Hoe zouden de rechters die de Haagse verpleegster Lucia de B. tot levenslang met tbs hebben veroordeeld zich nu voelen, nu deze vrouw door hun wijsheid mogelijk zes jaren ten onrechte in de gevangenis heeft gezeten?
Als een chirurg die het verkeerde been heeft afgezet?
’t Was de linker toch?
- Nee, de rechter!
Nee! Zeg me dat het niet waar is.
Ik kan mij voorstellen dat die magistraten niet lekker meer zitten.
Een van de klassieke uitgangspunten van beschaafde rechtspraak luidt dat het beter is dat er schuldigen ten onrechte op vrij voeten lopen, dan een onschuldige achter de tralies.
Dit impliceert dat rechters die twijfelen over schuld, vrij horen te spreken.
Ik vraag bij gelegenheid wel eens aan rechters: heb je nou nooit, eenmaal thuis bij het avondeten of ’s nachts in bed, dat je denkt, ’k weet het niet. Bekruipt je, bij nader inzien, nooit het gevoel dat je er naast hebt gezeten?
De rechters zeggen dan altijd en zelfverzekerd: nee, nooit.
’Wij spreken recht in volle overtuiging.’
Dit alles zit ik te bedenken terwijl ik in zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank de strafzaak volg waarin Henk hoofdverdachte is. Het strafdossier telt zo’n honderd ordners. Megazaak. Henk alleen is al goed voor een meter. De behandeling van de zaak duurt twee volle dagen.
Henk is 59 jaar en chemicus. Justitie denkt dat hij op grote schaal synthetische drugs heeft geproduceerd, als lid van een criminele organisatie.
Dat zou hij hebben gedaan in drugslaboratoria op het Drentse platteland. Met anderen zou hij het spul ook hebben verkocht.
Henk ontkent.
Hij hield zich bezig met glutenmodificatie – zijn specialiteit - en hij, chemicus, deed onderzoek naar een nieuw soort lijm, geschikt voor keukenbladen. Hij zocht naar kleefgluten die je maar aan een kant, in plaats van twee, hoeft uit te smeren.
Dat bespaart tijd. Innovatie.
Na afloop van de eerste procesdag denk ik dat de chemicus een praatjesmaker is.
Gluten en plaksel?
Amfetamine en xtc zul je bedoelen.
Was hij in 2002 niet veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf voor strafbare feiten waarvan hij nu opnieuw wordt verdacht?
Nou dan.
Volgens justitie heeft hij daar destijds 2,4 miljoen euro aan verdiend. Dan ga je toch niet in een schuurtje in Drenthe zitten frutselen met gluten?
De bewijzen dat Henk een criminele chemicus is, zitten in het omvangrijke strafdossier. De rechters hebben dat gelezen en op basis van dat dossier stellen ze Henk een dag lang vragen.
Hoe kan het dat er sporen van drugs zijn gevonden in zijn lab? Waarom maakte hij tenminste twee keer per week gecodeerde afspraken bij Van der Valk met een medeverdachte? Waarom onderhield hij contacten met ex-profvoetballer Frank, van wie heel de wereld weet dat die, als het om synthetische drugs gaat, nog steeds eredivisie speelt? En waarom wilde hij een machine kopen die tabletten kan maken? Met stempels? Van een Amsterdamse drugscrimineel? Waarom maakte hij, zoals een goed onderzoeker betaamt, geen aantekeningen van zijn onderzoeksbevindingen?
Enzovoort.
Op de tweede dag van het strafproces eist de officier van justitie vijf jaar celstraf. Dat zal die hardleerse chemicus uit Drenthe leren, zegt de aanklager.
Eigen schuld, denk ik nog.
Maar dan.
Dan komt Marnix van der Werf, de advocaat.
Het is zijn plicht de rechters te overtuigen van het tegendeel.
Nu weet ik uiteraard niet hoe het de rechters verging, maar na zijn pleidooi van anderhalf uur was ik om.
De zaak, zoals ze het dan op rechtbanken zeggen, kantelde.
Ik was niet meer overtuigd van de schuld van de chemicus.
Integendeel.
De verdachte werd plots ook veel sympathieker.
Ik dacht: die arme man zit al anderhalf jaar in voorarrest. Het zal toch niet zo zijn dat dat ten onrechte is?
De politie had anderhalf jaar lang niets aan het toeval overgelaten. Zijn telefoon werd getapt, onder zijn auto zat een gsm-peilzender, bij zijn glutenlabs in Drenthe hingen camera’s die heimelijk alles registreerden. Er zijn zelfs door bijzondere politiespecialisten gesprekken afgeluisterd in een woning en op caféterrassen, met uitzonderlijke toestemming van het college van procureurs-generaal, de hoogste justitiebazen.
En onder die omstandigheden, zei de advocaat, hebben de rechercheurs nimmer waargenomen dat Henk drugs produceerde, is nimmer gezien dat er chemicaliën zijn aangevoerd, was er geen afvalstroom – wat je zou verwachten bij grootschalige chemische productie - en ook zijn geen geldstromen blootgelegd. En dat alles, zei de advocaat, is allemaal maar raar gezien de forse verdenkingen.
Zijn conclusie: de bewijzen zijn gebaseerd op vermoedens en veronderstellingen. En die tellen niet in beschaafde rechtspraak.
Dus: gerede twijfel alom.
Zou je zeggen.
Of toch niet?
Over twee weken moet er een uitspraak komen.
In volle overtuiging.
De linker kant van het echtelijke bed zegt: ’Wat is er toch, schat? Wat lig je te woelen?’
De rechterkant: ’Kan niet slapen.’
Linkerkant: Heeft dat met die omvangrijke drugszaak te maken?’
De rechter: ’Ik moet steeds aan Lucia denken.’
Linke uitspraak.
Rob Zijlstra
UPDATE - uitspraak - 15 november 2007
Henk is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 42 maanden (eis 5 jaar). De rechtbank acht niet bewezen dat hij synthetische drugs heeft geproduceerd. Ook het verwijt dat hij deel zou hebben genomen aan een criminele organisatie, acht de rechtbank niet bewezen.
Jan L. - de man die als de rechterhand van Henk werd gezien - werd vrijgesproken (eis 3 jaar).