advocaat jan boone in zittingszaal 14
Juridisch gezien was er, voor zover dat juridisch kan, sprake van enige sensatie, donderdag aan het einde van de middag in zittingszaal 14.
Het was alsof het openbaar ministerie met 5 – 0 voorstond en de laatste minuut van de reguliere speeltijd was ingegaan.
Bij het eindsignaal is het 5 – 6 , in het voordeel van de verdachte.
Dit even voor het idee; een strafzaak staat bol van drama, maar is nooit een wedstrijd.
Mart, 24 jaar, zit sinds april vorig jaar in de gevangenis.
Justitie verdenkt hem ervan dat hij op 10 maart zijn acht weken oude zoontje Brian om het leven heeft gebracht. Hij schudde het kind krachtig door elkaar en wel zo dat het jongetje stierf aan hersenletsel.
Shaken-baby-syndroom [info].
Uitvoerig onderzoek van de politie brengt aan het licht dat Mart, hoewel zorgzaam, de enige mens is die kan hebben geschud. Dat is heel ernstig, zegt de officier van justitie en eist wegens doodslag een gevangenisstraf van vijf jaar.
Mart ontkent.
Advocaat Jan Boone verzoekt de rechtbank daarom niet alleen om Mart vrij te spreken, maar ook om de vader onmiddellijk in vrijheid te stellen. Elf maanden zitten terwijl je het niet hebt gedaan, is welletjes, moppert Boone.
Nu verzoeken advocaten de rechtbank regelmatig hun verdachte cliënten alvast in vrijheid te stellen, in afwachting van de uitspraak.
Doorgaans wijzen rechters na beraad van een paar minuten in de raadkamer die verzoeken af.
Ditmaal duurt het beraad langer dan normaal en begint het onrustig in en rond zittingszaal 14 te worden.
Na ruim een kwartier spreekt de president van de rechtbank de woorden waar Mart aanvankelijk niks van begrijpt: hij mag de rechtbank als vrij man verlaten.
Want, zo zegt de president, wij neigen naar vrijspraak. Daarmee nemen de rechters een voorschot op de uitspraak die formeel over twee weken volgt.
Mart die in zijn gebogen hoofd nog met die vijf lange jaren bezig is, begint te snikken en dan te huilen, familie en vrienden op de tribune volgen.
De moeder van Brian, inmiddels de ex van Mart, blijft stilletjes achter, haar gemoedstoestand mij onbekend.
De officier van justitie daarentegen oogt verslagen, met in zijn hand het requisitoir dat hij zojuist nog in volle overtuiging heeft voorgedragen.
Mart verlaat het rechtbankgebouw via de voordeur, maar zonder te juichen.
Veel reden tot vrolijkheid is er niet: elf maanden lang heeft hij moeten rouwen om de dood van zijn zoontje Brian in de gevangenis waar maar weinig begrip was voor zijn situatie. Hij is er vooral wanhopig geweest, zegt hij zonder veel woorden.
Brian wordt half januari geboren, negen pond en gezond. Na een paar weken ontstaan wat complicaties. Brian valt af en toe weg en is dan slap. Van 1 tot 5 maart ligt het jongetje ter observatie in het ziekenhuis. Daar wordt niets bijzonders vastgesteld.
Ook op die zaterdag van 10 maart lijkt er niets aan de hand. Om half acht wordt Brian gevoed, om half elf krijgt het medicijnen – wat extra ijzer – toegediend. Tegen kwart over elf gaat de moeder naar haar werk, terwijl Mart een auto verkoopt, zijn handeltje. Om exact 11.21 uur wordt de auto overgeschreven (blijkens het vrijwaringbewijs).
Daarna krijgt hij koffiebezoek van een vriend.
Vanaf kwart over twaalf is Mart alleen in de woning met de slapende Brian.
Hij gaat het huis schoonmaken.
Om 14.27 uur belt hij in paniek haar moeder. 'Er is wat met Brian.'
Om 14.30 uur doet hij dat nog een keer. De moeder zegt dat ze voor de verkeerslichten staat.
Om 14.34 belt haar moeder 112.
Mart doet dat om 14.37 uur.
De politie is snel ter plaatse, een agent doet een poging tot reanimatie. Bij aankomst in het ziekenhuis stellen artsen vast dat de overlevingskans nihil is.
Brian sterft.
Tijdens de zitting geven twee getuige-deskundigen – gezaghebbende kinderartsen – toelichtingen op de door hen geschreven rapporten van bevinding.
Cruciale vraag: kan aan de hand van het geconstateerde letsel het tijdstip worden bepaald wanneer Brian krachtig door elkaar is geschud?
De ene deskundige: met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, een paar minuten tot enige uren voordat Mart in paniek zijn moeder belde.
De andere deskundige: mee eens, maar niet helemaal; geen minuten, eerder uren, maar wel die dag.
En dit – paar minuten, geen minuten – brengt de rechtbank aan het twijfelen.
Immers: het kan niet worden uitgesloten dat Brian krachtig door elkaar is geschud op een tijdstip dat Mart niet alleen met hem in de woning verbleef. In theorie kan ook de moeder die de woning rond kwart over elf verliet hebben geschud.
Met die (voorlopige) constatering van de rechtbank valt de bewijsconstructie van het openbaar ministerie in duigen: die luidt dat anderen het niet gedaan kunnen hebben en dat het daarom dus Mart wel moet zijn geweest.
Binnen twee weken komt de rechtbank met vast en zeker vrijspraak. Daarna gaat het openbaar ministerie vast en zeker in hoger beroep.
Is het weer 5 – 0.
Rob Zijlstra
UPDATE - uitspraak - 10 april 2008.
Zoals viel te verwachten is Mart vrijgesproken. Niet is uit te sluiten dat iemand anders dan de vader het kind heeft geschud.
De rechtbank uit in het vonnis kritiek op de verhoormethode van de Groninger politie. De verhoortactiek is niet gericht geweest op waarheidsvinding, maar was bedoeld om een 'bekennende verklaring te verkrijgen'. Een vormverzuim, dat echter zonder consequenties mocht blijven. Advocaat Boone had het verzuim al aan de kaak gesteld en de rechtbank verzocht het openbaar ministerie niet ontvankelijk te verklaren.
Voorbeelden van de ongeoorloofde verhoortactiek zijn in het vonnis opgenomen.