Ik kijk naar de man die voor mij zit en vraag me af hoe dat voelt, als je geen naam hebt en niet weet hoe oud je bent en niemand je wil.
De man die voor mij zit heet Bo Kenema, 24 jaar.
Hij wordt verdacht van een gewapende overval op een zonnestudio in Groningen.
Bo Kenema ontkent.
Hij zegt: 'Als ik het gedaan had, dan zou ik de waarheid spreken, want ik heb niks te verliezen.'
De rechters hebben het dossier bestudeerd (gelezen) en vragen daarom: Heet u wel echt Kenema?
Kenema zegt: 'De mensen hier in Nederland zeiden, jij bent Kenema. En jij bent geboren op 29 februari 1984. Wat had ik dan moeten doen?'
Kenema zelf denkt dat hij ouder is dan 24.
Zo rond de dertig, denkt hij.
Hij is zo goed als zeker geboren in Sierra Leone, groeide op in een arm gezin.
Was kindsoldaat.
Zegt: 'Ik heb mensen doodgeschoten.'
Dat zeggen niet veel mensen in rechtszalen.
In 1999 kwam hij als ama, als alleenstaande minderjarige asielzoeker, naar Nederland.
De rechters zeggen niet uit te sluiten dat hij toen heeft verteld dat hij jonger dan 18 was, want als je dat zei, dan mocht je blijven.
Twee jaar geleden werd Bo Kenema betrapt bij een winkeldiefstal met gedoe wat juridisch geweld ging heten. Daar kreeg hij niet alleen vijftien maanden celstraf (vijf voorwaardelijk) voor, maar ook werd hij tot ongewenste vreemdeling verklaard.
Geen naam, geen leeftijd en ongewenst.
Niet alleen in Nederland, maar ook in Sierra Leone moeten ze hem niet. De ambassade weigert de benodigde papieren te verstrekken die een terugkeer mogelijk maken. Al twee keer zat hij in de vreemdelingenbewaring, maar ook met behulp van de IND kregen ze hem zijn thuisland niet in.
Tegen die achtergrond zei hij: 'Ik heb niets te verliezen.'
Op 22 februari wordt zonnestudio Sundays overvallen. Man met iets over het hoofd en iets dat lijkt op een echt vuurwapen in de hand, staat plotseling in de zaak en informeert naar de kluis. Als de medewerkster zeg dat er geen kluis is, graait hij 435 euro en wat bonnetjes uit de kassa en stopt de buit in een plastic tas van de PlusMarkt. De man ziet dan de beveiligingscamera en draait dat ding weg. De medewerkster moet vervolgens haar mobiele telefoon inleveren en op de grond gaan liggen. Man vertrekt.
De politie stelt een onderzoek in een volgt via het IMEI-nummer de geroofde telefoon. De beller gebruikt verschillende namen. De politie kan ook zien wie door het toestel worden gebeld. Zo komen ze uit bij Ineke en die vertelt op het politiebureau dat ze sinds kort contact heeft met ene Kenema.
Kenema wordt in zijn kamerwoning gearresteerd.
In de woning staan schoenen, die verdacht veel lijken op de schoenen die de man droeg die op de beveiligingscamera van Sundays is te zien. Ook vindt de politie een plastic tasje van de PlusMarkt. En, bingo, bonnetjes die uit de leeg gegraaide kassa van de zonnestudio komen.
Nobody heeft iets uit te leggen.
Hij zegt: 'Ik ben niet de man op die camerabeelden, want ik heb niks te maken met de problemen van de zonnestudio.
Rechters: Leg eens uit.
Zegt: 'Ik kwam iemand tegen met een plastic tasje die een slaapplek zocht. In ruil daarvoor mocht ik zijn mobiele telefoon gebruiken.'
Rechters: Van wie?
Bo: 'Bob.'
Rechters: Wie is dat?
Bo: 'Ik ken hem alleen van de straat. Ik ben dom geweest hem bij mij binnen te laten.'
De reclassering heeft geen rapportage – wel gebruikelijk in strafzaken – over Kenema willen schrijven omdat hij een ongewenste vreemdeling is. Geopperd is dat Kenema mogelijk lijdt aan een post traumatisch stresssyndroom vanwege zijn militaire staat van dienst. Maar een psychiater had geen symptomen aangetroffen die wijzen op zo'n syndroom.
Kenema is daarmee volledig toerekeningsvatbaar.
En omdat hij dus de volle verantwoordelijkheid draagt voor wat hij misschien heeft gedaan, maar niets heeft te verliezen, is de kans op herhaling bijzonder groot, redeneert de officier van justitie.
De rechters willen nog weten: Hoe overleeft u? We hebben in het dossier gelezen dat u altijd heeft geweigerd een uitkering aan te vragen.'
Kenema knikt.
'Ik overleef dankzij God en goede vrienden. Ik ken iemand die steelt. Dan verkopen we dingen en delen de winst.'
Zie daar, zie je de officier van justitie denken, maar de advocaat zegt dat er geen wettig en al helemaal geen overtuigend bewijs is dat Kenema het heeft gedaan.
Op de weggedraaide camera zijn niet zijn vingerafdrukken gevonden. De overvaller heeft de kassalade in handen gehad. Geen vingerafdrukken van mijn cliënt. Lijkt hij op de man met iets over het hoofd van de camerabeelden? Er zijn meer mannen met dikke lippen en een brede neus.
De officier van justitie blijft overtuigd en eist een gevangenisstraf van 24 maanden.
Kenema: 'Ik heb Bob geholpen. Dat was dom. En nu zit ik al zes maanden vast.'
Tegen de rechters: 'Als u mijn papieren regelt, ga ik weg.'
Rob Zijlstra