opera

Saint Francois d'Assise, verlaat

Mat — Tue, 12 Aug 2008 11:35:00 GMT

Bij de DNO.

Indrukwekkend stuk, indrukwekkende uitvoering, maar niet mijn kopje thee. Messiaen was (wat mij betreft) toch in veel opzichten een voorbeeld van de twintigste eeuwse, post-Wagneriaanse doodlopende weg. Enorm, enormer, enormst, concertzaalbreed, af en toe schitterend, maar toch vooral mammoettanker-achtig.

Un Ballo in Maschera in Amsterdam

Mat — Sat, 19 Apr 2008 11:56:00 GMT

Ik hield mijn hart vast: een Jonge Duitse Regisseur (Claus Guth) die Ballo ging doen. Wat voor ellende zou ons te wachten staan?

Maar het viel erg mee. Inderdaad was het drama overgezet naar de moderne tijd, en was de graaf Riccardo een campagne-voerende politicus geworden, maar een groot probleem werd dat niet. Het slaat natuurlijk nergens op, en de tekst klopt niet meer met wat je ziet (verkiezingsposters e.d.), maar het zat ook niet echt in de weg.

Voor een deel komt dat doordat het oorspronkelijke stuk ook al op onzinnige wijze verplaatst is: van Zweden naar Boston toen dat nog een engelse kolonie was (gemaskerd bal in het het puriteinse Boston? Hmm.....) En er zaten een paar aardige vondsten: de zigeunerin-waarzegster Ulrica was nu een schoonmaakster, de "page" Oscar 9een rol voor een coloratuursopraan) was nu een sorot sercretaresse, en dat is logischer.

Maar het kwam vooral doordat de "bewegingsregie", dwz: hoe de zangers staan, bewegen, etc, heel goed klopte met het verhaal en met de muziek, en daarin nauwelijks gekke dingen zaten. Dat scheelt heel veel. Dat het zich in kantoren met systeemwandjes en een kopieermachine afspeelde, maakt dan niks uit.

Bovendien: men had (met wat technische wijzigingen) de decors van ee nproduktie uit Frankfurt overgenomen. Die bestonden uit een soort dozen, met een lange zijkant naar de zaal open. De zangers zaten daardoor in een soort klankkast, en ik vermoed dat dit de akoestiek erg ten goede kwam. Ze kwamen erg goed door, en dat wil in het Muziektheater nog wel eens een probleem zijn, zeker als er zoals nu in de mode is zonder decor wordt gespeeld. Het geluid blijft dan op en achter het podium hangen, en daarvan was nu geen sprake. Mooi zo.

Daar kwam bij dat het een goed gespeelde en goed bezette voorstelling was. Uitblinkers waren Roberto Aronica als Riccardo, Rosemary Joshua als Oscar, en vooral Tatjana Serjan als Amelia. En verder zat er geen zwakke plek in, behalve de Ulrica van Marianne Cornetti: teveel vibrato, en zeer moeizame duetten.

Goed orkest, goed gespeeld, heel weinig mee mis. Een (beetje onverwacht) hoogtepunt van het seizoen.

Entführung aus dem Serail in Amsterdam

Mat — Tue, 15 Apr 2008 19:32:00 GMT

De uitvoering op zichzelf was gisteren behoorlijk, maar ik zat me te verbazen over de regie.

Hett hoogtepunt van de opera is Martern aller Arten, een groot solostuk voor de leading sopraan, duurt een minuut of 10. Indrukwekkend stuk, zeer spannend, en ook moeilijk om te zingen.

In het verhaal is de sopraan alleen: het is dus een soort monoloog.

Dus wat moet een regisseur doen? Zet haar voor op het podium, gewoon staand, eventueel af en toe wat zenuwachtig lopend, en laat haar zingen. verder geen flauwekul want zoals gezegd: het stuk is van zichzelf spannend genoeg.

Maar wat deed de regisseur van dienst (Johan Simons)?

Hij begon met haar wat te laten lopen, zij het achterin het decor (slecht voor de akoestiek, toch altijd al een probleem in A'dam. Ze moet dan harder zingen dan eigenlijk nodig is, en dat komt de koewaliteit niet ten goede).

Nou, vooruit, so far, so good.

Maar blijkbaar was ie bang dat we ons zouden gaan vervelen, dus kwam haar pseudo-minnaar binnen (slaat verhaaltechnies nergens op, volgens mij. Dat ook nog.) En die begon haar op te vrijen. Dat leidde tot:
Sopraan (Laura Aikin) die in een aantal ingewikkelde houdingen op sofa lag, samen op stoel die omviel met veel lawaai en gedoe, pseudo-minnaar met hoofd in heur decolleté, en verder werd er ook nog een tafeltje omgeflikkerd.

De sopraan kweet zich ondanks al deze ellende goed van haar taak, maar het is duidelijk dat de solo beter en mooier zou zijn geweest als die flauwekul ons en haar bespaard was gebleven.

Ik kan me daar scheel aan ergeren

Castor et Pollux

Mat — Thu, 21 Feb 2008 16:36:00 GMT

Bij DNO. Onder leiding van de Philippe Rousset, die nog steeds op Lothar Matthaus lijkt.

Mijn eerdere kennismakingen met Rameau (vooral de wat indifferente Brüggen-versie van Indes galantes) hadden mij op de gadachte gebracht dat Rameau een zeer goed orkestrator is, maar niet zo'n heel goede componist voor zangers.

Maar ik moet die opvatting nuanceren. Castor et Pollux is een uitstekend werk. Het zit dramatisch erg goed in elkaar, en de muziek is daar helemaal mee in overeestemming. En de klaagzang van Télaire is een schitterend hoogtepunt in de operaliteratureluur. Niet alleen door de prachtige solo voor Télaire zelf, maar ook door de originele koorpassages er doorheen.

Qua bezetting was er niet veel mis, met als uitblinkers natuurlijk Veronique Gens (Phébé), maar ook Anna Maria Panzarella (Télaire) en Henk Neven (Pollux).

Een beetje tot mijn verbazing bleef het goed overeind in de grote zaal van het Muziektheater, al denk ik wel dat een kleinere zaal toch beter is.

Daphne bij DNO

Mat — Wed, 30 Jan 2008 16:41:00 GMT

Dit merkwaardige stuk van Strauss (Richard, moet je er altijd bijzeggen, want anders zou men eens denken dat je de oppervlakkige Johann, of die andere nog oppervlakkiger Johann, bedoelt) kende ik niet. Het is niet speciaal mijn kopje thee, maar ik vond het wel leuk. Met een mooie Daphne (Juanita Lascarro).

En het befaamde einde is inderdaad schitterend. In deze voorstelling had regisseur Peter Konwitschny over Dapphne die in een boom veranderde, beelden geprojecteerd van een peinzende Strauss (Richard, hoor!), en daarna allerlei beelden uit de nazi-tijd: Reichsparteitage, Hitlerjugend, etc, etc.

Hij zal er wel iets mee hebben bedoeld, waarschijnlijk in relatie tot de ingewikkelde verhouding tussen Strauss (Richard dus) en de NSDAP. Op dit aspect van Konwitschny's regie is veel kritiek geweest, en direct na de voorstelling was er ook wat uitsloverig boegeroep.

Inderdaad is het wat gratuit. Het verband is niet echt te leggen, en gelukkig bleven ons in de eigenlijke voorstelling duidelijke verwijzingen naar het nazisme bespaard (ik heb ze niet waargenomen, tenminste). Maar het gekke is: het was wat mij betreft niet zo vreselijk misplaatst, sterker: het was wel een "mooi" effect. En het gaf ook wat stof tot nadenken met betrekking tot Strauss (jawel, Richard) zijn optreden en de duitse muziekwereld iha in die tijd.

Maar inderdaad, met de opera Daphne had het allemaal weinig te maken.

Il Trittico

Mat — Fri, 28 Dec 2007 10:08:00 GMT

Onlangs Il Trittico gezien en gehoord, een productie van Opera Zuid.

Ik kende deze drie eenacters (Il Tabarro, Suor Angelica en Gianni Schicchi) niet. Wel heeft vooral Gianni Schicchi nogal een naam hoog te houden; ik geloof dat Denis Forman m zelfs "alpha plus" labelt.

Het zijn inderdaad 3 leuke operaatjes, en de regie van Ben Davis is ter zake en werkt prima, Leuke decors ook, geen flauwekul, geen diepzinnigheid waar die niet is.

Il Tabarro is een horror-achig drama met veel Emoties en Moord&Doodslag, en werkt behoorlijk goed. Suor Angelica is een ietwat over-the-top drama over een moederliefde en doodsverlangen, geperst in pakweg 3 kwartier, en Gianni Schicchi is een komedie.

Ik vond eigenlijk Suor Angelica (tot mijn verrassing) het leukst. Ja, het is overdreven, zelfs onzin, en de vestzak-climax is een zowat een parodie op Wagner en Mahler. Maar toch: het raakte me zowaar wel, ondanks het feit dat Suor Angelica leek op Ronaldo in een nonnengewaad.

Lucia di Lammermoor

Mat — Fri, 21 Dec 2007 14:16:00 GMT

Ik loop achter, maar ik ga het inhalen.

Lucia in Amsterdam dus. Hmmmm. De voorstelling wilde niet echt tot ontbranding komen, en dat is bij Lucia toch wel degelijk mogelijk. Ik weet niet waaraan dit lag. Lucia zelf werd gezongen door Mariola Cantarero, en die bleek niet mijn type zangeres. Maar er was niet echt iets mis mee.

De regie (Monique Wagemakers) was ook niet mijn kop van thee: een wat abstract decor met een ongetwijfeld veel betekenend bed prominent in beeld. Maar echt storen deed het niet.

De andere rollen waren goed bezet, met wat mij betreft als uitschieter Alastair Miles als Raimondo. En in ieder geval interessant was het gebruik van een heus glasorgel in de waanzinscene, zoals door Donizetti gespecificeerd.

Zoals gezegd; er was niets ingrijpends mis met de voorstelling, en veel was goed, maar de vonk ontbrak. het kan ook aan mij hebben gelegen.

DG gaat DiGitaal

Mat — Thu, 29 Nov 2007 17:07:00 GMT

Opmerkelijke ontwikkeling: Deutsche Grammophon gaat zijn catalogus (klassiek dus) aanbieden via het web, ter downloading. Redelijke prijzen, en geen DRM.

Ik zie 1 snag: het ormaat is MP3 320, en dat is niet zo goed als gewoon CD. Dat hoor je, zeker in klassiek. Dus de Liefhebber Met De Dure Installatie zal toch gewoon CDs blijven kopen.

Maar hoe dan ook: heel interessante ontwikkeling.

Contes d'Hoffmann

Mat — Thu, 22 Nov 2007 20:27:00 GMT

Het leven van een opera-liefhebber gaat, evenals dat van een Feijenoord-supporter, niet over rozen. Er zijn nogal eens uitvoeringen waarbij je denkt "mwah", en ook uitvoeringen waarbij het gewoon een verspilde avond is. Dat kan aan veel dingen liggen: zwakke plekken van het stuk zelf, een slechte avond van een zanger, matig orkest, maar meestal ligt het vooral aan de regie. Ik zal daar nu niet over uitwijden.

Maar af en toe heb je een van die avonden waarvoor je het doet. En dinsdag 13 november in de utrechtse stadsschouwburg was zo'n avond. Dat lag natuurlijk op de eerste plaats aan het stuk zelf. Contes d'Hoffmann (van Offenbach) is een schitterend stuk dat waarschijnlijk zelfs in een niet meer dan redelijke uitvoering al met de zaal op de loop gaat. Ik begrijp niet waarom Hoffmann niet vaker wordt gegeven, bijvoorbeeld in de plaats van de avondvullende meesterwerken van Offenbach's tijdgenoot en tegenvoeter Richard "de bard van Bayreuth" Wagner. Misschien is het omdat de koffieomzet in de pauzes bij Wagner hoger is; bij Offenbach heb je in ieder geval geen koffie nodig om wakker te blijven.

Was er iets niet goed? Nauwelijks. Was er iets opvallend wel goed? Ja.

Om te beginnen waren de belangrijkste rollen goed bezet, met Gordon Gietz als Hoffmann, Franco Pomponi in de diverse schurkenrollen, en Sally Silver in de 3 grote vrouwenrollen. Men had ervoor gekozen om die 3 rollen door 1 zangeres te laten zingen. Dan moet je compromissen sluiten, en dat betekende in dit geval dat de rol van Olympia, die voor een coloratuursopraan is geschreven, eigenlijk niet goed door haar kon worden gezongen. Ze kweet zich desondanks, dankzij wat transposities en een hoop flair, goed van haar taak. En daarna was vooral Antonia haar op het lijf geschreven.

De regie van Laurence Dale was goed, in de Antonia-acte zelfs uitstekend. Simpele middelen, niet ingewikkeld, geen pretenties, goed ondersteunend voor het verhaal, geen onzinnige eisen opleggend aan zangers, kortom: voorbeeldig. Je zou willen dat het altijd zo was. Maar dat is niet zo...

De Antonia-acte was trouwens sowieso het hoogtepunt. Dat is natuurlijk niet gek: dramatisch sterk, en muzikaal gezien briljant. De laatste dikke 20 minuten (de twee trio's en de finale) zijn één van de hoogtepunten van de opera-literatuur, zonder twijfel. En in dit geval werkte de regie uitstekend mee: eerst een nogal grand guignol achtige start, maar gaandeweg spannender, met uiteindelijk een schitterend effect waardoor de kamer waarin eea zich afspeelde een theater-podium werd.

De hele avond zat ik met af te vragen wat men zou doen met het befaamde sextet (eigenlijk een septet als je het koor meerekent) Hélas! Mon coeur s'égage encore. Immers, dat is niet door Offenbach geschreven (wel gebaseerd op de Barcarolle), maar door André Bloch, voor een voorstelling van 1904 in Monte Carlo, en sindsdien in de 'standaardpartituur" (voorzover je daar bij Hoffmann van kunt spreken) terechtgekomen. En dat is niet zo gek, want het is een fantastisch stuk. Maar het zit een beetje raar in de Giulietta-acte, en zoas gezegd: het hoort eigenlijk helemaal niet in de opera thuis, althans niet in het origineel (alweer: voorzover je daar bij Hoffmann van kunt spreken). Maar het is zonde om het weg te laten, en men had een heel elegante oplossing gevonden: het sextet was verwijderd uit de Giulietta-akte, maar was als een soort toegift of uitsmijter helemaal aan het einde gezet, na het "echte" einde. Daarvoor leent het zich uitstekend. En het publiek was dankbaar.

Medea

Mat — Sat, 22 Sep 2007 11:18:00 GMT

Vorige week naar Medea geweest (opera van Luigi Cherubini), in de uitvoering van de Reisopera. Ik kende het stuk niet, dus de uitvoering was voor mij moeilijk te beoordelen. Ik denk dat die adequaat was.

De opera zelf (los van de uitvoering) was wat mij betreft een merkwaardig stuk. Muzikaal zit het goed in mekaar, recitatieven en aria's in elkaar verweven, en ook al een bij tijd en wijle zeer zelfstandige rol voor het orkest. Voor 1806 een modern stuk. Maar vokaal kwam eea niet erg tot bloei, wat mij betreft. Het bleef een beetje vlak. Het zou kunnen dat de uitvoering daaraan debet was, maar ik denk het eigenlijk niet. De opera zelf mist schittering. Desondanks: vervelen deed ie zeker ook niet.