de files – uiteindelijk is de gemiddelde woon-werk afstand die in Nederland met de auto wordt verreden prima op de fiets te doen – in 2007 was dat ongeveer 33 km per dag voor autobezitters. In plaats van altijd aardig voor automobilisten zijn, kan wat gepaste onaardigheid veel goeds doen. Zachte heelmeesters maken immers stinkende wonden.
Zal de ANWB haar koers wijzigen? Ik ga er niet op wachten. Hoewel ze zelf zullen volhouden dat de ANWB een toeristenbond is, is de ANWB volgens mij duidelijk onderdeel van de auto-lobby. In een interview met “Natuur en Milieu” kom ik het volgende tegen:
Guido van Woerkom. Is dat niet de man die best een half jaar korter wil leven als hij maar in zijn autotootje mag blijven rijden?
“Die uitspraak is uit zijn verband gerukt. De zorg om schone lucht gaat mij wel degelijk aan het hart, maar ik wil de zaak wel in proporties zien. De mens kent een natuurlijke drang tot bewegen. Daar gaan allerlei filosofische wetten over, die erop neer komen dat we ongeveer een uur per dag willen reizen, ongeacht het tijdsgewricht waarin wij leven. Voor mij is de auto zo'n verrijking, dat ik er een half jaar van mijn leven voor wil opofferen. Zeker als dat een half jaar van onttakeling en ontluistering is.”
Voor iedereen die niet goed oplet: hij herhaalt hier zijn beruchte uitspraak. Waar hij wel heel makkelijk overheen stapt is dat met dit auto-rijden, het halve jaar van onttakeling en ontluistering veel langer duurt. Schade door luchtverontreiniging is niet een snel einde, integendeel. Ook de rest van het interview bevat nog vele halve waarheden, zoals het geloof in de mogelijkheid ooit ‘voldoende’ asfalt binnen de landsgrenzen te kunnen neerleggen om het fileprobleem te verminderen.
Ik zou de vraag “Hebben we U ooit de verkeerde kant op gestuurd?” willen beantwoorden met een volmondig: Ja, stelselmatig.