Zo te zien was het een gewone strafzaak, gewoon in de zin van alledaags.
Poging tot doodslag, misschien wel tot moord.
Een strafzaak zoals die wekelijks wel een of twee keer in zittingszaal 14 dient.
Ja, zegt Elvis, ik heb hem gestoken.
De rechters vragen of ze je en jij mogen zeggen, in plaats van u.
Dat praat wat gemakkelijker.
Elvis is net 19 jaar geworden.
Hij zegt dat het hem niets uitmaakt.
Het is geen gewone rechtszaak.
De toon is bijvoorbeeld anders dan anders.
De rechters zijn vriendelijker.
De officier van justitie niet minder.
De advocaat zegt dat ie al veel ellende heeft meegemaakt in de voorbije 25 jaar, maar dit…tjongejonge.
De rechters zeggen: Er is veel misgegaan in je leven. Je hebt een rotjeugd gehad. Een rotjeugd, een ander woord is er niet voor.
Elvis knikt droef.
Hij is argwanend, kijkt angstig.
De mevrouw van de reclassering had een rotrapport over hem geschreven.
En, misschien, denkt hij dat die rechters ook niet zijn te vertrouwen. Aardig of niet, het blijven volwassenen.
Elvis: 'Ik was bang, ik werd getreiterd.'
De rechters knikken.
Ze hebben het dossier gelezen.
Ze zeggen: Toen je moeder ging verhuizen, mocht je niet mee. Je hebt in tehuizen gezeten. Je bent ernstig mishandeld. Uiteindelijk ging je alleen in Winschoten wonen, eenzaam op kamers. Je had niemand.
Elvis: 'Mijn buurvrouw kreeg een vriendje. Toen wilden ze mijn kamer erbij. Ze wilden met wegtreiteren. Ik was bang, ik voelde me niet veilig.'
Rechters: Je was daar echt alleen, met veel vervelende mensen om je heen. Soms vluchtte je naar je neef.
Elvis: 'Ik liep de trap af. Toen kwam ik hem ineens tegen. Toen heb ik gestoken. In een woede-uitbarsting, in een flits. Daarna ben ik weggerend, naar mijn neef. Maar die was niet thuis. Toen ben ik naar mijn tante gegaan. Die zei dat ik naar de politie moest gaan. Dat heb ik toen gedaan.'
Rechters: We hebben gelezen dat je inziet dat je hulp nodig hebt. Dat is hartstikke positief.
Elvis: 'Ik ben nu van de drugs af. Ik heb nog een alcoholprobleem, maar ik voel me wel fitter.'
Rechters: Je hebt meer energie. Dat is goed. Die energie moet je gebruiken om hulp te accepteren. En je moet wat je hebt meegemaakt in je leven een plekje geven. Dat is heel belangrijk.
Elvis knikt nog maar eens, misschien bedoelen ze het echt wel aardig.
Hij zegt dat hij zijn leven graag wil oppakken
De officier van justitie gaat staan en zegt: 'Elvis moet de beste hulp hebben die er is. Hulp met een hoofdletter.'
De officier van justitie denkt dat Hulp geboden kan worden in de vorm van een tbs met voorwaarden. 'Maar dan moet er nog wel een voorwaardenrapport worden opgesteld en de reclassering heeft het druk. Kan wel even duren.'
Advocaat Erik de Mare zegt dat een tbs-setting veel te koud is, dat er lange wachttijden zijn bij de forensisch psychiatrische kliniek in Assen. Dat Elvis geen koud, maar juist een warm nest nodig heeft. Dat het jeugdstrafrecht wellicht meer mogelijkheden te bieden heeft.
Dat vindt de officier van justitie ook een goed idee.
'Dan gaan we dat onderzoeken.'
De rechters vragen aan Elvis of hij het allemaal een beetje heeft kunnen volgen, dat de strafzaak zal worden aangehouden om een en ander uit te zoeken en dat zij, de rechters, er persoonlijk op zullen toezien dat dat voortvarend gebeurt. Dat 'jij nu eerst weer terug moet naar de gevangenis' en dat 'we elkaar dan op 24 februari 2009 hier weer zien'.
Elvis zegt zachtjes dat hij het heeft begrepen.
Als hij wordt afgevoerd, kijken de rechters hem met hun vriendelijkste gezichten na.
De rechtervoorzitter: Bedankt.
Hij bedoelt vast: Zet 'm op, wij helpen je wel.
Niet alles wat de rechters wel weten, werd tijdens de zitting uitgesproken.
Bijvoorbeeld niet dat ze op die dag samen naar de zandbak op het pleintje gingen om te spelen.
En dat hij toen iets eerder was weggegaan.
Dat het toen was gebeurd.
Dat zijn zusje ineens weg was.
Was meegenomen.
En twee weken later gruwelijk dood.
Dat heel Assen en kort daarna heel Nederland geschokt was.
Dat zijn zusje Chanel Naomi toen 7 jaar was en hij nog maar 9.
Dat hij de schuld kreeg omdat hij eerder was weggegaan, zijn zusje alleen had gelaten.
Wel dat hij, toen ze gingen verhuizen, niet mee mocht, dat hij, rotkind, toen aan zijn lot werd overgelaten.
Rob Zijlstra
dit en meer
www.zittingszaal14.nl