nanske's klimlog

Ik ben bezig om dit blog te verhuizen. Dat is overigens niet de reden dat ik ruim een maand niet geschreven heb, maar ik had jullie voor de redenen dáárvan graag naar mijn nieuwe blogdomein verwezen, www.nanskesklimlog.nl. Helaas, dat is gisteren welgeteld één avond online geweest, namelijk tot ik laat op de avond nog even iets wilde veranderen, en tja, toen ging het mis. Blog uit de lucht. Het is me nog niet gelukt om de oplossing voor het probleem te vinden, dan wel Blogger zover te krijgen er naar te kijken, dus ik heb het blog nu beschikbaar op het adres nanskesklimlog.blogspot.com. En natuurlijk op de originele plek: www.nkbv.nl/weblog/nanske. Ik doe hier, hopelijk binnenkort, nog één update wanneer het blog weer via mijn eigen domeinnaam te bereiken is, maar plaats verder geen berichten meer. Alle klim-geïnteresseerden zijn hierbij van harte uitgenodigd op een van beide bovenstaande blogs.

update: Hij doet het weer! De directe links hierboven zijn aangepast, het blogspotadres verwijst door naar nanskesklimlog.

"Ga je tegenwoordig elk weekend klimmen in Belgie?!" vroeg Frans me. Ik had net op Twitter gemeld dat ik tevergeefs op zoek was naar een onderkomen in de Ardennen voor het weekend. Ik kan hem geruststellen. Ik ga niet elk weekend klimmen in België, afgelopen weekend ging ik om te wandelen. We vonden uiteindelijk toch nog een leuk en betaalbaar hotelletje in de Lesse-vallei, even ten zuiden van Dinant en M. kocht nog snel een wandelboekje; hij vond er een waarvan vier wandelingen hun startpunt hadden in de directe omgeving van van het dorpje waar wij zouden overnachten.

We vertrokken zondagochtend niet al te laat, zodat we 's middags nog konden gaan lopen. We kozen een mooie wandeling langs de loop van een sprookjesachtig zijriviertje van de Lesse. Vreemd eigenlijk dat wij de Ardennen zo ver weg vinden. Als we in Engeland bij een vriend van ons zijn, rijden we, vaste prik, zonder blikken of blozen 2,5 uur om in Snowdonia te gaan wandelen, maar voor de Ardennen doen we dat niet zomaar. Omdat het buitenland is?

Maandag knoopten we twee wandelingen uit het boekje aan elkaar tot een wandeling van zo'n 17 kilometer. Weer zo'n mooie tocht, langs de Lesse dit keer en het weer werkte enorm mee. We zagen honderden paddestoelen, M. viel van schrik bijna van een brug af toen er niet ver uit de buurt een hert of wild zwijn werd omgelegd, we vonden de afdrukken van hertenhoeven in de modder, er waren duizenden bladeren om lekker doorheen te stappen en we hadden na de wandeling nog energie over om naar Dinant te rijden en daar de Citadel te bezoeken.

Helaas kwam de slechte weersvoorspelling voor de dinsdag uit en regende het pijpenstelen toen we aan het ontbijt zaten. Gelukkig hadden we ook een slechtweerprogramma voorbereid en zo zaten we even later in de auto naar Han-sur-Lesse om daar de plaatselijke Efteling-attractie te bezoeken, de grotten. Indrukwekkende druipsteenformaties, prachtig om te zien, maar het gevoel dat het ook allemaal echt is, miste ik toch een beetje. Wat ik wel heel leuk vond was de wijze waarop je de grot weer verlaat: over de Lesse, met een fluisterboot. Jammer genoeg regende het nog steeds buiten de grot. Een afscheidswandelingetje rondom het dorpje Han zat er dus helaas niet in.

Wat een heerlijk weer was het zondag in Freyr. En wat heb ik super kunnen klimmen. Ik was al een hele tijd niet meer in de rotsen geweest. Sinds de tien dagen Frankrijk in mei had ik nog wel een weekend instructie gegeven, maar niet meer voor mezelf buiten geklommen. En wat bleek gisteren? Die voorgeklommen 5c in Frankrijk was geen toevalstreffer.

We klommen met zijn vieren. V. koos een route uit die hem wel te doen leek, ik zekerde hem omhoog. Een redelijk eenvoudig begin, daarna op tweederde een stukje lastige plaat ("Hier zit niks. Ook geen haak...") en de uitklim door een vreselijk pittig dakje/overhang. V. weerde zich duchtig en ik klom de route in toprope. Het lukte me met een paar pogingen om het stukje plaat te overwinnen, hee, dit gaat lekker! Helaas was het dakje me echt te zwaar, maar daar hoef ik me niet voor te schamen: we keken toen ik weer veilig beneden was in de topo wat we nu eigenlijk geklommen hadden en dat bleek een 6c+ te zijn, in het tweede gedeelte van de route (la fesse d'huitre 5a en la andre capel 6c+). Hmm, geen wonder dat ik daar niet doorheen kom als het ook nog eens een dakje is.

Naast ons waren P. en S. intussen klaar in hun route, l'oeil de bronze, een 5c. Zelfde recept, was de bedoeling: V. klimt voor, ik doe de toprope. Maar het zag er bij V. zo soepeltjes uit, dat ik eigenlijk wel zin had om hem voor te klimmen. Zomaar. Een 5c. Huh, geen hersenspinsels, geen zenuwen? Die kans moest ik snel grijpen, voor er iets tussen mijn oren wakker zou worden en me tegen ging houden!

Ik heb hem vreselijk zitten knijpen, echt waar. Nadat ik bij de cruxpas een paar keer in het touw had moeten hangen voor hij lukte, dacht ik er te zijn. Helaas bleek ik even later voor één pas op de plaat nét niet lenig genoeg te zijn, oioi. Ik stond net boven mijn haak, zelfs een beetje rechts er van en ook nog eens een beetje voorover geleund. En ik kreeg mijn voet niet bij mijn hand op een hoge tree. Helaas, het was de enige mogelijkheid in de positie die ik inmiddels had.

Heel even ging het door mijn hoofd: "Nee, dit lukt niet, ik moet terug". En nog sneller: "Ben jij gek?? Terugklimmen is in deze positie net zo min een optie als dat vallen waar je je zo druk over maakt. Je moet gewoon omhoog!" En wat doe je dan? Met de moed der wanhoop nog maar eens proberen. Twee, drie pogingen en ineens had ik een hakje tegen de rots, omhoog kruipen nu, millimetertje bij millimetertje met hakke-tene-hakke-tene-húp! Tenen op de tree! Wat een opluchting en wat makkelijk leek nu het gaan staan en wat was ik blij!!

Nu kon me niks meer gebeuren. Twee lastige plaatpassen waarbij er uiterst weinig voor je handen zit deden me relatief weinig. Ze herinnerden me aan een zonder-handen-route in de hal, waar nog minder zit voor je voeten, dus met éénderde van mijn voet in een kommetje van de rots moest ik het toch zeker kunnen, vertelde ik mezelf. Waar kwam dat zelfvertrouwen nou ineens vandaan? En belangrijker nog: hoe kan ik het oproepen als het eens wat minder makkelijk komt?

Voor de volgende 5c was ik nu ook wel in. Miss magie op Pucelle. Weer een plaat, het najaarsdoel 'voeten' is inmiddels afgevinkt. Ik nam mezelf de keuze om hem voor te klimmen de eerste tien meter bepaald niet in dank af, maar daarna kwam ik in de flow en ook deze klom ik uit. Wat is de beloning dan groot als je boven bent, heerlijk! Daar doe ik het voor. En voor het warme najaarszonnetje. En voor fijne klimvrienden.

Klimmaatjes A. en F(rans) zaten al in de hal en lepelden de resten van hun avondeten weg. "Wat gaan jullie doen, boulderen of klimmen?", vroeg ik. "Boulderen", antwoordde A. en "Dat wat jij gaat doen", antwoorde F. Dat laatste hielp niet. Ik wilde juist niet kiezen. "Maar waar heb je het meeste zin in dan?" Tja. Ik had zin om te boulderen, maar vond dat ik moest klimmen. Ik wil me namelijk prettig gaan voelen in de 6a's en de stap maken naar de 6c's en ik heb zomaar het gevoel dat klimmen daar beter bij helpt dan boulderen. Bovendien ben ik aan het werken aan het voetgevoel (dat lijkt een terugkerend nazomer/herfstprobleem te zijn) en ook dat gaat beter in routes.

Gelukkig hakte F. de knoop voor me door, door te zeggen dat we natuurlijk wel stevig gingen boulderen en niet zomaar een beetje leuk klauteren. De nieuwe ladder geeft daar ook alle aanleiding toe, want er zijn relatief weinig drieën en vieren. Dus ik heb de halve avond heel lekker in twee vijven gewerkt. En oh verrassing: het probleem zat vooral tussen de oren...

Dat met die voeten heeft ongetwijfeld ook daarmee te maken, bedacht ik me, toen ik evaluatief over mijn klimavond nadacht. Angstgevoelens zorgen er doorgaans voor dat je niet meer stevig op je voeten staat, maar een beetje gaat 'zweven'. Nu dan, voeten en oren dus. En 6c's. Het herfstdoel is gekozen.

Een aantal klimmaatjes gaat in oktober naar Mallorca. Lekker een week klimmen in de zon (tenminste, dat van die zon is wel de bedoeling, maar die werd helaas niet gegarandeerd bijgeleverd). Ik was daar graag bij geweest, maar door een foutje op het ministerie van onderwijs is de datum van de herfstvakantie twee keer heen en weer geschoven en dacht ik dat ik moest werken die week. Inmiddels is het te laat om nog goedkoop te boeken naar Mallorca en moet ik het dus in de herfstvakantie wat dichterbij zoeken.

Daarmee gaat wel een mogelijkheid voorbij om me eindelijk eens te wagen aan Deep Water Soloing. Als surrogaat is er YouTube. Er is net een film uitgekomen over DWS in Mallorca, Perfecto. De trailer:

.

Ze hebben ook nog een site: perfectothemovie.com.

Hmm, als ik die trailer zie en de foto's op de site, dan zou het wel eens kunnen zijn dat ik het sowieso veeeeeel te eng had gevonden. Of is dit nu omdat ik gewoon een reden wil hebben om het niet erg te vinden dat ik niet mee ga?

Ik mag graag klimfilmpjes bekijken. Wanneer er stevige muziek uit de boxjes van mijn computer komt, vergezeld van gesteun en geschreeuw, weet M. al hoe laat het is: "Heb je er weer een gevonden?"

In mijn mailbox en op diverse blogs kom ik op dit moment regelmatig iets tegen over de EOFT. Begrijpelijk, outdoor enzo, maar wat me wel verbaast is dat ik over een ander en in klimmersogen veel leuker film-evenement nauwelijks nog iets gelezen heb: de Reel Rock Film Tour. Op zaterdag 15 november komt de Reel Rock Film Tour naar Nederland (volgens mij voor het eerst) en wel in Monk in Eindhoven. Om je een idee te geven, hier is de trailer:



En als je het nog spectaculairder wilt, kijk dan ook even naar de trailer van The Sharp End, de film die in zijn geheel bij de RRFT te zien is:



Check hierna eventueel ook nog even de website van reelrocktour.com. En zet dan het evenement in je agenda: 15 november, Monk, Eindhoven.

Voor expeditienieuws moet je normaal gesproken niet op dit blog zijn, kijk daarvoor bijvoorbeeld bij mounteverest.net of bij thepoles.com. Op die laatste vond ik echter een bericht, dat één van mijn klimmaatjes vast interessant vindt (E., let op!) en misschien ook mijn lezers uit de medische hoek:

Dit seizoen gaan twee Britse student-artsen op expeditie naar de Zuidpool. Niet alleen nemen ze alle benodigde voorraden zelf mee en gaan ze een via een nieuwe route, ook zijn ze van plan onderzoeken te verrichten om daarmee meer zicht te krijgen op onder andere hun lichamelijk reakties op deze extreme inspanning en onder deze extreme omstandigheden. Maar niet zomaar: daar één van de artsen diabetes heeft, kunnen ze de reakties van een diabetespatient vergelijken met die van een niet-diabetespatient.

Hier is de pagina waar het onderzoek omschreven wordt, op hun website Extreme South.

Zelf klimmen is natuurlijk het allerbeste. Klimfilmpjes bekijken is een goede tweede. Maar ook van sommige foto's kun je heel blij worden. Gisteren kreeg ik bij wijze van kadootje-uit-Tsjechië deze foto toegestuurd. Wat een interessante wand! 't Is een beetje jammer van de omgeving, maar als je eenmaal aan het klimmen bent, merk je daar toch niets meer van. Oh, en het is ook een beetje jammer dat Tsjechië niet echt naast de deur is. Maar als je er eenmaal bent, kun je weer wel naast de deur slapen, want op dit studentencomplex (een voormalig atleten-complex) zijn delen van de flats in gebruik als hostel.

Als je nog iets verder weg gaat klimmen, in het bouldergebied Gara Gorge in de VS, hoef je geen papieren topo meer mee te nemen wanneer je toch al van plan was om je iPod of iPhone bij je te dragen. Slimmeriken hebben namelijk een prachtige topo gemaakt die je kunt raadplegen op je iPod. Je kunt door de topo heen bladeren, op kaartjes zien hoe je bij de boulders moet komen, zien hoe de lijn loopt en je krijgt ook nog een korte omschrijving van de boulder. Ik heb eerlijk gezegd geen idee waar Gara Gorge ligt, maar dat mag de pret niet drukken. Wie gaat er aan de slag met Bleau voor op de iPod? Of met België?

Gisteren kwam het bericht dat een tot voor kort actieve klimmer uit onze regiogroep is overleden. Hij was al langere tijd ziek en het was ook inmiddels duidelijk dat hij die ziekte niet meer te boven zou komen. Toch komt zoiets nog onverwacht.

Tijdens mijn allereerste instructieweekend in de Ardennen, in het voorjaar van 2004, was Richard mijn instructeur. Mijn eerste nageklommen route in echte rots zou de eerste lengte van de Walter Pijler in Hotton zijn. Het sneeuwde licht en ik stond onderaan de rots te blauwbekken en te zekeren. Het voorklimmen van de route ging Richard tot zijn eigen verrassing mentaal niet heel makkelijk af, hij moest op het relais eerst een paar minuten bijkomen voordat hij mij omhoog zekerde. Hij wijtte dat zelf aan de eerste route van de dag, aan de onervaren zekeraar op de grond en niet in de laatste plaats aan de gladdigheid in verband met de sneeuwvlokken.

Een paar maanden later klom ik mijn eerste route voor. Was het toeval, dat Richard weer mijn instructeur was en dat de route die ik zou klimmen de tweede lengte van de Walter Pijler was? Richard maakte een foto toen ik net op weg was, een foto van een moment waar ik heel trots op was en de foto prijkt dan ook sindsdien in het klimmenu van mijn site.

In de herfst van dat jaar bleek, dat de golf van adrenaline die hij had gevoeld in het voorjaar, tijdens het voorklimmen van een route in de sneeuw, een heel andere oorzaak had gehad dan voorklimangst: een gezwel in de bijnier zorgde voor een verstoorde adrenalinehuishouding. Sindsdien is het niet goed gegaan met zijn gezondheid; operaties en behandelingen brachten steeds niet wat we er van hoopten. Toch was Richard vaker wel dan niet van de partij. Eerlijk over hoe het ging, maar ook met een vastbeslotenheid niet bij de pakken neer te gaan zitten. Zodra het maar even kon ging hij met zijn vriendin mee op klimweekend, naar Bleau of was hij op vrijdagavond in de hal te vinden. Het afgelopen jaar betekende dat overigens ook vaak dat hij er wel bij was, maar niet meer ging klimmen. Ik schrok twee weken geleden dan ook minder van het bericht dat de tumoren niet meer behandelbaar waren, dan van de mededeling dat Richard geen puf meer had. En toen ik gisteren op mijn telefoon zag dat er gebeld was door degene die vanuit de regio de contacten onderhield, wist ik het eigenlijk al.

De relativerende humor van Richard, de enorme hoeveelheid foto's die hij tijdens activiteiten maakte, zijn verbondenheid als instructeur met de begintijd van mijn klimmen, zijn instructeurskwaliteiten die het in ieder geval bij mij heel goed deden indertijd; het zijn de dingen die ik me van hem zal blijven herinneren. Hoewel ik nu eerst nog moet gaan beseffen dat dat er niet meer zal zijn.

update: ook Frans, REmy, Bas en Abby hebben aandacht besteed aan het overlijden van Richard.

Wat kan een mooi weekend toch een hoop energie geven. De lagedrukgebieden en fronten die deze zomer lijken te beheersen hadden precies het weekend van 30 en 31 augustus uitgekozen om het strand van Scheveningen met rust te laten; een beter weekend dan het afgelopen kon BAZ zich niet wensen.

Honderden klimmers vermaakten zich met honderden boulders in een lekker relaxte sfeer. Ik heb me op de vijven gestort. Misschien had ik nog een vijf+ moeten proberen, want een paar van die vijven deed ik wel erg makkelijk. Maar eerlijk is eerlijk: er was er zaterdag ook één bij die ik na 12 pogingen nog steeds niet had en die ik maar heb opgegeven, omdat mijn vingers er pijn van begonnen te doen. Ik wilde hem eigenlijk nog op herhaling gooien op zondag, maar dat is er niet meer van gekomen. Daarvoor in de plaats heb ik zondag aan een paar andere vijven gewerkt en aan een leuke dynamische sprong, die E. tijdens de clinic had geleerd. Lekker boven de mat een sprongbeweging oefenen, dat was een fijn gevoel en nog beter: ik kreeg hem te pakken! Toen ik hem eenmaal had, bleef hij lukken; een leuk gevoel: evenwicht, zweefmoment, nieuw evenwicht.

Uit dezelfde clinic (waarvan ze de deelname gewonnen had bij de verloting) kwam een dyno naar een hoge eindgreep, maar die durfde ik toch niet te proberen, drie meter boven de mat. Misschien volgend jaar. Twee dagen boulderen aan zee: ik kijk er nu al weer naar uit.

Zee, strand, 25 graden, stralende zonneschijn met af en toe een verkoelend briesje, goed gezelschap en een heleboel leuke boulders, dat is BAZ! dit jaar. Vorig jaar was het behoorlijk druk bij de boulders en soms moest je lang wachten tussen twee pogingen in. Ik had me daarop ingesteld en was met weinig verwachtingen gekomen, in de wetenschap dat ik vandaag ook nog kon boulderen. Maar de opzet met twee grote wanden dit jaar, bleek een schot in de roos. Precies genoeg wachttijd tussen twee pogingen om een beetje te herstellen en toch nog lekker 'in' de bewegingen te zitten. De waardering was lekker soepel, in vergelijking met die van de Klimmuur. De vijven lagen goed in mijn bereik, bleek. Dat ben ik niet gewend :-)

's Avonds gebleven voor de spectaculaire finale, eindelijk Muriel Sarkany eens zien klimmen, mooi om te zien, wat een beheersing.

Nu maar eens kijken of ik nog spieren heb die wat willen doen voor me, het voelt alsof ze het wel genoeg vonden gisteren :-) Maar een beetje rondkijken is ook niet verkeerd. Op naar het strand.

Update: een mooie BAZ!-impressie vind je bij Abby

Een wandelvakantie in de bergen is goed voor de beenspieren, maar ja, buikspieren en armspieren worden minder aangesproken. Maandag ging ik boulderen en ik had me voorgenomen zo te gaan klimmen, dat ik mijn buikspieren zou voelen en mijn armen niet.

Een interessant voornemen, want ik zet mijn lichaamsspanning en buikspieren normaal gesproken weinig bewust in en daarmee dus ook vaak niet op momenten dat dat wel handig zou zijn. Naast het weer opbouwen van mijn buikspieren na de vakantie, was dit voornemen dus ook een goed mentaal trainingsvoornemen. Ik was verrast hoe veel er lukte, dankzij de spanning die ik met mijn buikspieren probeerde op te bouwen! Ik moet hier echt mee aan het werk. Niet met het kweken van stevige buikspieren, maar vooral met het bewust gebruiken ervan.

Gisteren was het een verrassend milde avond na een dag zonder zon en klom ik met Bas in Bergschenhoek. We wilden beiden rustig aan doen, vanwege BAZ! in aantocht, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dat niet helemaal gelukt is, want mijn laatste route was een vreselijk zware 5b. En raad eens wat hielp bij twee of drie lastige passages? Buikspieren! Echt waar.

Morgen en overmorgen dus BAZ!, Boulderen Aan Zee. Volgens de meteorologen zal het lekker weer gaan worden. Op dit moment is daar helaas nog niet veel van te zien.

Hier vind je de actuele situatie, hopelijk zie je daar morgen lekker blauwe lucht en een stralend zonnetje :-)

De vakantie in tien punten:

1) Ik heb ontdekt dat ik etappes van een uur of drie, vier best prettig vind. Maar je middagen in de hut zijn wel lang.

2) In de Spaanse berghutten in de Pyreneeën eet je weliswaar wat de pot schaft, maar dat is absoluut geen straf.

3) Na een week niet douchen is een douche op de camping het toppunt van luxe.

4) Niet alleen met stokken lopen is fijn voor de knieën, maar met kleine stapjes omhoog lopen helpt ook.

7) Handschoenen mee op huttentocht bleek weer geen overbodige luxe, zelfs niet in hartje augustus onder de 2500 meter in de zuidelijke Pyreneeën. We liepen door anderhalve centimeter sneeuw, terwijl het om ons heen nog viel. Prachtig!

8) We hebben gemzen gezien (in de sneeuw), vier gieren, diverse andere roofvogels, een alpenmarmot van heel dichtbij, en telkens weer kikkertjes, in het gras of in het water.

9) Ziek worden tot spugen aan toe, zodat je geen stap meer kunt zetten, kan alleen op een mooie, zonnige dag. Gelukkig was dat het.

10) De leukste berghut had het beste eten en het slechtste sanitair (maar dat went).

Twee jaar geleden schreef ik op mijn nkbv-weblog een recept voor prettig tochtenvoer. Vandaag probeerde ik hetzelfde recept nog een keer, maar dit keer had ik wél een weegschaal. Ik weet het nu weer: ik moet gewoon mijn gevoel volgen in de keuken.

Ik kon me niet meer herinneren hoe de substantie was twee jaar geleden, maar ik volgde het recept, dus wat zou ik me zorgen maken? Toch kon ik me niet voorstellen dat het mengsel dat ik op het bakblik gooide zou worden wat ik twee jaar geleden kreeg. Toen het baksel uit de oven kwam, bleek inderdaad dat de muesli-notenrepen meer krokante muesli waren geworden dan repen. Erg lekker, dat wel, maar niet handig om mee te nemen in de rugzak.

Ik probeerde nog een tweede recept uit, uit dezelfde Hoogtelijn, de 'super-power-bar-waarmee-je-ineens-weer-heel-hard-gaat-lopen'. Ik heb me helemaal suf geroerd in de pan, wat een bewerkelijk recept! Het smaakte al snel erg lekker, ik heb flink uit de pan gesnoept, maar het duurde allemaal langer dan ik had gedacht. En nu ze klaar zijn, weet ik dat ik toch nog te ongeduldig was en de massa nóg wat langer had moeten laten koken, het is eigenlijk te zacht gebleven. Dat is ook weer niet handig in de rugzak. Maar wel lekker...

Mocht je geïnteresseerd zijn in de tochentvoer-recepten uit de Hoogtelijn van een aantal jaar geleden, kun je naar mijn site nanske.nl gaan. Na de vakantie ga ik eens denken over de verbouwing van die site, maar op dit moment moet je nog even klikken op het menu-onderdeel 'klimmen', waar de link naar de tochtenvoerrecepten onderaan de pagina te vinden is.

Ik zit me al een hele middag af te vragen waar toch ineens al dat verkeer op mijn weblog bij de NKBV vandaan komt. EenVandaag bracht de uitkomst: het ongeluk in het Mont Blanc-gebied, waarbij een Nederlandse vader en zijn drie kinderen zijn omgekomen. Heel journalistiek Nederland weet vandaag de NKBV te vinden en dus ook de weblogs.

Frits Vrijland maakt overuren. Niet alleen zat hij net in EenVandaag, maar ik vond ook een genuanceerd artikel in het Reformatorisch Dagblad, waarin hij uitgebreid geciteerd wordt.

Een ongeluk drukt je weer even met je neus op de feiten: de zwaartekracht is een factor van betekenis. "Houd je rekening met deze risico's, wanneer je de bergsport beoefent?", vroeg de reporter van EenVandaag. Vrijland ontweek deze vraag een beetje, door te verwijzen naar een goede voorbereiding. Maar juist dankzij die voorbereiding houd je inderdaad rekening met de risico's. Hetzelfde doe je, als je je autogordel omdoet, of wanneer je besluit bij afnemend tij niet de zee in te gaan. Je kent de risico's. Je weegt ze af tegen dat, wat het aangaan van de risico's je brengt.

Er zijn doodsoorzaken die niet te vermijden zijn en er zijn doodsoorzaken die wel te vermijden zijn. Bergbeklimmen hoort tot het laatste. En natuurlijk hoop ik op een lang en gelukkig leven, wie niet? Maar volgens mij is het vermijden van bergen beklimmen geen garantie voor een lang en gelukkig leven. Niet autorijden ook niet. Zelfs gezond leven is dat niet.

Ik hoop dat mijn omgeving aan mij blijft vragen, waarom ik wil klimmen, wat het mij brengt. Ik kan daar helemaal geen eenduidig 'dit-is-het'-antwoord op geven. Maar ik hoop dat ik kan overbrengen dat het heel veel voor mij betekent en ik hoop dat mensen zich dát herinneren, mocht er onverhoopt iets mis gaan. Mijn gedachten gaan naar de moeder van het gezin en naar de vier mensen, die iets deden, wat vermoedelijk veel voor hen betekende.