Zo nu en dan hoor je een officier van justitie in de rechtszaal zeggen dat hij natuurlijk dondersgoed weet dat een gevangenisstraf niet echt werkt, in de zin dat het zin heeft.
Integendeel zelfs.
Rechters zeggen dat ook wel tijdens strafzaken. Dat zij evengoed realiseren dat nog nooit iemand beter is geworden van een gevangenisstraf.
Toch is het eisen en opleggen van gevangenisstraffen core business van de staande en zittende magistratuur.
Neem alleen dit nog jonge jaar.
In zittingszaal 14 van de rechtbank Groningen is sinds januari al voor bijna 43 jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd.
Er was wel een halve eeuw geëist.
Over het nut van de vrijheidsbeneming zijn boekenkasten vol geschreven.
Er zijn boeken waarin staat dat hij die een misdaad begaat, zich daarmee buiten de maatschappij plaatst. Door hem voor enige duur op te sluiten, betrekken wij hem weer bij de maatschappij en mag hij na verloop van tijd weer meedoen.
Eens een dief, is niet altijd een dief.
De 35-jarige Ramon erkent dat hij fout is geweest, dat hij straf verdient en verder wil hij - als het even kan - niet al te veel gedoe en gezeur.
Hij zegt: 'Ik ben een dief.'
Dit laatste valt moeilijk te ontkennen. Zestien jaar geleden raakte Ramon verslaafd aan de drugsellende. Dat hij gezond oogt, komt misschien wel omdat hij van die zestien jaar zeker tien jaar in de gevangenis heeft gezeten.
Altijd vanwege diefstallen.
De officier van justitie vindt dat het de hoogste tijd is dat Ramon er mee kapt. Dat het nu welletjes is.
Dat hij niet altijd een dief moet blijven.
Ramon zelf vindt dat ook.
t Lukt hem alleen niet.
In oktober 2006 was hij op vrije voeten gekomen na een straf van ruim twee jaar. De eerste maanden in vrijheid vergingen hem redelijk. Hij had niet hoeven stelen. 'Ik heb zoveel zogenaamde vrienden in de drugswereld dat ik mij kon redden met wat dienstverlening.'
Maar halverwege 2007 ging het weer mis. Hij ontmoette eerst een leuk meisje dat bij nadere kennismaking ook een gebruikster bleek te zijn en niet lang daarna een dealer voor wie hij in opdracht kon werken.
Schoolopdrachten.
Bij basisschool De Tamarisk in Groningen nam hij een computerscherm mee, bij een vestiging van het Noorderpoortcollege probeerde hij dat. Bij De Bolder aan de Multatulistraat verdwenen vier computerschermen en wat toebehoren.
Ramon: 'De dealer zei, ik heb computerschermen nodig en dan ging ik op pad.'
Hij zegt liever niet te vertellen wie die dealer is. Want zo werkt het niet.
Om binnen te komen vernielde hij ramen. Daarbij liet hij bloedsporen achter ('wist ik wel'). Bij het Nederland Forensisch Instituut konden ze zijn bloed aan de inbraken linken en zo zat Ramon weer achter slot en grendel.
Volgens de reclassering is Ramon een optimistisch ingestelde man die, beetje lui, helaas nogal lichtzinnig denkt over zijn verslavingsproblematiek.
Ramon wil boeten, maar geen gedoe en na detentie zal hij zich vrijwillig melden bij een afkickkliniek.
Zegt: 'Want ik wil graag anders. Maar niet verplicht.'
Hij zegt dat omdat hij wel voelt aankomen wat de officier van justitie zo meteen gaat eisen: de twee jaar durende veelplegersmaatregel ISD.
In het huis van bewaring had hij daar met medegedetineerden over gesproken.
Hij had louter schrikreacties bespeurd.
Zegt: 'Ik ga liever twee jaar gewoon zitten, dan twee jaar ISD.'
De rechters vragen waar hij zo bang voor is.
Ramon zegt dat hij onlangs op de televisie had gezien en gehoord dat van de 150 ISD'ers in de De Grittenborgh in Hoogeveen er maar zes op het rechte pad zijn gekomen.
Weet zeker: 'Gezien mijn verleden zal ik nooit tot die zes behoren.'
De rechters: 'Ach, de succescijfers van gevangenissen zijn nog slechter. Toch?'
Ramon: 'Ik werk er niet aan mee.'
Een van de rechters doet een allerlaatste poging.
Zij zegt: 'Ik heb in het dossier gelezen dat u goed bent in inbreken. U maakt een raam kapot en binnen dertig seconden staat u met buit weer buiten. Dat is knap. Ik zat vorige week, hier op de rechtbank, opgesloten op het toilet. Op het herentoilet nota bene. Ik kon er niet uit en heb een uur op de deur moeten bonzen. U was er zo uit geweest. U kunt dus iets.'
Ramon moet er een beetje om lachen.
Hij zal wel denken: rare rechter.
Die vervolgt: 'Wat ik bedoel te zeggen is dat u misschien ook wel goed bent in andere dingen. De ISD kan u daar bij helpen.'
En besluit: 'Niet geschoten, is altijd mis.'
De officier eist de twee jaar durende maatregel ISD.
Ramon mag nog wat zeggen, zijn wettelijk gegunde laatste woord.
Hij zegt: 'Wanneer kan ik mijn twee telefoons die in beslag zijn genomen terugkrijgen?'
Rob Zijlstra