P-plaats Hoornseplas
Soms zou je willen dat een strafzaak een toneelstukje is.
Dat wat je hoort niet echt zo is, maar een karikatuur van de werkelijkheid.
Dat er halverwege een regisseur opduikt die 'even stoppen' roept en vervolgens tegen de hoofdrolspeler zegt: 'Je overdrijft net iets te veel Mat, je legt het er te dik boven op. Niet geloofwaardig.'
Maar zo'n regisseur liet zich donderdagochtend in zittingszaal 14 van de rechtbank Groningen niet zien.
Wat ik zag en hoorde was evenmin een rollenspel in het kader van een of ander kwaliteitsverbeteringsprogramma van de rechterlijke macht.
Wat ik hoorde was echt.
Ik hoorde Mat tegen zijn rechters zeggen: 'Kijk, ik ben niet een man die onschuldige mensen gaat pakken. Of een winkel of een bedrijf. Dus daarom een homo.'
Even later zegt hij: 'Ik ben niet een man die als ik bij het vrouwtje thuis kom en de koffie is koud, direct van klets, klets doet.
Of haar kletst als het huis niet schoon is.'
Waarom hij haar het vrouwtje noemt, willen de rechters weten.
Mat: 'Uit respect. Ik zeg toch geen wijfie?'
Mat is vandaag 21 jaar geworden.
Hij zit samen met zijn maat Aalt, 20 jaar, sinds september vorig jaar in het huis van bewaring.
Dat kwam zo.
Ze zaten met z'n allen te drinken, te blowen en te snuiven.
Een vriend kwam ter sprake. Die mafkees had eens iemand overvallen en daarbij 250 euro buitgemaakt.
Toen het bier, de sterke drank en de cocaïne op was, zeiden ze dat dat eigenlijk zo gek nog niet was, wat mafkees had gedaan.
En dus stapten ze met z'n vijven in een auto en reden naar de parkeerplaats bij de Hoornseplas, 's avonds ook bekend als een ontmoetingsplaats voor homomannen.
Mat en Aalt stapten uit, deden de bivakmutsen op hun koppen en gingen op zoek. Mat met zijn aansteker die op een vuurwapen lijkt in de hand, Aalt met zijn gummiknuppel.
Toen de fietser naderbij kwam, riepen ze: 'He flikker', hielden hem tegen en eisten zijn geld.
Maar de fietser, een man van 60, begon te schreeuwen, twee getuigen iets verderop belden de politie.
Niet lang daarna werden Mat en Aalt liggend in een tuin van een woning aangehouden.
Toen ze wegrenden, hadden ze nog kans gezien de fiets van de 60-jarige op slot te zetten en de fietssleutel mee te nemen.
Waarom die fietssleutel, vragen de rechters.
Mat: 'We dachten, dat is zo'n man, met vrouw en kinderen thuis die hier seksuele contacten zoekt. We dachten, we zetten die fiets op slot, dan heeft ie thuis mooi iets uit te leggen.'
Officier van justitie Brouwer: 'Hoe krijgen jullie het in je hersenen zoiets te doen?'
Mat: 'Als puntje bij paaltje komt, zij we laf.'
De officier: 'Hier staat twaalf jaar gevangenisstraf op.'
Aalt: 'Wat we hebben gedaan, was dom. We wilden gewoon stoer doen.'
De officier: 'Jullie hebben nauwelijks een strafblad, wat rottigheid, meer niet. Jullie zijn geen criminelen. En dan toch zo'n weerzinwekkende beroving.'
Mat en Aalt knikken: 'Stoer doen is dommigheid.'
De officier: 'Jullie kantelen een krat bier achterover en besluiten snuivend iemand te gaan beroven. Je zou denken, grootspraak. Maar het gekke is, jullie doen het ook nog.'
Mat en Aalt: 'We hebben spijt.'
De officier: 'Jullie zijn etterbakken.'
Uit de rapporten komt naar voren dat Aalt een ernstig drankprobleem heeft. Toen hem te verstaan werd gegeven dat hij het drinken moest laten, had hij geëmotioneerd gereageerd.
Bij Mat ontwikkelt zich een antisociale stoornis, met licht psychopathische trekjes. Dat zou ook zijn agressie jegens zijn vrouwtje verklaren, want hij had haar wel degelijk gekletst.
De hem aangeboden cursus huiselijk geweld had hij geweigerd.
Een cursus huishoudelijk geweld- zoals Mat het zegt – vindt hij overbodig. Hij gebruikt geen drugs meer en heeft alles met zijn vriendin uitgepraat.
'Het gaat nu supergoed tussen ons.'
De officier: 'Etterbakken, maar in de kern misschien niet zulke verkeerde jongens. Met wat steun is een leven op het rechte pad wellicht nog mogelijk. Kijkend naar de feiten zou ik jullie flink moeten opkooien. Maar aan de andere kant, van een lange gevangenisstraf worden jullie ook niet beter.'
Hij eist tegen beide twaalf maanden gevangenisstraf waarvan zes maanden voorwaardelijk.
Met reclasseringstoezicht.
Daarnaast mag Mat 240 uur werken en Aalt 200 uur.
'Om iets voor de samenleving terug te doen.'
Terwijl Aalt aan het einde van de lange rechtbankzit zijn rug recht, werpt Mat verliefde zoentjes toe naar zijn vrouwtjesvriendin, achter in de zaal.
Zij is ook de moeder van hun eerste kind.
Ze glimlacht lief terug.
Toen hij 15 was en zij 14, hadden ze elkaar leren kennen.
'Zij betekent alles voor mij', had Mat tegen de rechters gezegd.
De tweede is op komst.
Rechters: Hoe lang nog?
Mat, niet zonder trots: 'Over vier weken is ze uitgeteld.'
Rechters: Over twee weken uitspraak, dat is op 14 februari.
Mat: 'Hé, dat is op Valentijnsdag.'
Soms zou je willen dat alles in het echt ook goed afloopt.
Rob Zijlstra
UPDATE - uitspraken - 14 februari 2008
Aalt en Mat zijn confrom de eis veroordeeld.