Monday, February 28, 2011
#
Thee drinken staat hoog aangeschreven in oosterse en spirituele kringen. Koffie drinken, is daar iets niet goed aan dan? Om tot rust te komen moet je natuurlijk geen koffie gaan drinken. De werkzame stof in koffie is namelijk cafeïne. Het bekendste effect van cafeïne is dat het gevoelens van vermoeidheid verdrijft en alerter maakt.
Cafeïne werkt stimulerend op de hersenen, nieren, maag en darmen. Ook verbetert het stofje het geheugen enigszins. En er is een licht effect (verbetering) op het uithoudingsvermogen aangetoond.
Lichamelijke werking
Cafeïne werkt als een soort blokkade voor adenosine. Die stof zorgt voor lagere waakzaamheid, een slaperig gevoel en onderdrukking van spontane activiteiten. Door koffie te drinken blokkeert men de werking van adenosine. Het gevolg is meer activiteit, minder slaperige gevoelens en een grotere alertheid. Wie te veel cafeïne binnen krijgt, kan last krijgen van beven, rusteloosheid, suizende oren, hartkloppingen en duizeligheid. Wat te veel cafeïne is, verschilt sterk per persoon. Het hangt onder meer af van lichaamsgewicht, leeftijd en geslacht. Gemiddeld krijgt een Nederlandse man ongeveer 600 milligram (mg) cafeïne per dag binnen, bij vrouwen is dat 500 mg. Mensen die merken dat ze gevoelig zijn voor cafeïne kunnen zich beter beperken tot ongeveer 400 mg per dag. Dat komt neer op ongeveer vier tot vijf koppen 'gewone' koffie. De opwekkende werking van cafeïne helpt overigens niet om de inactiverende werking van alcohol te neutraliseren. Alcohol wordt via de leverfunctie op een vast tempo afgebroken. Dat kun je niet versnellen.
Teveel cafeïne werkt negatief
Cafeïne blijft zes uur in het bloed zitten, voordat de werking ervan afneemt. Het is daarom belangrijk 's avonds niet te veel koffie te drinken en ook niet na een bepaald tijdstip. Het verstoort immers je slaappatroon en doet je moe wakker worden. Wat dan weer behoefte aan koffie veroorzaakt. Matig koffiedrinken is absoluut geen probleem voor de gezondheid. Er is niets aan de hand als je koffie drinkt om ervan te genieten, maar het is niet zo gezond om er afhankelijk van te zijn. Wil je toch wat minderen, dan is het het beste om dit geleidelijk aan te doen. Anders maak je kans op de zogeheten ontwenningsverschijnselen zoals hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en verzwakte concentratie. Meng gewone koffie met cafeïnevrije koffie en verhoog geleidelijk aan de fractie cafeïnevrije koffie. Je kunt ook oploskoffie drinken in plaats van gewone koffie, want die bevat minder cafeïne.
Is thee een gezond alternatief?
Thee is een drank zonder calorieën, rijk aan fluor, dus goed voor de tanden en bevat theïne, dat identiek is aan cafeïne. In vergelijking met koffie, komt er minder theïne in het bloed, zodat je veel minder last krijgt van slapeloosheid bij het drinken van thee. Groene thee zou ook het cholesterolgehalte verlagen en beschadiging van de lever voorkomen. Over de kankerwerende eigenschappen is men het nog niet eens, maar eens te meer geldt de uitdrukking: bitter in de mond maakt (niet alleen) het hart gezond. Kun je kiezen tussen thee of koffie, dan lijkt de keuze snel gemaakt. Helemaal bij groene thee.
Nog beter: groene thee!
Groene thee krijgt men door de thee na het plukken te stomen en bij een lage temperatuur te drogen of te branden. Het geheim van groene thee is dat het krachtige anti-oxidanten bevat die niet alleen de groei van kankercellen zouden tegengaan maar deze mogelijk ook vernietigen. Verder voorkomen deze stoffen ook het dichtslibben van de bloedvaten, de hoofdoorzaak van hart- en vaatziektes en herseninfarcten. De thee wordt groen genoemd omdat hij is samengesteld uit bladeren van identieke planten die niet verwerkt zijn. Bepaalde kankertypes komen minder vaak voor in de landen, waar veel groene thee gedronken wordt, dan in het Westen.
Roken en drinken zijn twee sociaal geaccepteerde vormen van gedrag. Alleen gaat het hier wel om twee potentieel verslavende stoffen: nicotine en alcohol. Wat maakt deze stoffen zo moeilijk weerstaanbaar? Wat doen ze met je lichaam en geest?
Nicotine en alcohol hebben allerlei effecten op ons lichamelijk functioneren. Als het daarbij bleef, zouden we niet snel verslaafd raken, want lichamelijk voelt het uiteindelijk niet erg fijn. De valkuil schuilt 'm in de psychische effecten van nicotine en alcohol. Ze doen iets met je 'beleving'. In mijn zoektocht naar heldere en aanschouwelijke informatie over roken en drinken ten behoeve van mijn cliënten, stuitte ik op de website van Jellinek waar fantastische animaties staan over wat alcohol en nicotine (en andere drugs) in je lichaam en in je hoofd doen.
Lichamelijke effecten
Nicotine belandt doorgaans via je longen in je lichaam (soms via kauwgum of pleisters), alcohol via je slokdarm. Daar triggeren deze stoffen allerlei lichamelijke reacties. Dat zijn niet de reacties waardoor je je 'lekker' gaat voelen. Het gaat hier om de processen die op gang komen om deze (giftige) stoffen te verwerken en weer af te voeren. Als je veel rookt of drinkt leidt dat op den duur tot allerlei ernstige beschadigingen. In de Jellinek-animaties kun je hierover gedetailleerde animaties bekijken. Waar het mij om gaat is het psychische effect van deze stoffen.
Het psychische effect
Wanneer alcohol of nicotine in je lichaam circuleren, komen ze via de bloedbaan ook in de hersenen. Daar treden ze uit de bloedbaan en komen tussen de hersencellen in. Daar veroorzaken ze 'fop-effecten' in zenuwcellen. Nicotine veroorzaakt in de receptorcellen (die ontvangen instructies) een sterker beloningseffect (je 'lekker' voelen) dan de normale stof die daar op die plek moet landen. Een sigaret opsteken doet je dus 'goed' voelen. En je ontwikkelt een hang naar dit kunstmatig 'goede' gevoel: je neemt nog een sigaret en nog een.. Het stofje werkt verslavend en heeft ondertussen ook negatieve lichamelijke effecten (longen, bloedvaten, etc). Alcohol heeft ook een fop-effect: ook alcohol treedt uit de bloedbaan en omstroomt dan de hersencellen. Daar veroorzaakt het dat de receptorcellen steeds inactiever worden. Je ervaart dat in het begin als ontspannend, maar hoe meer je drinkt, hoe meer allerlei hersen- en lichaamsfuncties hun activiteit verliezen (zie figuur): je wordt minder beheerst, je inschattingsvermogen vermindert, je zicht, spraak en motoriek gaan achteruit, je coôrdinatie en evenwicht verminderen. Hoe verder je gaat hoe meer ook je vitale lichaamsfuncties (longen, hart) in het geding komen (coma of erger). En ook van alcohol heb je steeds meer nodig om datzelfde gevoel van 'ontspanning' te bereiken. En dan hebben we het nog niet over de lichamelijke effecten van alcohol en zijn afbraakproducten op je maag, lever, nieren, bloedvaten, etc.
Animaties over alcohol, nicotine en andere verslavende stoffen
Op http://www.jellinek.nl/body/index.html kun je close-up in je lichaam meekijken met wat er gebeurt als je (teveel) drinkt, rookt of blowt. Dat kan ik niet beter vertellen, dus ik verwijs naar hen. Kies een taal en dan een verslavende stof. Dan krijg je stap voor stap verteld (zet het geluid aan) wat er gebeurt. Juist dat psychische effect gaat over 'jezelf foppen'. Misschien een extra reden om roken of drinken de baas te gaan worden. Succes!!
Thursday, April 08, 2010
#
Je kunt regelmatig lezen over erfelijke aandoeningen of aangeboren defecten die een mens kunnen treffen. Wat minder vaak in de aandacht staat, zijn de veranderingen (lees: beschadigingen) van je DNA die tijdens je leven kunnen optreden, dus door wat je in je leven meemaakt.
Epigenetica heet dit kennisgebied. Het bestudeert de veranderingen in DNA tijdens je leven. Dus bijkomend bij (= epi) dat vader en moeder hun genen in een cocktail hebben gegooid tijdens de conceptie. Een dergelijke DNA-verandering kan je lichamelijke gezondheid min of meer ernstig aantasten. Bekend is, dat bij ouderen kanker in de meeste gevallen tijdens het leven is veroorzaakt, bijvoorbeeld zonlicht dat huidkanker veroorzaakt. Goed nieuws is, dat deze DNA-veranderingen potentieel omkeerbaar zijn.
Eerst even iets fascinerends over DNA. Stel je voor, je neemt een draad (zo'n spiraal als in het plaatje) van 40 kilometer lang en je propt die in een tennisbal. Die tennisbal kun je nu als het ware beschouwen als de kern die in elke individuele lichaamscel zit. Zo heeft elke cel in zijn kern (die tennisbal) 3,2 miljard genen (de stokjes in de spiraal) en even zoveel schakelaartjes om die genen aan of uit te zetten. Die kern bevat dus de codering voor wat die cel moet doen. Niet elk gen hoeft namelijk in elke cel actief te zijn: je wilt geen oog op de plek van je oor hebben. Een oorhuidcel moet oorhuidweefsel produceren, een hoornvliescel moet hoornvlies produceren, enzovoort. Zoals gezegd, vanaf de conceptie kunnen sommige schakelaartjes 'verkeerd' zijn komen te staan (genetische afwijkingen). Maar ook tijdens ons leven kunnen factoren ervoor zorgen dat sommige schakelaartjes 'verkeerd' gaan staan (epigenetische afwijkingen). Daardoor kunnen de desbetreffende beschadigde cellen zich afwijkend of soms zelfs kwaadaardig gaan gedragen. Dat kan onze gezondheid ernstig schaden.
Wat zijn nu die factoren die tijdens ons leven zo'n schakelaar kunnen omgooien? Een eerste belangrijke factor wordt gevormd door een teveel of te weinig aan nutriënten. Zo kan een gebrek aan de stof foliumzuur ernstige beschadiging van het embryo veroorzaken (open ruggetje). Of, Vitamine C helpt het lichaam bijvoorbeeld om potentieel schadelijke moleculen (vrije radicalen) af te vangen en te voorkomen dat deze schadelijke kettingreacties in de cellen veroorzaken. Een tweede invloedrijke factor is vergif dat een biochemische reactie in ons lichaam (= cellen) veroorzaakt die cellen onherstelbaar kan beschadigen. Denk bijvoorbeeld aan alcohol (bijv. leverkanker of hersenbeschadiging) of nicotine (bijv. longkanker) die in grote hoeveelheden giftig zijn voor ons lichaam. Een derde factor is gedrag. Bijvoorbeeld te weinig bewegen en ongezond eten kan je suikerstofwisseling ontregelen en diabetes veroorzaken. Of het verslaafd zijn aan stress/adrenaline, wat het lichaam voortdurend in een alarmfase houdt, onder de invloed van stresshormonen (zoals cortisol geproduceerd door de bijnierschors). Uitputting van de bijnierschors kan de cortisol-aanmaak verstoren en een aantal ziekten veroorzaken. Een vierde belangrijke factor wordt gevormd door omgevingsfactoren. Zo is vastgesteld dat familieomstandigheden/-cultuur van invloed zijn op het risico dat iemand loopt op hart- en vaatziekten. Ook kun je denken aan traumatische ervaringen. Daarbij wordt zoveel schrik en angst in het lichaam gemobiliseerd dat als deze energie niet wordt afgevoerd (via een vecht- of vluchtreactie) maar in het lichaam vast blijft zitten sommige lichaamsfuncties daarna verstoord kunnen raken. Bijvoorbeeld slapeloosheid, angstgevoelens, concentratiestoornissen, prikkelbaarheid of woedeuitbartstingen.
Wat mij vrolijk maakt aan epigenetica, is dat schadelijke effecten van stoffen, gedrag en omstandigheden potentieel omkeerbaar zijn. De schakelaars kunnen in een aantal gevallen weer in de goede stand terugkomen. Natuurlijk, sommige fysieke, emotionele of mentale schade zal onomkeerbaar blijken, maar de lading mag eraf. Je hoeft je niet alleen maar 'slachtoffer' te voelen van je (familie)omstandigheden. Je familie en je geschiedenis hebben je getekend, dat wel, maar het heeft echt zin om je ervan bewust te worden hoe je tekort bent gekomen, hoe zaken je systeem dreigen te belasten voorbij herstel. Het is zinvol om je zenuwstelsel te gaan ontladen van de stress die erin opgeslagen ligt en te leren om betere omstandigheden voor jezelf en je naasten te scheppen.
Tuesday, April 06, 2010
#
Het innerlijk kind model wordt gevormd door vier innerlijke delen die samenhangen en die elk een persoonsunieke invulling hebben gekregen.
We zijn allemaal begonnen als een puur wezentje: onschuldig, vertrouwend, ecstatisch, natuurlijk, onaangepast en totaal afhankelijk. Ons pure oorspronkelijke kind zit er nog altijd, maar het is in de loop van ons prille leventje beschadigd en in de verdrukking geraakt, ondergesneeuwd onder een laag pijnlijke emoties en gevoelens: het gekwetste kind. Om ons drama niet steeds te hoeven voelen en om nieuwe kwetsingen te voorkomen, hebben we ieder een unieke manier ontwikkeld om ons te beschermen, te pantseren. Dat pantser hielp ons als groter kind om te overleven: het overlevende kind. Deze zelfbescherming of pantsering is op zich noodzakelijk, want het vormt ons ego, waarmee we ons een plekje in de wereld kunnen verschaffen. Maar op latere leeftijd kan het ons ook enorm in de weg gaan zitten en onze werkelijke volwassenwording tegenhouden. Totdat we ons gaan realiseren dat 'alleen maar overleven' toch niet alles kan zijn, wat ons leven te bieden heeft. Dat we een instantie in ons missen die liefdevol leiding geeft, gericht is op ontplooien, genieten, eigenwaarde en vrijheid: de liefdevolle volwassene. Door het terugbrengen/vinden van deze liefdevolle volwassene in ons kan het overlevende kind zich gaan ontspannen, kan het gekwetste kind gaan helen en komt het pure kind weer meer tot zijn recht. De liefdevolle volwassene speelt ook een centrale rol in het helen van ongezonde relaties. De volwassene ontwikkelt bewustzijn over de overlevingsmechanismen die in de relatie het spel zijn en over de projecties op de partner. Zo kan een ongezonde en uitputtende relatie transformeren naar een liefdevolle en voedende relatie. Daar word ik blij van.
Het begrip 'innerlijk kind' staat voor de onverwerkte of onafgeronde emoties uit onze eerste levensjaren. Het is een metafoor voor de essentiële aspecten van ons zijn, zoals vertrouwen, onschuld en natuurlijke energie, die in de eerste jaren van ons leven beschadigd of onderdrukt zijn geraakt.
Naast fijne ervaringen hebben wij als kind ook pijnlijke ervaringen gekend. Of ervaringen die te bedreigend waren om te verwerken. Hoe klein we ook waren, we hebben op zulke momenten overtuigingen aangenomen over het leven, ons leven. Overtuigingen zoals bijvoorbeeld ´ik mag er niet zijn´ of ´ik moet altijd alles alleen doen´ of ´ik ben niet goed genoeg´ of ´mensen zijn niet te vertrouwen´. Met deze vaak negatieve en inperkende overtuigingen probeerden we ons op een bepaalde manier te pantseren. Zo hoefden we niet steeds onze kwetsbaarheid te voelen.
Dat pantser van toen hielp ons als kind om te overleven. Maar in ons volwassen leven werken deze inperkende overtuigingen op onbewust niveau door en kunnen ze onze beleving van de werkelijkheid nog steeds sterk kleuren. Deze negatieve overtuigingen bepalen onbewust hoe open of gesloten, hoe vrij of onvrij we zijn, in ons werk, maar ook in onze relaties. Ze kunnen ons gevangen houden in oude en soms heel ongezonde gewoontes.
Werken met je innerlijk kind is een speelse en liefdevolle manier om helderheid te krijgen over de bron van oude patronen, spanningen of onvrede. Voor mensen die door middel van therapie hun bewustwording, groei en innerlijke rust willen versterken. De eerste stap is om weer contact te gaan maken met de gevoelens van ons innerlijk kind. Onthoud: 'the Healing is in the Feeling'. Metaforen zijn krachtige middelen om iets te beschrijven, maar de metafoor van het innerlijk kind is er één waar ik echt blij van word.