In zittingszaal 14 van de rechtbank in Groningen verschijnen regelmatig mensen die wel een verleden hebben, maar geen toekomst.
Het een komt door het ander.
Alex is zo'n man, 35 jaar, met niks.
Hij heeft het verknald.
Als je hem ziet, zou je het niet zeggen of direct denken.
Hij oogt zo normaal en abnormaal als iedereen, zoals wij.
Wij die al van alles met Alex hebben geprobeerd, zo veel dat we het zo langzamerhand wel welletjes vinden.
In november vorig jaar werd Alex voor de zoveelste keer veroordeeld, ditmaal tot tien maanden gevangenisstraf wegens oplichting.
Op 22 januari dit jaar kwam hij vrij.
Drie dagen later begon hij weer op te lichten.
Hij kon niks anders, want geen geld.
Alex belde bij willekeurige mensen in Groningen aan bij de voordeur en vertelde dan een sneu verhaal over zijn kinderen in Amsterdam en zijn bijna lege benzinetank. Dat hij over een paar dagen geld zou krijgen en het dan terug zal betalen.
Willekeurige mensen zijn soms de beroerdste niet. De een gaf hem twintig euro, de ander iets meer of minder.
Alex noteerde dan hun namen en adressen.
Voor de terugbetaling.
'Ik moet ook eten en drinken en per nacht vijf euro betalen voor het slaaphuis', zo verontschuldigt hij zich tegenover zijn rechters.
Rechters suggereren dat hij de cocaïne vergeet.
Alex: '…en af en toe gebruiken.'
Hij zegt dat het ditmaal – in totaal 160 euro - geen oplichting was. Dat hij ditmaal serieus van plan was het geld terug te betalen.
Waarom anders had hij de namen en adressen van die mensen dan in zijn boekje geschreven?
En stond er niet nog 374 euro op zijn rekening?
Nou dan.
Rechters: U heeft niets terugbetaald.
Alex: 'De politie was mij net een stapje voor.'
De officier van justitie denkt er het zijne van. Hij zegt dat je oplichting niet met terugwerkende kracht terug kunt draaien. Ook al geef je het geld terug, het blijft wel oplichting.
Voltooid delict.
De reclassering zegt dat Alex in detentie altijd zeer gemotiveerd is om nog iets van zijn leven te maken. Maar zodra hij vrij is, verknald hij het binnen een paar dagen.
Zo gaat het al jaren dag in en dag uit.
En dus vinden wij het welletjes.
De officier van justitie eist de door Alex en lotgenoten gevreesde maatregel ISD, speciaal bedacht voor veelplegers.
Het betekent twee jaar zitten in De Grittenborgh in Hoogeveen, in de veelplegersvleugel.
In de gevangenis heeft Alex vaak over de ISD horen spreken.
Hij zegt: 'Ik ga niet twee jaar zitten voor 160 euro die ik nota bene terug kan betalen. Ik ben niet van lotje getikt.'
De pest voor Alex in zijn positie is dat hij van alles mag zeggen, maar niets te zeggen heeft.
De officier van justitie oppert dat het in de kern niet de bedoeling is dat hij twee volle jaren achter de tralies zit, maar dat hem kansen zullen worden aangeboden die hij kan pakken.
'Doet 'ie dat niet, dan is het inderdaad twee jaar kaal zitten. Ook best, want dan heeft de samenleving twee jaar lang geen last van meneer.'
De kans dat Alex over twee jaar en drie dagen opnieuw bij een willekeurige woning aanbelt, is gezien zijn verleden groot.
Alex wordt afgevoerd.
Chanel is aan de beurt.
De ellende die zij sinds haar geboorte in 1979 heeft moeten meemaken past nauwelijks in de 28 jaren die ze nu oud is.
Chanel steelt in winkels.
Dat doet ze al heel lang en vrijwel dagelijks als ze niet vast zit.
Chanel was net weer vrij toen ze in de Cool Cat in de Herestraat in Groningen betrokken raakte bij een meidenvechtpartij waarbij ze een toegesnelde mannenmedewerker met een nagelknippertje verwondde.
Ze werd aangehouden en gefouilleerd.
In een geprepareerde tas vond de politie wederrechtelijk verkregen goederen.
Dit keer veel toiletartikelen van Kruidvat en kleding van Vero Moda.
Ze liep in drie proeftijden.
Over haar donkere wangen rollen dikke tranen.
Ze zegt 'jawel meneer' en 'nee mevrouw' tegen de rechters.
Zegt dat ze samen met haar kind niet kan rondkomen van 60 euro per week.
Zegt dat ze veel blowt om het verdriet over haar tweede kind dat uit huis is geplaatst te vergeten.
De officier herhaalt wat hij eerder op de dag had gezegd: van alles geprobeerd, niets geholpen.
Mevrouw blijft stelen, de maat is vol, kansen dik verknald.
Hij eist acht maanden celstraf en nog eens acht maanden extra die ze eerder als voorwaardelijk opgelegd had gekregen.
Buiten dat heeft ze nog 171 celdagen openstaan.
Alex ziet de oplossing in een eigen huisje en een beetje ondersteuning van wij. 'Ik word ouder en het wordt tijd dat ik een normaal leven ga leven.'
Chanel had Groningen ver achter zich willen laten om elders met haar kind en haar andere kind samen gelukkig te worden in een huis zonder rotproblemen. 'Ik zou zo graag zelf mijn kinderen willen opvoeden en van hen genieten.'
Zoals het nu lijkt, raakt ze ook haar tweede kind kwijt.
In zittingszaal 14 wordt niemand vrolijk van de strafrechtelijke aanpak van mensen als Alex en Chanel.
Dat kun je merken.
Iedereen in 14 beseft dat de toekomst van verdachten als Alex en Chanel in het verleden om zeep is geholpen.
En dat het nauwelijks iets uitmaakt wat er wordt geëist.
En wat over twee weken aan straf wordt opgelegd.
Rob Zijlstra
UPDATE - uitspraken - 21 april 2008
Pech voor Alex: 2 jaar ISD.
Chanel: 7 maanden cel, plus de 8 maanden die ze eerder voorwaardelijek kreeg opgelegd.