Posted on Thursday, January 18, 2007 4:09 PM
Op zondag 18 januari 1626 werd Baeto, oft Oorsprong der Hollanderen van Pieter Cornelisz. Hooft opgevoerd. Het stuk was op 1 januari 1626 in première gegaan en zou in januari en februari 1626 tien opvoeringen beleven. Hooft had het stuk al in of vóór 1616 geschreven, maar in die periode van het Twaalfjarig Bestand, waarin de contraremonstranten het voor het zeggen hadden, achtte Hooft het kennelijk niet verstandig het stuk te laten drukken, laat staan het op te laten voeren. In Baeto koos Hooft voor de visie op de staat van de Remonstranten (een visie die Oldenbarneveldt de kop kostte) en níét voor de theocratie die de contraremonstranten en Maurits voor ogen stond. Tien jaar later was de situatie gewijzigd. Maurits was dood, opgevolgd door Frederik Hendrik, en de contraremonstrantse stadsregering van Amsterdam was inmiddels vervangen door een gezelschap van divers pluimage op levensbeschouwelijk gebied. Tolerantie heerste.
Het stuk was te wijsgerig van aard om een succes te worden. Baeto, prins der Catten, verlaat, vervolgd door zijn stiefmoeder Penta, zijn vaderland en sticht het rijk der Batavieren. De editie Veenstra is te vinden op de website van de DBNL.
Tegelijk met de opvoeringen in januari 1626 verscheen het voor het eerst in druk. Hooft verstuurt het boek naar enige vrienden en relaties, onder wie Constantijn Huygens, aan wie hij schrijft dat het stuk een misdracht (misbaksel) is, maar dat zijnen berojden adel (Baeto) nu tot voordeel van de arme weeskinderen ten tonele wordt gevoerd. Huygens schrijft natuurlijk terug dat hij Baeto een prachtkerel en een prima toneelstuk vindt. Er werd een aardige duit uitgegeven voor de aankleding van het stuk. Er waren sterren, vlas en een vergulde kop, een gouden ladder en touw, draken, een wierookvat met vlas en papier, en voor de helhondshoofden had men het stevige bedrag van 20 gulden neergeteld. Het stuk bracht ruim 564 gulden op, waarvan een kleine 400 overschoten voor de weesjes. Maar, een publiekstrekkertje werd het dus niet. In 1643 werd het stuk weer op het repertoire genomen en zeven keer achter elkaar opgevoerd met een beslist niet onaardige recette van een kleine 1285 gulden. Op 6 juni 1645 werd het nog één keer opgevoerd met een opbrengst van ruim 147 gulden. Het duurde tot juni 1692 dat Baeto weer eens op het toneel verscheen: op 5 juni kwam 307 en op 9 juni 233 gulden in kas. Ondanks dit klaterende succes heeft het Amsterdamse schouwburgpubliek het stuk niet meer voorgeschoteld gekregen. Totdat in 1786 de Amsterdamse toneelspeler Simon Rivier de Baeto van Hooft in een patriots jasje hees onder titel Bato, Eerste Patriot, Vader der Batavieren en balling voor de Vrijheid.