dossier tbs

Recidivist

rob zijlstra — Tue, 09 Sep 2008 09:25:00 GMT

Ik las wel eens iets over recidivecijfers. Dan las ik dat zoveel procent van veroordeelde boeven binnen een bepaalde tijd opnieuw de fout ingaat.
Lang dacht ik dat ik dat met een korreltje zout moest nemen.
Want ik zag ze niet zo vaak en ik zag toch heel wat boeven veroordeeld worden.

Nu weet ik dat het aan mij lag.

Want naarmate ik langer op de rechtbank zit, neemt het aantal boeven dat ik als eens eerder heb gezien in zittingszaal 14 toe.

In maart 2005 zag ik de toen 25-jarige Rabia terechtstaan.
Een aardige, lange man met een vlotte babbel, met zo’n babbel waardoor je denkt, deze Marokkaan komt er wel.

In september 2004 stak Rabia in Groningen de 32-jarige Ramphis Curiel dood.

Hij deed een beroep op noodweer, maar de officier van justitie zag dat niet zitten en eiste drie jaar gevangenisstraf en tbs met voorwaarden wegens doodslag.
De rechtbank zag dat nog minder zitten.
De rechtbank veroordeelde hem tot acht jaar cel wegens moord.
Het gerechtshof in Leeuwarden maakte daar in februari 2006 weer doodslag van en vond een celstraf van drie jaar waarvan 6 maanden voorwaardelijk passend en geboden.

Ik vond dat destijds een terechte uitspraak van het hof.
Het aangevoerde bewijs in die zaak, zo schreef ik destijds, was flinterdun.
Ik schreef dat het merkwaardig moet zijn om iemand op basis van flinterdun voor moord te veroordelen.

Ik ga dat verhaal niet nog eens vertellen (het is hier te lezen).

Exact drie jaar en zes maanden later zit Rabia op precies dezelfde stoel als toen. Ik ook.
Dat was vanochtend.
Ik knik naar hem en hij naar mij.
We denken: daar heb je hem ook weer.

Justitie verdenkt hem ditmaal van een poging tot doodslag.
Hij zou in mei dit jaar in een nachtcafé in de krochten van de Groninger binnenstad een man met een bierglas in de hals hebben gestoken.

Rabia zegt van niet.
Hij heeft wel geslagen, maar ‘duizend procent zeker’ niet met een bierglas in de hand.

Hij was die nacht op stap en had behoorlijk gedronken.
In het keldercafé weigerde de barkeeper hem een glas bier, want genoeg gedronken.
Rabia vond dat geen probleem en stortte zich op de dansvloer.

Daar werd stevig gedanst: de dansers hupten op en neer en botsten daarbij vrolijk tegen elkaar aan.

Ineens wordt hij in de rug geduwd en valt.
Hij schrikt, staat op en haalt uit.

De vrienden van het slachtoffer: met een bierglas in de hand.
De vrienden van Rabia: zonder glas.
De barkeeper: hij sloeg, maar ik heb geen glas gezien.
Het slachtoffer (‘ik duwde ‘m voor de lol’) had wel snijwonden in de hals.
Niet heel diep, maar wel met veel bloed.
Rabia: ‘Toen ik de trap naar boven opliep, werd er nog steeds met glas gegooid.’

De officier van justitie gelooft het slachtoffer en diens vrienden.
Rabia heeft met een glas geslagen.
En wie met een glas slaat, in de hals, maakt zich schuldig aan een poging tot doodslag.

De advocaat gelooft Rabia en diens vrienden en de barkeeper: er is wel geslagen, maar er was geen glas. En omdat het glas wegvalt, vervalt ook de poging tot doodslag. Blijft over: een mishandeling.

Rabia: ‘Ik ben een man die feest, danst, met iedereen grapjes maakt en nooit iemand met een glas zou slaan. Ik heb wel met de vuist geslagen. Want ik schrok. Want het duwen in de rug maakte geen deel uit van het danspatroon.’

De echtgenote van Rabia had tegen de politie gezegd dat haar man een lieve, zorgzame vader is, maar te veel drinkt.

De officier van justitie: zou dit de eerste keer zijn, dan zou ik 24 maanden waarvan 8 voorwaardelijk eisen. Maar Rabia is een recidivist.’
Eis daarom: 36 maanden waarvan 12 voorwaardelijk en na de straf een verplichte opname in een kliniek vanwege de alcohol.

De advocaat: ‘Dat wil hij zelf ook.’
Rabia: ‘Het liefst wil ik de alcohol nooit meer aanraken.’

Er zit nog een adder onder het gras, want de rechtbank kan – weet Rabia als geen ander – nog heel anders oordelen.

De psycholoog heeft de rechtbank geadviseerd Rabia een tbs met dwangverpleging op te leggen. Want Rabia is een gevaarlijke man tegen wie de samenleving beschermd moet worden. De zwaarst mogelijke beveiliging is noodzakelijk.

De psychiater vindt van niet.
Voor zo’n delict moet je niet iemand voor jaren in de tbs willen stoppen, zegt hij.
De psychiater denktzegt: zonder die alcohol was de kans denk ik klein dat dit zou zijn gebeurd.

In 1998 raakte Rabia zeer ernstig gewond bij een verkeersongeluk en liep daarbij een hersenbeschadiging op.

De psychiater: ‘Daardoor kan hij impulsief heel heftig reageren. Die hersenbeschadiging is een hardwareprobleem. Daarnaast heeft hij een persoonlijkheidsprobleem. Dat is meer softwarematig waar nog wel wat aan te doen valt. Daar kun je de scherpe kantjes van af halen. Maar het gaat pas echt mis als de alcohol er bij komt. Dan crasht de boel. De alcohol werkt bij hem als een turbo.’

De officier van justitie zegt de twee uiteenlopende adviezen van de getuige-deskundigen wel charmant te vinden.
‘Komen we niet zo vaak tegen.’
Hij vindt de psychiater het meest overtuigend.
De drank als de turbo, volledig toerekeningsvatbaar, de tbs een brug te ver.

Rabia krijgt het laatste woord: ‘Ik wil graag herenigd worden met mijn gezin.’
Ik meen mij te herinneren dat hij dat de vorige keer ook zei.

Rob Zijlstra

uitspraak over twee weken

Rituele dans

rob zijlstra — Wed, 27 Aug 2008 20:21:00 GMT

Vlak voor mij zit een man over wie wordt gezegd dat 'ie bloedlink is.

Hij heeft grote voeten.

Op smetteloos witte gympen is hij zojuist zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank binnengekomen.

Koen is 48 jaar geleden geboren in Amsterdam.

Wij praten heel veel over dit soort gevaarlijke mannen.

Dat hij gevaarlijk is, kun je overigens niet zien, ook niet van dichtbij.

Het gevaarlijke aan Koen zit in zijn hoofd waar het niet helemaal spoort.

Koen is tbs'er.

Met de huidige stand der wetenschappen kunnen we vooralsnog niets aan de stoornis van hem doen.

Daarom heeft hij binnen de tbs de longstay-status.

Anderen zeggen dat dit een verkapte vorm van levenslang is. Dat zegt hij zelf ook.

Nu weet ik ook wel dat wij liever over mannen als Koen praten dan er even bij stil te staan.

Ik ga er toch over schrijven.

Wat die grote voeten betreft, Koen zit niet op de longstay van tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug vanwege zweetlucht.

Bijna achttien jaar geleden, in december 1990, werd Koen veroordeeld wegens een verkrachting en een poging tot doodslag. Daar kreeg hij achttien maanden gevangenisstraf voor en de maatregel tbs. Zo belandde hij in Groningen, in de dr. S. van Mesdagkliniek.

Na negen jaar, in 1999, was zijn stoornis in zoverre gerepareerd dat de kliniek het aanvaardbaar vond hem onder begeleiding op verlof te sturen.

Hij mocht met zijn socio-therapeute een paar uurtjes wandelen in het bos.

Dat ging niet goed.

Tussen de bomen verkrachtte hij zijn begeleidster.

De politie spoorde hem op en Koen werd opnieuw veroordeeld, nu tot twee jaar celstraf en een nieuwe tbs.

In 2005 concludeerden de deskundigen dat er geen eer meer aan hem viel te behalen.

De behandeling werd beëindigd.

Ongeneeslijk ziek, maar springlevend.

Wie tbs heeft moet eens in de twee jaar naar de rechtbank, waar rechters moeten oordelen over de verlenging (of niet) van de tbs. De officier van justitie zei donderdag geen andere mogelijkheid te zien dan te vorderen dat de terbeschikkingstelling met twee jaar wordt verlengd. Dat was ook het advies van de Veldzicht-deskundigen.

Ik heb in de rechtbank al veel mensen zien gaan met de tbs-maatregel. Maar nog nooit had ik in het echt een longstayer gezien. Terwijl ik naar deze man kijk - hij heeft ook grote handen – probeer ik mij er iets bij voor te stellen. Al 18 jaar achter gesloten deuren, geestelijk ziek, maar geen behandeling. Hij wordt nog slechts verzorgd, waarbij kwaliteit van leven, wat dat ook mag zijn, in acht wordt genomen.

Koen zegt dat hij van dag tot dag leeft en zijn dagen slijt als lid van het klussenteam van de tbs-instelling.

Hij heeft maar een ding om naar uit te kijken: er loopt een aanvraag voor een beveiligd verlof, wat iets anders is dan begeleid verlof.

De aanvraag kan als alles meezit volgende maand de deur uit, naar het ministerie van justitie. De daarbij behorende minister beslist. Die moet beslissen of het een aanvaardbaar risico is als Koen met links en rechts een beveiliger even buiten de kliniek mag rondneuzen.

Koen kijkt uit naar dat besluit.

Hij zegt: 'Als zoiets een keertje mag, betekent dat, dat ik dan ook weer even deel uitmaak van de maatschappij.'

Zijn advocaat Niek Heidanus: 'Het perspectief op verlof, hoe breekbaar dat perspectief ook is, maakt de tbs nog een beetje draaglijk.'

De longstay daarentegen is nauwelijks draaglijk en is bovendien - nog steeds Heidanus - in strijd met de bedoelingen van de tbs. Een rechtbank legt een behandelingsmaatregel op, maar Koen wordt niet behandeld en krijgt daardoor ook niet de kans zich te bewijzen. En omdat hij zich niet kan bewijzen, heeft de rechtbank ook niets te toetsen. Op basis van niks moet de rechtbank beslissen of de tbs met twee jaar wordt verlengd.

Heidanus: 'En over twee jaar zitten we hier weer net zo. Met alle respect, we voeren met z'n allen een rituele dans op.'

De officier van justitie zegt dat Heidanus gelijk heeft.

Heidanus stelt de rechtbank voor nog geen beslissing te nemen, maar om deskundigen, onafhankelijk van Veldzicht, advies te vragen of Koen op de longstay moet blijven of dat er toch nog mogelijkheden zijn.

De officier tegen de rechters: 'Ik ga mee met de raadsman.'

De rechters, na kort beraad: een goed idee.

Ze dragen justitie op twee deskundigen van kaliber op te sporen die aan de rechtbank moeten rapporteren of van Koen nog iets te maken valt.

Of niet.

Na afloop van de zitting zeg ik tegen Heidanus dat de rechtbank toch helemaal niets te zeggen heeft over de longstay-status van een tbs'er. Dat zoiets toch aan een minister is. Dat de rechtbank de tbs alleen maar kan verlengen. Of niet. Toch?

Heidanus zegt dat dat zo is.

De grootste winst die we kunnen behalen, zegt hij, is dat we de deur voor Koen op een kiertje kunnen krijgen.

Ik denk: dat hij dus binnen de kliniek weer een voet tussen een deur krijgt, zodat hij van de regen in de drup komt.

Tot slot schrijf ik op: het is dus helemaal niet waar dat tbs'ers bij het minste gering op vrije voeten komen.

En dat dit, wat we ook zeggen, ook wel eens gezegd mag worden.

Rob Zijlstra

mijn nieuwe weblog: www.zittingszaal14.nl

Ongewenste tbs'er

rob zijlstra — Tue, 12 Aug 2008 17:49:00 GMT

Het was de zwarte dag, die 29^ste januari van 2003.

Zwarte woensdag.

In Arnhem gijzelde een verdachte in de rechtszaal een officier van justitie. De gijzelnemer werd ter plaatste doodgeschoten.

In Assen probeerde op dat moment een verdachte van ontucht voor de ogen van zijn rechters zelfmoord te plegen door zijn keel door te snijden.

In De Marwei, de strafinrichting in Leeuwarden, stak die dag een gedetineerde een activiteitenbegeleidster dood.

Vanochtend zat de dader van dit laatste drama in zittingszaal 13 van het gerechtsgebouw in Groningen.

Hij heet Milan.

De Staat der Nederlanden wil hem het land uitzetten.

Milan wil dat niet, hij wil hier blijven.

De rechtbank, in dit geval de meervoudige vreemdelingenkamer, moet nu bepalen wiens wil wet is.

Het is een complexe zaak.

Milan kreeg voor het doden van de activiteitenbegeleidster destijds geen straf opgelegd.

Hij handelde in een psychose.

Wel kreeg hij de tbs-maatregel met dwangverpleging.

Ook raakte hij zijn verblijfsvergunning kwijt en werd hij tot ongewenst vreemdeling verklaard.

Dit laatste maakt het extra ingewikkeld.

Een ongewenste vreemdeling met tbs kan niet worden behandeld, maar zit wel in een tbs-kliniek.

Afdeling Noord 3, Veldzicht.

Vol ongewenste tbs'ers.

Dat moet de ergste afdeling zijn.

Vanwege de ongewenstheid kan/mag Milan niet op proefverlof.

Daardoor is er geen interactie - zo zeiden ze het – met de samenleving.

En dat is fnuikend, omdat de behandeling nu niet kan worden afgerond.

Interactie met de samenleving is een van de peilers van het tbs-systeem.

De volksmond spreekt doorgaans vol afschuw van 'tbs'ers op proefverlof'.

Milan dreigt nu van Noord 3 naar de longstay te verdwijnen.

Misschien wel voor de rest van zijn leven.

De Staat der Nederlanden denkt dat het zover niet komen zal.

Want Milan moet het land uit, hij moet terug naar het land van herkomst.

Via de Koninklijke weg is de kans groot dat Milan in dat land alsnog in een gevangenis terechtkomt.

Via een andere weg kan hij worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis in Zagreb.

En dat laatste lijkt de Staat het beste voor iedereen.

Want duidelijk moet zijn, zegt de man van de Staat, dat wij niet voor Milan, nu hij ongewenst is, verantwoordelijk zijn.

Dat de kwaliteit van de psychische zorg daar wellicht iets minder, is geen reden hem hier te behandelen, vindt ons land.

Op de vraag van de rechters hoe het is gesteld met de psychische zorg daar of elders, zegt de aanwezige maatschappelijk werker van de tbs-kliniek: 'In alle landen staan gebouwen met bordjes bij de ingang waar 'psychiatrisch ziekenhuis' opstaat. Wat ze daar binnen doen, weten we niet altijd of hebben daar onze bedenkingen bij.'

De Staatsman: 'Milan heeft geen recht op het beste.'

De advocaat vindt dat niet eerlijk.

Zij vraagt de rechters de ongewenst-verklaring ongegrond te verklaren opdat de tbs-behandeling kan worden voortgezet.

Hier.

Justitie (de Staat) dient uitvoering te geven aan het vonnis van de rechters: behandeling in een tbs-kliniek.

Het is vooral ook niet eerlijk, pleit de advocaat, omdat er destijds fouten zijn gemaakt die hebben geleid tot het dramatische gebeuren op die zwarte woensdag.

De problematiek van Milan was verkeerd ingeschat.

Hij kreeg daardoor ook verkeerde medicijnen.

Daags voor de fatale steekpartij had hij zelf nog alarm geslagen, dat het niet goed met hem ging.

Zijn moeder lichtte daar de medische dienst van De Marwei ook over in.

Bij een juiste diagnose en medicatie had het fatale steekincident voorkomen kunnen worden.

Dat er fouten zijn gemaakt, is ook door justitie erkend, zegt de advocaat.

'De nabestaanden kregen een schadevergoeding van de Staat.'

Milan kijkt af en toe om zich heen.

Ik denk hopeloos.

Hij was 20 toen hij vanuit het toenmalige Joegoslavië naar Nederland kwam.

Getraumatiseerd door oorlogsgeweld.

Op die zwarte dag was hij 29.

Nu is hij 34.

Hij zegt tegen de rechters: 'Wat ik heb gedaan is heel erg. Maar is was ziek. Ik zou de nabestaanden willen spreken… maar ik heb niet de moed.

Over de dreigende uitzetting: 'In dat land heb ik niets en niemand.'

Als de zitting voorbij is, mag hij (eigenlijk niet) heel even zijn ouders en ik denk zijn zus omhelzen.

Zij wonen in Nederland.

Rob Zijlstra

de vreemdelingenkamer doet binnen zes weken uitspraak

Zo vader

rob zijlstra — Sat, 28 Jun 2008 02:32:00 GMT

het 'scorebord' van de rechtbank groningen, donderdag 26 juni 2008, 21.02 uur

Je hebt Jordi, zoon van Johan, Youri, zoon van Jan, Erwin en Ronald, de zonen van Martin.

En je hebt Junior, zoon van Senior.

Junior, 21 jaar, heeft al veel moeten beleven.

Vader Senior werd eens neergeschoten, maar bleef op het nippertje toen wel in leven.

Zijn stiefbroer en twee neven hadden minder geluk.

Zij werden in de loop der jaren doodgeschoten.

Schietpartijen lopen als een rode draad door het leven van Junior.

De laatste jaren bracht hij vooral door in de gevangenis.

Donderdagavond – het was laat in zittingszaal 14 – hoorde hij een dubbele eis.

De officier van justitie wil Junior ditmaal vijf jaar opsluiten en hem daarna onder dwang laten behandelen in een tbs-kliniek.

Mochten de rechters met de drie gedragsdeskundigen van mening zijn dat een tbs met dwangverpleging niet noodzakelijk is, dan moet Junior, zo luidt de tweede eis, negen jaar naar de gevangenis.

Dat is inclusief twaalf maanden die hij bij twee eerdere veroordelingen in Rotterdam voorwaardelijk kreeg opgelegd.

Junior zit het eerste van de vijf uur durende rechtszaak bevend van zenuwen in het verdachtenbankje.

Herhaaldelijk zegt hij zich te realiseren dat hij foute dingen heeft gedaan en dat hij voor die dingen straf heeft verdiend.

De rechter die hem de vragen stelt, noemt hij steevast edelachtbare.

In de zes maanden die hij nu in de gevangenis zit, heeft hij vooral veel nagedacht over zijn leven tot nu toe.

Een leven zonder doelpunten.

Het was al mis toen hij nog niet was geboren.

Vader Senior was drugshandelaar, zijn moeder verslaafd.

Junior groeide op in een crimineel milieu.

Toen hij acht jaar geleden vanuit Curaçao naar Nederland kwam, bleef dat zo.

Eerst in Rotterdam, toen in Groningen.

De psycholoog en twee psychiaters zeggen dat Junior een beetje theatraal is, in angst leeft, met zijn 21 jaar nog niet helemaal is uitontwikkeld en impulsief reageert op dingen. En dat hij –goed verklaarbaar vanwege zijn ernstig beschadigde opvoeding – zijn angst omzet in agressie.

Junior wordt verdacht van een tweevoudige poging tot moord.

De ene poging staat los van de andere, maar werden wel in nog geen twee dagen tijd gepoogd.

De rechtbank staat er uren bij stil.

In november wordt in Groninger criminele kringen een man neergeschoten.

Het kamp waartoe het slachtoffer behoort, denkt even dat Junior de schutter is, maar dat blijkt bij nader inzien een persoonsverwisseling. Desondanks krijgt hij een waarschuwing: nigger, hadden ze dreigend tegen hem gezegd, blijf uit de buurt van X, wel de schutter.

Op 8 december gaat Junior met vrienden eten bij Burger King, in het gerestaureerde treinstation van Groningen.

Ineens komt daar met piepende remmen een blauwe auto aan.

In die auto zit de eerder neergeschoten man.

In de rode auto waar Junior in zit, zit ook X.

Kortom: Shit!

Paniek en angst.

X trekt de capuchon over zijn hoofd, Junior stapt impulsief uit.

En schiet, twee, drie keer.

Hij schiet de achterruit kapot, één kogel vliegt de achterbank in.

Niemand in de blauwe auto wordt geraakt.

Wat niet wegneemt, zegt de officier van justitie, dat er een aanmerkelijk kans bestond dat Junior wel had geraakt.

Poging tot moord dus.

De officier van justitie: 'Wie op klaarlichte dag op het Stationsplein van Groningen, waar mensen komen en gaan, kogels schiet, is sowieso een idioot.'

Een dag later.

Junior zit in de auto met Marvin.

Ze rijden in hun rode Honda door de Oosterparkwijk en nabij het Goudenregenplein krijgt Junior woorden met een 15-jarig meisje dat daar ergens staat. Het zijn over en weer onvriendelijke woorden.

Uit grote monden, zonder respect.

Junior en Marvin rijden boos weg, maar komen terug.

Niet om te schieten, zegt Junior tegen de edelachtbare, maar om te praten.

Want bij dat meisje stonden meer mensen in de buurt, onder wie Piet Slager.

En Junior kent Piet.

Piet is een jongen met reputatie waarmee niemand durft te spotten.

Junior zegt dat hij geen gedoe wil. Een baksteen door de ruit van zijn huis, in dezelfde buurt, heb je bijvoorbeeld zo. Piet is (was) niet voor niets een vooraanstaand en leidinggevend lid van de z-side van FC Groningen.

Junior wil een gesprek van man tot man.

Het loopt anders.

Junior zegt: 'Ze kwamen ineens met z'n allen op mij af, edelachtbare.

Vooral Piet bleef op mij afkomen, ook nadat ik vier keer in de lucht had geschoten.'

De officier van justitie zegt dat het zo niet is gegaan.

Junior begon direct te schieten. Misschien wel eerst een keer of vier in de lucht, maar daarna gericht.

De officier had moeten denken aan zo'n gangsta-film.

Hoe het ook zij of is gegaan, één kogel doorboort de bovenarm van Piet.

In het ziekenhuis wordt die avond een in- en uitschot geconstateerd.

Piet doet geen aangifte en weigert later ook bij de politie een verklaring af te leggen.

De officier van justitie noemt dat tamelijk bizar, maar los van dat lijkt het hem al met al een duidelijke poging tot nog een moord.

De psycholoog vindt Junior net niet gestoord genoeg voor een tbs.

Met een klinische behandeling, zegt de psychiater, kunnen we proberen de scherpe kantjes er wat van af te halen.

'Niet geschoten, is altijd mis.'

De aanklager uit, tikkeltje geërgerd, zijn grote twijfels over de in zijn ogen veel te softe visie van de gedragsdeskundigen:

'Zij willen liever eerst een volgend slachtoffer.'

De officier van justitie laat het deskundigenadvies dus voor wat het waard is.

Om een klinische behandeling te kunnen afdwingen, zegt hij, zal een deel van de straf voorwaardelijk opgelegd moeten worden. En dat zal niet gaan, want ik ga aanzienlijk meer eisen dan vier jaar. Als de rechtbank geen tbs wil opleggen, dan moet Junior acht jaar zitten. En nog eens de twaalf maanden erbij die hij in Rotterdam voorwaardelijk opgelegd kreeg voor de schietpartijen daar.

Dat is dus samen negen.

De voorkeur van de aanklager gaat echter uit naar de dwangverpleging en dan volstaat een vergelding van vier jaar (plus die twaalf maanden).

Junior trilt niet meer, maar zit nu al een tijdje met de handen voor zijn grote ogen. Als hij nog wat mag zeggen, zegt hij dat hij in heel zijn leven nooit kansen heeft gekregen. Maar in de gevangenis heeft hij net een certificaat gescoord op de afdeling houtbewerking en dat smaakt naar meer. Hij wil met positieve dingen het rechte pad op.

Smeekt: 'Geef me nog een kans. Ik wil een goede vader voor mijn dochter zijn, edelachtbare.'

Het verzoek om een korte schorsing van zijn detentie, om binnenkort aanwezig te kunnen zijn bij de bevalling van die dochter, wijst de rechtbank af.

Rob Zijlstra

(zoon van Sietse)

UPDATE – uitspraak – 10 juli 2008

De rechtbank heeft Junior veroordeeld tot een gevangenisstraf van 4 jaar en tbs met dwangverpleging. Een behandeling kan de kans dat hij ooit weer gaat schieten reduceren, aldus de rechtbank die ook meent dat zo snel mogelijk met die behandeling moet worden begonnen. Om die reden is afgezien van een langere gevangenisstraf. Verder moet Junior twaalf maanden extra zitten die hij bij twee eerdere veroordelingen voorwaardelijk kreeg opgelegd.

Lava

rob zijlstra — Sun, 13 Jan 2008 02:32:00 GMT

Ik snap advocaat Hoekstra wel.

Hij deed een beroep op psychische overmacht.

Psychische overmacht, zegt de wet, is een overmacht die wordt gedefinieerd als een van buiten komende kracht, dwang of drang waartegen weerstand bieden redelijkerwijs niet mogelijk is.

Consequentie: ontslag van alle rechtsvervolging. Dan heb je het wel gedaan (schuldig), maar krijg je geen straf.

Ik kijk naar de verdachte vrouw die vlakbij, schuin voor mij zit.

Haar blote voeten, eelt op de hakken, steken in blauwe badslippers.

Uit haar zwarte, ruim zittende broek, puilt overdadig een witte onderbroek (ik kan daar ook niets aan doen).

Wit T-shirt met op de voorkant een ananas en druiven.

Haar grijze haren draagt ze in een staart.

Het haarbandje is knalgroen.

Dat knalgroene is het enige aan Agaath dat probeert nog een beetje vrolijk over te komen.

Verder helemaal niets.

Agaath is 62 en sinds 27 september vorig jaar moordenaar.

Ze werd in mei 1945 geboren in Den Haag, maar een bevrijding was het niet.

Advocaat Hoekstra zette het nog maar even op een rijtje.

Vader alcoholist.

En NSB'er.

Hij mishandelt en misbruikt zijn dochter, slaat haar met zwepen.

Als ze 8 jaar is en al veel gepest vanwege die vader, gaat haar moeder dood.

Opa en oma nemen de opvoeding over.

Opa, die 'm ook wel lust, doet dat in de geest van zijn zoon - of schoonzoon.

Ook hij maakt seksueel misbruik van haar.

In 1972 trouwt ze, om in 2000 te scheiden.

Het huwelijk staat in het teken van mishandelingen.

Via een contactadvertentie krijgt Agaath kennis aan de vijf jaar jongere Klaas, die dan nog bij zijn moeder in Loppersum woont.

Ze hoopt eindelijk, in de herfst van haar leven, op een relatie zonder geweld en verruilt Den Haag voor het hoge noorden.

Had ze nooit moeten doen.

In de nacht van 27 september knapt er iets in Agaath.

Een eruptie. Vulkaan.

De lava is haar ellendig leven.

Met 61 messteken brengt ze Klaas om het leven.

Ik snap de advocaat, maar ik begrijp ook de officier van justitie.

Die zegt dat een triest en treurig leven geen vrijbrief is om te doden.

Wat de aanleiding is geweest voor de uitbarsting van Agaath wordt tijdens de zitting niet duidelijk.

Volgens de advocaat is dat ook niet zo belangrijk.

In dit droeve geval, zegt hij, gaat het om de emmer.

Niet om de druppel.

Klaas woont bij zijn moeder en in zijn dorp waar hij is geboren en getogen kent hij iedereen en iedereen hem.

Hij is gek op de crazy race.

Joviale man, zeggen sommigen.

Anderen menen te weten dat hij zijn ouwe moe ook slaat.

Als de verkering met Agaath anderhalf jaar duurt, gaat de moeder van Klaas dood.

Agaath trekt bij hem in.

Vanaf dat moment, wordt achteraf verteld, is het misgegaan.

Ze hebben vooral ruzie.

Klaas mishandelt haar, maar Agaath weet ook van wanten.

Ze zijn aan elkaar gewaagd.

Instanties maken zich zorgen.

Op 26 september dreigt Klaas de boel daar in Loppersum in de brand te steken.

Zegt Agaath.

Ze zegt: 'We hadden veel ruzie, maar hij begon altijd.'

Ze was al een keertje in het ziekenhuis beland met een gebroken duim.

Hij was daar al eens geweest omdat zij hem met een mes in de duim had gestoken.

Die avond gaat het weer mis.

En wel zo dat zij en daarna hij rond middernacht de crisisdienst van de Geestelijke Gezondheidszorg (Lentis, voorheen GGz) bellen.

Hij (en zij) wil me vermoorden.

Het duurt even, maar tegen twee uur 's nachts komt de verpleegkundige met piketdienst.

Hij rapporteert later een hectische situatie te hebben aangetroffen.

Met veel geschreeuw.

Maar ook dat tegen half drie die nacht de crisis voorbij is.

'Ze waren weer rustig, Agaath is helder. To the point.'

De crisisverpleegkundige vertrekt.

Tegen half vijf hoort de buurvrouw lawaai op de trap.

Rond zes uur 's ochtends ziet de krantenbezorger Agaath door het huis lopen.

Om vier voor acht pint ze 20 euro bij de pinautomaat.

Om zestien minuten over acht belt ze 112.

Zegt: 'Goedemorgen, met Agaath, ik heb vannacht mijn huisgenoot vermoord.'

En paar minuten later belt Thuiszorg met 112.

'Er is hier iemand vermoord.'

112: 'Hoe weet u dat?'

Medewerkster Thuiszorg: 'Omdat ik dat zie.'

Agaath wordt in de woning gearresteerd.

In de gang staan de tassen klaar voor een langdurig verblijf elders.

De officier van justitie eist – alles afwegende - vier jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging.

Het aardige dat de officier van justitie over Agaath naar voren brengt is dat ze er bewondering voor heeft dat deze vrouw, als enig meisje tussen zeshonderd jongens, bouwkunde studeerde.

Heel ongewoon in die tijd.

Respect.

Dat Agaath een bovengemiddeld intelligente vrouw is.

En dat ze een bemiddelde vrouw was toen zij vanuit Den Haag naar het Noorden, naar Loppersum, kwam.

Dat Klaas een echte Groninger was die tot zijn 53-ste bij zijn moeder woonde.

Met losse handjes.

Toen de crisisman tegen half drie die nacht vertrok, hebben we nog even op de bank gezeten, vertelt Agaath.

'Daarna zijn we gaan slapen.

Hij op zijn kamer, ik op de mijne.

Klaas sliep voor, ik achter, in de kamer aan de tuinkant.

Ineens stond hij aan mijn bed en sloeg me met zijn stok.

Toen heb ik gestoken.

Met het mes dat onder mijn hoofdkussen lag.

Op zijn kamer hebben we geworsteld.

Daar heb ik ook gestoken.

Toen hij de trap afliep, heb ik drie keer in zijn rug gestoken.

In de woonkamer is hij in de stoel gaan zitten.

Toen heb ik ook gestoken.

Op gegeven moment zei hij, Agaath, stop! Help me! Geef mee een glaasje water.

Dat heb ik gedaan.'

Rechters: 'En toen?'

Agaath: 'Ik ben op de bank gaan zitten. Sigaretten roken.'

Toen naar de bank, daarna 112.

Klaas is in de stoel, voor het raam, doodgebloed.

De officier van justitie gelooft het niet.

Zij gelooft niet dat Klaas die nacht aan haar bed stond met een stok.

Dat verhaal van Agaath strookt niet met het bloed en de vele bloedsporen die in de woning zijn aangetroffen.

Agaath heeft Klaas (al dan niet in zijn slaap) aangevallen, denkt de officier.

Misschien omdat Klaas die avond haar poes Poekie had geslagen.

Misschien omdat Klaas – niet voor het eerst – haar bankrekening had geplunderd.

Agaath zwijgt daarover.

Zegt wel: 'Ik wil nooit meer samenwonen.'

Dat waren haar, door de wet gegunde, laatste woorden.

Je zou kunnen stellen dat Klaas uit Loppersum het slachtoffer is geworden van mei 1945.

Dat hij de rekening heeft moeten betalen.

Voor een triest leven.

Met 61 messteken.

Contant.

Ik snap de advocaat,

en begrijp de officier van justitie.

Ik denk dat de rechtbank – over twee weken - een tikkeltje milder zal vonnissen.

Rob Zijlstra

UPDATE - uitspraak - 24 januari 2008

Agaath is veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging.

Het vonnis van de rechtbank Groningen is hier te lezen.

UPDATE - uitspraak hoger beroep - 28 augustus 2008

Het hof heeft Agaath wegens moord veroordeeld tot een gevangenisstraf van 2 jaar en tbs met dwangverpleging. De eis was gelijk aan het vonnis van de rechtbank.

Mama

rob zijlstra — Thu, 13 Dec 2007 20:16:00 GMT

Ze heeft opzettelijk haar dekbed in brand gestoken.

Het gevolg was dat het bed, een televisie en andere goederen in de woning geheel of gedeeltelijk zijn verbrand.

Daarnaast was er gemeen gevaar voor goederen en levensgevaar voor aanwezige personen in belendende percelen te duchten.

Zo zeggen ze dat in de rechtspraak.

In het verdachtenbankje zit ineengedoken een vrouw.

Angstig, kin op de borst, haar bewegingen traag.

De rechter zegt: gefeliciteerd!

Ze is jarig vandaag, ze is 25 jaar geworden.

De officier van justitie merkt op dat dit eigenlijk geen zaak is voor het strafrecht.

Maar dat er wel een strafbaar feit is gepleegd.

Ina zegt heel lang niks.

Dan, zachtjes: 'Van mijn papa, mijn broers en zussen hoor ik niets.'

Liefde en warmte krijgt ze van het personeel van de gevangenis waar ze zit opgesloten, heel vaak in de isoleercel.

Ze zegt: 'Soms zou ik liever bij mama wonen.'

De strafzaak tegen Ina is al eerder behandeld.

Toen is bepaald dat gedragsdeskundigen nog eens goed naar haar zouden kijken, om het beste te kunnen adviseren.

Het beste is een tbs met voorwaarden.

Maar er is geen kliniek die haar wil behandelen.

Lentis (het vroegere GGz) zou kunnen, maar daar wil Ina hoe dan ook niet heen.

De rechters respecteren dat.

'Wij weten dat u zeer nare ervaringen heeft met Lentis in Winschoten en Veendam.'

Ina: 'Ja, dat wil ik niet.'

Ze wil nu wel een tbs met dwangverpleging.

'Dan kan ik niet meer weglopen.'

Ze zegt dat ze bang is voor dat weglopen, dat ze dan niet instaat voor zichzelf.

Dat tbs daarom het beste voor haar is.

De gedragsdeskundige zegt dat hij bang is dat Ina niet helemaal goed beseft wat dat betekent, tbs met dwangverpleging.

De officier van justitie zegt geen andere mogelijkheid te hebben.

Hij eist een gevangenisstraf voor de tijd die ze in voorarrest heeft gezeten en tbs met dwang.

De rechters vragen tot slot of Ina nog wat wil zeggen.

Ze zegt van niet, dat ze dat niet kan, dat haar gedachten steeds bij die vrouw zijn 'die nu bij papa is. En dat ze aan mama denkt.'

Einde strafzaak.

De parketpolitie brengt de jarige terug naar haar cel.

Ik verneem dat ze eerder vaak is weggelopen.

Altijd vonden ze haar weer terug.

Zittend, aan het graf van haar moeder.

Rob Zijlstra

update - uitspraak - 27 december 2007

Een gevangenistraf van 203 dagen (gelijk het voorarrest) en tbs met dwangverpleging.

Herman Brood-scenario

rob zijlstra — Fri, 30 Nov 2007 14:35:00 GMT

Televisiekijkend Nederland kijkt die avond naar Tatort (aflevering Frauenmorde), naar Giel van de Vara, naar Zomergasten (met Christine van Broeckhoven), naar Law and Order of misschien wel naar de late editie van Hart van Nederland.

De onderbuurvrouw kijkt naar dit laatste programma, naar het laatste actienieuws. Ze moest eens weten op dat moment. Want terwijl ze kijkt, hoort ze lawaai van boven. Ze hoort gegil en geschreeuw en later ook aanhoudend gegorgel.

Dat moet even na half elf zijn geweest. Dat wist ze zeker van dat tijdstip, vertelde ze de politie, omdat ze naar het laatste actienieuws zat te kijken. En dat begint om half elf.

Wat ze toen nog niet wist was dat dat gegorgel de bovenbuurman was. Die werd op dat moment vermoord.

Ze hadden wel vaker ruzie, Robert en Malukku zoals hij werd genoemd. Robert was een paar maanden geleden bij hem ingetrokken en samen leefden ze hun drank- en drugsleven. Malukku stoorde zich steeds vaker aan zijn huisgenoot, bijvoorbeeld omdat die de gewoonte had zijn geluidapparatuur uit elkaar te schroeven. Bovendien zat hij aan zijn medicijnen.

Als Malukku op die avond eventjes een ommetje gaat maken ter voorbereiding van een pijpje cocaïne, maakt Robert er nog meer een potje van. Bij thuiskomst wordt het Malukku te veel. Nog meer rotzooi en ook alle medicijnen op. Er vallen woorden en even later staan ze met messen tegen over elkaar. Er lagen messen overal in de woning.

Robert roept: ’Iedereen is bang voor jou Malukku, maar ik niet. Schop me er maar uit.’

Robert zou daarop een stekende beweging hebben gemaakt, Malukku schopt de stekende arm weg. Robert rent naar de slaapkamer en zijn huisgenoot rent daar achter aan. Met een waas voor mijn ogen, zal hij later op het politiebureau verklaren. Op het matras komen ze na een bodycheck ten val en er wordt gerold en geworsteld.

De buurvrouw beneden kijkt er niet meer van op. Er was zo vaak gesodemieter daarboven.

Op een gegeven moment roept Robert: ’Hou op, ik stop ook.’ Malukku vindt het ook genoeg want het moet niet te gek worden. Als hij de kamer verlaat, zegt hij nog: ’Morgen praten we er verder over.’

Robert gorgelt nog wat en sterft.

De onderbuurvrouw: ’Na een tijdjes werd het rustig boven.’

Het is niet helemaal duidelijk is wanneer Malukku ontdekt dat er niets meer valt uit te praten met zijn huisgenoot. Twee dagen later wordt hij zittend op een bankje met een blikje bier gesignaleerd in het winkelcentrum. ’s Avonds gaat hij naar zijn zus en vertelt met rollende tranen over de wangen dat hij Robert heeft vermoord.

’Zondagavond al. Hij ligt daar nog.’

De zus belt de politie rond elf uur die avond met de mededeling dat er in de Kaliumstraat in Groningen een moord is gepleegd. De volgende dag meldt Malukku zich op het politiebureau. Daar kennen ze hem wel.

Moord, zegt de officier van justitie. De verdachte ging achter Robert aan, met een mes in de handen. Er is sprake geweest van een orgie van geweld. Zeventien steek- en snijwonden, enkele twintig centimeter diep. ’Robert had geen schijn van kans.’

Moord is niet aan de orde, verdedigt de advocaat. De vraag moet zijn: was het noodweer of niet? Ze hadden ruzie en stonden met messen tegenover elkaar. De situatie is ter plekke ontstaan. Malukku heeft op geen enkel moment bedacht, nu ga ik hem vermoorden.’

De officier: Malukku ging achter Robert aan toen die naar de slaapkamer vluchtte. Er was geen sprake van een aanval waartegen de verdachte zich zou moeten verdedigen. Hij had iets anders kunnen gaan doen. Deed hij niet. Moord.

Malluku zegt niks. Hij is niet in zittingszaal 14 aanwezig, maar ligt in het gevangenisziekenhuis in Scheveningen. Heel de dag te slapen, zegt zijn advocaat, want hij is ernstig ziek. Lichamelijk en geestelijk. Dit laatste wordt bevestigd door huispsychiater Takkenkamp van de Groninger rechtbank. Hij zegt: ’Een typisch geval van het Herman Brood-scenario. Lichaam en brein kapot als gevolg van langdurig drugs- en alcoholgebruik. ’Hij wordt geen 80 en ook geen 70, nog een paar jaar hooguit.’

Volgens de gedragsdeskundige heeft Malukku met zijn kapotte lever en antisociale persoonlijkheidsstoornis gehandeld vanuit angstimpulsen. ’Door de drugs en alcohol is niet alleen de lever kapot, maar is er ook sprake van hersenschade, schade aan de frontale kant van de hersenen. Juist op die plek waar de impulscontrole zit. Een tbs is het beste voor hem. ’

Malukku ziet, zegt zijn advocaat, niets in een tbs. Voor hem is dat een schrikbeeld. Hij zegt, klinkt misschien wat raar uit zijn mond, wat moet ik daar tussen al die gestoorde moordenaars? Bovendien, behandeling heeft toch geen zin en dan is de tbs voor hem wel een heel duur verpleeghuis. Hij zegt, laat mij maar in de gevangenis zitten.

De officier van justitie houdt rekening met alles, maar blijft bij moord. Ze eist een gevangenisstraf van 24 maanden en tbs met dwangverpleging.

Rob Zijlstra

UPDATE - uitspraak 13 december 2007

Geen moord, zegt de rechtbank, maar doodslag. Er was geen sprake van kalm en rustig beraad - vereist voor moord - maar een opeenvolging van gebeurtenissen met veel geschreeuw. Ook kan niet worden gesproken van noodweer, zoals de raadman had aangevoerd. De verdachte handelde niet uit angst of bedreiging, maar uit boosheid. Het fatale geweld was niet ter verdediging, aldus het vonnis.

Hoewel de rechtbank de minder zware variant van het levensdelict (doodslag) bewezen acht, is de straf conform het strafvoorstel dat het openbaar ministerie bij de rechtbank neerlegde. Dit omdat het geweld buiten alle proporties was.

het vonnis

Laatste optreden

rob zijlstra — Thu, 06 Sep 2007 19:44:00 GMT

Traag staat hij op en rukt zijn hoofd krachtig naar links en rechts om wat spieren los te maken.

Vervolgens draait hij zich om en kijkt vol minachtig naar de rechercheurs van het roofcoördinatieteam van de Groninger politie.

Die staan vlak achter hem.

Zijn rechterhand gaat omhoog.

Hij maakt het fuck-off-gebaar.

Er zijn niet veel verdachten die in de zittingszaal van de rechtbank een strafbaar feit plegen.

Het is voorlopig het laatste publieke optreden van Ronaldo.

Over een week is hij jarig en wordt hij 25. Maar even goed kun je zeggen dat hij nog lang niet jarig is.

De officier van justitie heeft vijf jaar gevangenisstraf geëist en tbs met dwangverpleging. Ronaldo heeft liever twaalf jaar of zo.

Als het maar zonder tbs is, omdat hij beseft dat dat voor hem wel eens levenslang kan betekenen.

In Groningen wonen net als elders nogal wat mannen die zich zo nu en dan inlaten met criminele activiteiten.

Maar om nou te zeggen dat er in Groningen echte gangsters wonen, zoals je die op de televisie wel ziet, gaat wat ver.

Ronaldo zou de uitzondering kunnen zijn.

De helft van zijn leven van 24 heeft hij doorgebracht in inrichtingen en gevangenissen. Drie keer kwam hij vrij en steeds pleegde hij dan binnen een paar weken weer gewapende overvallen.

Bij het roofcoördinatieteam staat hij op nummer één.

Er zijn mensen die bang voor hem zijn.

Hoe bang?

Bang genoeg om mijn mond te houden, zei een van de medeverdachten tegen de rechtbank.

Twee jaar geleden overviel hij met een vuurwapen in de hand het Mercure-hotel. Toen hij alles van zijn gading had verzameld, gaf hij de nachtportier – een student Nederlands - de opdracht te knielen met het gezicht tegen de muur. Zei vervolgens dat hij spijt had van wat hij deed. De student dacht misschien op dat moment wel aan Pulp Fiction, dat hij dood zou gaan. Maar in plaats van de kogel, gaf Ronaldo de jongen een kus op het hoofd.

Huiveringwekkend, noemde de officier van justitie dat en eiste toen zes jaar.

Ik zie hem daar zitten, ietwat onderuitgezakt, rechtervoet op de knie.

Een glimmend duur (ogend) horloge om de linkerpols.

Met zijn vingers plukt hij af en toe pluisjes van zijn roze shirt, masseert zijn wenkbrauwen, bestudeert nagels en op willekeurige momenten verschijnt iets van een grijns op zijn gezicht.

Maar de meeste tijd kijkt hij nors en verveeld.

Hij beroept zich op zijn recht te mogen zwijgen.

De deskundigen zeggen dat er sprake is van een gebrekkige ontwikkeling, een persoonlijkheidsstoornis met narcistische en antisociale trekken, vijandig en agressief.

Ronaldo weigert mee te werken aan onderzoeken, wil niet naar het Pieter Baancentrum. Zo hoopt hij aan een veroordeling tot de tbs-maatregel te ontkomen. Maar de officier van justitie zegt dat dat zo niet werkt, dat door niet mee te werken, geen tbs kan worden opgelegd.

’De verdachte heeft niet de regie.’

Ik zie hem daar zitten en probeer te doorgronden wat er in dat ogenschijnlijk harde hoofd omgaat. Wat doet het met iemand van bijna 25 die de helft van zijn leven opgesloten heeft gezeten?

En beseft dat hij misschien wel nooit meer vrijkomt?

Geboren en opgegroeid in een getto in Brazilië. Als ernstig verwaarloosd kind geadopteerd door een keurig Nederlands echtpaar uit Haren.

Over zijn biologische ouders is niets bekend.

De gedragsdeskundigen hebben gerapporteerd dat er bij een behandeling aandacht moet zijn voor het adoptieverleden.

’Bij verdachte is sprake van een gebrekkige hechting.’

Toen hij vijftien was, kreeg hij jeugd-tbs.

Op een van zijn weinig spraakzame momenten zegt hij: ’Daar ben ik geworden zoals ik nu ben. In het verleden is het niet gelukt, het zal nu weer averechts werken.’

De rechters: ’U zou ook kunnen zeggen, ik kan wel wat hulp gebruiken.’

Hij glimlacht, bijna meewarig.

’Ik ben fout, ik word nu weer gestraft. Het zij zo.’

Ik zie hem, net als twee jaar geleden, de zittingszaal stoer verlaten en denk: daar gaat misschien wel de enige gangster van Groningen.

Zijn advocaat Erik de Mare: ’'t Is een triest verhaal.’

Rob Zijlstra

UPDATE - 20 september 2007 - uitspraken

De rechtbank heeft Ronaldo conform de eis veroordeeld: 5 jaar cel en tbs met dwangverpleging. Een 19-jarige medeverdachte kreeg 4 jaar (waarvan 1 voorwaardelijk) en een 46-jarige man moet 12 maanden (waarvan 4 voorwaardelijk) zitten.

De brief

rob zijlstra — Sun, 26 Aug 2007 23:43:00 GMT

In de witte borstelhouder van het herentoilet, de rechter, op de begane grond van het Groninger gerechtsgebouw, ligt al twee dagen een pen met daarop het logo van de politie.

Ik weet niet waarom.

Voor dit verhaal, dat zich op de eerste verdieping, in zittingszaal 14, laat optekenen, is het echter niet relevant.

Dat verhaal gaat zo:

In de nacht van 19 maart dit jaar, rond drie uur, sleurde De Groot zijn vriendin uit bed, trok haar aan beide benen naar buiten, de straat op. Daar tilde hij haar omhoog om haar vervolgens te laten vallen.

Roepend: ik breek je nek.

Of dat hij zoiets zou gaan doen.

De buren dachten dat buiten een vrouw op straat werd verkracht.

Ze riepen: niet doen.

Toen dat niet hielp, werd De Groot met veel moeite en geweld door twee omwonenden overmeesterd en in bedwang gehouden.

Toen kwam de politie.

De buren waren verbaasd dat zij nog bewoog, dat ze nog leefde.

De vriendin verklaarde toen ze aangifte deed, dat ze serieus dacht dat ze het niet zou overleven, dat hij haar had willen vermoorden.

De officier van justitie: een zuivere poging tot doodslag.

Eens maakte De Groot deel uit van het korps der commando's.

Dan ben je geneigd te denken: die commando's staan hun mannetje.

Maar ook dat speelt in dit verhaal geen rol van betekenis.

Ik zie hem, in afwachting van de binnenkomst van zijn rechters, staan, daar voor het hekje voor de verdachten.

Het hoofd met slordig haar triest gebogen.

Twijfelende bewegingen.

Handen in de broekzak? Of toch maar op de rug?

Traag, alsof het toch niet uitmaakt.

De rechters zijn ernstig.

Ze vragen: in wat voor een staat was u toen, die nacht?

De Groot zegt dat hij vrij rustig was. Dat hij wist wat hij deed. Dat hij de armklem toediende, maar niet met de bedoeling haar te vermoorden.

De rechters zeggen dat getuigen hebben gezegd dat hij ontzettend agressief was, ja, dat hij volledig door het lint ging.

De Groot zegt dat hij zich dat niet kan voorstellen.

'Zo heb ik het niet beleefd. Zij was hysterisch, ik probeerde haar juist te kalmeren.

Op ongebruikelijke wijze. Dat wel.'

De rechters: uw vriendin lag al te slapen en u wilde 's nachts de hond uitlaten. Zij wilde niet mee, maar moest van u. Daarom trok u haar naar buiten. Waarom?

De Groot: 'Ik weet het niet. Het is uit de hand gelopen.'

Later die nacht, ingesloten op het politiebureau, maakte hij een verwarde indruk.

De Groot prevelde daar rare dingen.

De psychiater stelde vast: een ernstige psychose in het kader van schizofrenie.

De Groot leeft in een wereld die losstaat van de realiteit.

Volledig ontoerekeningsvatbaar.

Zonder behandeling is de kans op herhaling een feit.

De officier van justitie: 'Ik eis ontslag van rechtsvervolging. Dat is de consequentie.'

Wie voor volledig ontoerekeningsvatbaar wordt gehouden, kan van de wet geen straf krijgen.

Wel de maatregel.

De officier van justitie eist daarom – vanwege het grote risico op herhaling - tbs met voorwaarden.

Een van die voorwaarden is dat De Groot zich laat behandelen.

Dat wilde hij eerst niet, maar nu weer wel.

Hij zit al in een inrichting, in Zuidlaren.

In de groep is hij vriendelijk, maar wel heel erg op zichzelf.

Zijn vriendin heeft een brief naar de rechtbank gestuurd.

Daarin staat dat ze nog steeds en volledig achter de aangifte staat.

Dat ze echt benauwd had gedacht dat ze dood zou gaan.

Maar er staat ook dat ze hem niet wil straffen.

Ik hou van hem.

En de kinderen, de kinderen missen hem vreselijk.

Dat ze ziet hoe hij is vermagerd.

Dat hij vroeger een sociale en ondernemende man was.

En nu depressief en vlak en verdrietig.

Door de nare dingen die er zijn gebeurd.

Dat hij behandeld moet worden.

En dat hij daarna weer thuis mag komen.

Ze bezoekt hem alle zaterdagen.

Met de kinderen heeft hij alleen telefonisch contact.

Vooralsnog.

De Groot zegt in zijn wettelijk gegunde laatste woord dat hij vreselijke spijt heeft en dat hij zijn familie bedankt.

Omdat die hem steunen.

Ik zie dat een man en een vrouw - het zouden een vader en moeder kunnen zijn - op haar knie elkaars hand vasthouden.

Ook niet relevant, maar toch…

De rechters zeggen dat ze 'over zijn zaak na zullen denken en over twee weken, dat is op 6 september, 's middags om een uur' uitspraak zullen doen.

Rob Zijlstra

UPDATE - 6 september 2007 - uitspraak

De Groot handelde in een psychose: ontslag van alle rechtsvervolging. Wel krijgt hij de maatregel (geen straf) opgelegd in de vorm van een tbs met voorwaarden.

De ontkomen overvaller

rob zijlstra — Wed, 04 Jul 2007 15:41:00 GMT

Op 24 november vorig jaar stond op pagina 9 een klein berichtje in de krant.

'Overvaller van drogisterij ontkomt', stond er boven.

De overvaller had de caissière van een drogisterij aan de Verlengde Hereweg in Groningen bedreigd en was er daarna met de inhoud van de kassa vandoor gegaan. Een zoektocht van de politie leverde niets op. Wel beschikt de politie, zo berichtte de krant, over een goed signalement van de dader, daar de overval zich onder de ogen van medewerkers en klanten afspeelde.

Einde bericht.

Als op dat moment bekend was geweest dat de ontkomen overvaller een voormalige tbs'er was, had er iets anders in de krant gestaan.

'Overvaller drogisterij blijkt tbs'er'.

Of zoiets.

Dan was het voorpaginanieuws geweest. En hadden omwonenden van de Verlengde Hereweg – met de Van Mesdagkliniek in de nabijheid – misschien wel de burgemeester van de stad gebeld om hun grote zorgen te uiten.

En daarna de krant.

Wij kunnen heel lelijke dingen schrijven over tbs'ers.

Maar achter het kleine bericht in de krant blijkt een akelig verhaal schuil te gaan.

Met die zoektocht was het wel meegevallen.

De ontkomen overvaller belde enkele uren nadat hij tegen de caissière had gezegd 'Je werkt elke dag met de kassa, dus doe maar gewoon open', de politie.

Hij vertelde wie hij was en wat hij had gedaan en dat hij zich de volgende dag voor twaalf uur 's middags op het politiebureau zou melden.

Zo geschiedde en zo kwam het dat de ontkomen overvaller dinsdag in zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank zat.

Zaal 14 is heel wat gewend, maar niet eerder zag ik een verdachte zo hopeloos en radeloos terechtstaan.

Christiaan, zeg maar dat hij zo heet, is die ochtend met een speciaal beveiligd transport vanuit De Marwei-gevangenis in Leeuwarden naar Groningen vervoerd. De speciale beveiligers - stevig gezond ogende politiemannen - begeleiden hem de rechtszaal in om hem daar geen seconde uit het oog te verliezen.

Niet dat er veel kan gebeuren.

Op eigen verzoek zijn de armen van Christiaan stevig geboeid aan de riem die arrestanten in gevaarlijke gevallen moeten dragen. Ook zoiets had ik niet eerder meegemaakt.

Heel zijn lichaam trilt, in de ogen blikken vol onheil.

Hij zegt zo goed en kwaad hij kan: 'Ik ben agressief en impulsief en ik heb geen speling meer in mijn reserves.'

Voordat hij op die dag in november naar Kruidvat ging, had hij zijn tas ingepakt en alvast klaargezet. Hij wist dat hij voor langere tijd niet meer thuis zou komen, dat daar geen ontkomen aan was. Het was hem ook niet gegaan om die 520 euro die hij de caissière ontfutselde of die ene Twix die hij zich wederrechtelijk had toegeëigend.

De overval op de drogist was een roep om hulp geweest.

Christiaan trok het niet meer in onze samenleving.

Twee jaar geleden hadden de rechters hem ontheven van zijn tbs-status, waardoor hij weer een vrij man was geworden.

Zes jaar lang had hij als patiënt in de Van Mesdagkliniek gezeten.

Het was er geen pretje geweest. Anderhalf jaar lang had hij er doorgebracht in de isoleercel.

Maar de echte hel kwam daarna, die twee jaar vrij buiten.

Hij wilde niet in Groningen wonen, maar dat moest.

Van de kliniek. Hij kreeg een flatje in stadswijk De Wijert, een oprotwoning.

Daar woonde hij teruggetrokken als een kluizenaar.

Eenmaal was hij naar een café gelopen, maar dat ging direct mis.

Christiaan is een 29-jarige en zeer intelligente man en autistisch.

Hij lijdt aan het syndroom van Asperger.

Hij kampt met agressiedoorbraken.

'Die voel ik aankomen en ik kan het aangeven.' Dan belde hij het nummer van de crisisopvang en dan kwamen ze, doorgaans zo snel mogelijk, naar zijn oprotflatje.

Hij zegt: 'Ze kwamen nooit in de burgervariant, maar altijd met politie, met de jongens van een arrestatieteam.'

Doel van de komst: hem platspuiten.

Hij leefde in voortdurende paniek.

Het raakte hem toen zijn buren vertrokken vanwege wie hij was.

De zelfmoordpoging mislukte.

Heroïne verzachtte de pijn een beetje en zijn vismaatjes met wie hij vissen ving in het Noord-Willemskanaal hielden hem op de been.

De vismaatjes waren ook jongens van de Van Mesdag.

Net vrij of nog in de resocialisatie.

De klap kwam hard aan toen hij vernam dat zijn vismaatjes geen omgang meer met hem mochten hebben.

Van de Van Mesdag niet, vanwege die heroïne.

'Iedereen zei, hij is gevaarlijk, wees met hem nabij altijd op je hoede. Toen er drugs de Van Mesdag waren binnengesmokkeld, kreeg ik de schuld. Bleken later medewerkers te zijn die dat deden. Maar ik werd gezien als de paria.'

Toen hij twee jaar geleden de kliniek mocht verlaten, waren zijn behandelaars daar niet blij mee geweest.

Ze beloofden hem begeleiding, maar de praktijk was dat ze hem lieten vallen als een baksteen.

Dat laatste zegt zijn advocaat Erik de Mare tegen de rechtbank.

Hij zegt dat hij zich nog mild uitdrukt.

Christiaan zegt dat hij het echt heeft geprobeerd. Hij zou computeren, veel lezen en zo nu en dan vissen met zijn maatjes. Het is hem niet gelukt.

Halverwege de zitting mag hij zaal 14 verlaten, misschien wel een liter tranen achterlatend.

Hij is leeg.

De veiligheidsspecialisten gaan met hem mee.

De deskundigen hebben een nieuwe tbs geadviseerd.

Maar buiten zijn afwezigheid zeggen ze dat er geen kliniek is die hem wil hebben.

Alleen de Oostvaarderskliniek in Utrecht.

Misschien.

De officier van justitie neemt het advies over en eist tbs met dwangverpleging en tien maanden gevangenisstraf.

Die laatste vanwege Kruidvat.

Nooit lees je in de krant:

'Overvaller vraagt om hulp bij drogisterij'

Rob Zijlstra

UPDATE - uitspraak - 17 juli 2007

Uit oogpunt van het beveiligen van de samenleving, is Christiaan veroordeeld tot tien maanden cel en tbs met dwangverpleging. Conform de eis.