Het dieptepunt van het afgelopen jaar werd naar mijn mening in Trouw mooi samengevat in bovenstaande cartoon. Geert Wilders had zijn film Fitna aangekondigd. En velen in politiek, journalistiek en bedrijfsleven toonden zich van hun meest angstige, laffe en voor onze democratie ook meest schadelijke kant. Uit angst dat onze vrijheid van meningsuiting ons zakelijk en politiek zou schaden, of misschien zelfs aanslagen uit zou lokken, werd de facto besloten tot censuur. Wilders werd zwaar onder druk gezet de film niet uit te brengen. Dat hielp niet. Maar wat wel hielp was dat door de ontstane (gecreëerde) stemming vervolgens niemand die film nog durfde te vertonen.
Een film die op dat moment nog niemand gezien had trouwens. Aanvankelijk zou Fitna in Nieuwspoort vertoond worden. Maar het perscentrum bezweek voor de vele protesten. "Achteraf vind ik het ook jammer dat Nieuwspoort het toen niet heeft vertoond," zei Max van Weezel, voorzitter van Nieuwspoort, gisteravond in
Met het oog op morgen. Van Weezel presenteert
het Oog eenmaal per week en hij blikte
gisteravond samen met zijn mede-presentatoren terug. Nadat bekend was dat Nieuwspoort de film wilde vertonen werd hij overspoeld met reacties, zo vertelde hij. "VNO/NCW, MKB Nederland, de vakbeweging, de sociale partners, alle ministeries." Allemaal wilden ze dat de vertoning niet zou doorgaan. Of beter gezegd: allemaal vreesden ze dat de Arabische wereld de vertoning niet zou pikken. En dat zou ze opdrachten schelen en misschien zelfs de levens van hun mensen daar in gevaar brengen.
Begrijp me goed, ik begrijp hun angsten. Maar in een democratie bestrijd je elkaar in het debat. En niet door elkaar letterlijk de mond te snoeren, zoals in niet-democratische landen gebruikelijk is. In een democratie mag je kwetsend, provocerend of smakeloos zijn, zowel in inhoud als in stijl. In een democratie kan je in het debat ook fel terecht gewezen worden, door mensen die je kwetsend, provocerend en smakeloos vinden. En die je argumenten onderuit halen en je misschien zelfs ontmaskeren voor het oog van ons allemaal.
Zo werkt onze democratie, en naar mijn mening was dàt ook wat Balkenende richting Arabische wereld had moeten roepen. "Niet alle meningen die je in dit land hoort zijn
mijn meningen. En dat heeft u te accepteren."
En dan de film zelf. Uiteindelijk was er buiten Nederland een site die
Fitna uit principiële overwegingen (het vrije woord) toch wilde hosten. We hebben 'm dus gezien. Stephan Sanders zei
gisteravond over de film:
De boodschap van die film vond ik eigenlijk nogal ontroerend. Fitna betekent zoiets als 'schisma'. Wat hij vraagt aan die moslims is: kom in opstand tegen jullie geloof. (dat is paternalisme natuurlijk, want hij is zelf geen moslim) Die nare dingen uit de Koran, doe dat nou niet. En wees gewoon moslim zoals je dat zelf wil zijn. Het was dus eigenlijk niet een aanval op de moslims, het was heel erg een aanval op de islam.
"Weet Wilders dit zelf al?" reageerde Henk van Hoorn. "Ach hou toch op!"
Met het Oog op Morgen van gisteravond: