De rechters willen weten waarom hij nooit met zijn ouders over zijn problemen heeft gepraat. Hij had, opgevoed door zijn grootouders weliswaar, als enig kind toch een gelukkige jeugd gehad.
De verdachte, Ralf, 44 jaar, zegt: 'Stukje schaamte.'
Hij zou dan tegenover zijn ouders, hardwerkende middenstanders, moeten erkennen dat hij het niet goed voor elkaar had, dat hij het had verknalt en niet zo'n beetje ook.
Op de publieke tribune van zittingszaal 14 van de rechtbank in Groningen zitten de gedupeerden.
Eentje roept dat 'hij daar' wel heel gemakkelijk wegkomt met die eis van de officier van justitie.
De rechters zeggen dat de gedupeerde daarover haar mond moet houden.
Aan Ralf vragen ze hoe het zo is gekomen.
'Waar is het misgegaan?'
Ralf zucht en zegt zegt: 'Lang verhaal. Om het kort te maken: vicieuze cirkel.'
Hij had veel baantjes gehad. En een eigen bedrijfje, import en export uit en naar Polen, het land van zijn toenmalige echtgenote. Dat bedrijf was failliet gegaan. Daarna was hij in de financiële dienstverlening terechtgekomen. Met medewerking van zijn werkgever had hij bij een bank een hypotheek weten los te peuteren op basis van een inkomen dat regulier heette te zijn. In werkelijkheid had hij een provisiesalaris.
Nooit genoeg dus.
De lasten van het huis dat hij kocht waren al snel niet meer op te brengen.
Misschien dat het daar ergens was misgegaan.
De rechters vragen waarom hij – financieel expert immers - zijn huis toen niet verkocht?
'Dat was geen optie', antwoordt Ralf. 'De schulden zouden blijven.'
Hij bedacht iets anders.
Hij ging mensen helpen bij het invullen van hun belastingpapieren.
Zo verwierf hij enig inzicht en wist hij het vertrouwen te winnen.
Ralf: 'Ik had het vertrouwen en de mensen hadden geldhonger. Iedereen wil zo veel mogelijk voor zo weinig mogelijk.'
In die geest deed hij de mensen een aantrekkelijk aanbod.
Als zij nou eens hun geld aan hem gaven in ruil voor een leenovereenkomst op fraai papier met een notaristempel, dan garandeerde hij twaalf procent rente op jaarbasis.
Zoiets kon geen bank, met hun schamele vier procentjes.
Met wat knip- en plakwerk was een goed ogend contract zo gepiept.
Veertien mensen tuinden er in.
Zij stortten goed gemutst bedragen variërend van 10- tot 70.000 euro op zijn rekening.
Zijn ouders stapten in met 20.000 euro, zijn opa doneerde die 70.000.
Een tijdje lang kon Ralf de schijn ophouden en het ene gat met het andere vullen.
Rechters: Wat was uw intentie?
Ralf: 'In den beginnen om het goed te doen.'
Maar toen werd het oktober 2004.
Iemand rook onraad, een ander wilde z'n geld terug.
Ze kwamen bij hem aan de deur.
Ralf besefte dat zijn spel gespeeld was.
Tegen zijn Poolse vrouw en zijn toen 14-jarige zoon zei hij dat hij die dag naar een klant in Zeeland moest.
Onderweg verkocht hij zijn auto en liet zich per taxi naar Schiphol brengen.
Het eerste vliegtuig dat vertrok met de noorderzon pakte hij.
Acht uur later was Ralf in New York.
Terwijl de aangiftes binnenstroomden, ontdekte zijn vrouw dat het ook thuis een financiële chaos was in de vorm van een schuld ter hoogte van 50.000 euro. Weer later kwam ze er achter dat zij daarvoor opdraaide. Met haar zoon trok ze in bij zijn ouders waar ze de scheiding voorbereidde.
De rechters vragen: Wat is er met het geld gebeurd?
Voor het eerst geeft Ralf niet een direct antwoord.
De rechters helpen een beetje: U heeft in de Verenigde Staten een lekker luxe leventje geleefd.
Ralf: 'Die conclusie moet je trekken.'
Toen het geld op was, begon hij als handyman een klussenbedrijfje.
Daarna belandde hij in de opvang voor daklozen.
Dankzij liefdeswerk van een kerkelijke organisatie leerde hij zijn huidige vrouw kennen.
De geloofsgemeenschap bleek vergevingsgezind toen hij zijn verleden opbiechtte.
Het ging mis toen zijn auto werd gestolen.
In die auto lag zijn paspoort.
Toen hij een nieuw paspoort aanvroeg, werd Ralf met zijn vermelding op de internationale opsporingslijst, gearresteerd.
Dat was in februari dit jaar.
Op 7 maart landde hij als verdachte op Schiphol en sindsdien zit hij opgesloten in de Blokhuispoort in Leeuwarden.
Rechters: Hoe ziet u uw financiële toekomst?
Ralf: 'Dat is een lange weg.'
Rechters: U wilt terug naar de Verenigde Staten.
Ralf: 'Als daar geen beletsels voor zijn, ja.'
Rechters: U bent in de VS bezig met een procedure terug te kunnen keren.
Ralf: 'Klopt'
Rechters: Hoe financiert u dat?
Ralf: 'De ouders van haar en de mensen voor wie ik heb gewerkt.'
Rechters: Oh.
Dertien van de veertien gedupeerden eisen hun geleende geld terug, de gemaakte kosten en gederfde rente. Opgeteld is dat meer dan 600.000 euro.
De officier van justitie noemt de verdachte een gewetenloze man.
Rekwireert: 'Hij heeft zijn vrouw en kind in ellende achtergelaten, hij heeft zijn eigen ouders belazerd. En zijn opa. Die heeft zijn huis moeten verkopen. Het is zeer de vraag of de verdachte het geld aan de gedupeerden terug kan betalen, gedupeerden die nog jarenlang met de gevolgen zitten. Er zijn mensen die al hun spaargeld zijn kwijtgeraakt en noodgedwongen een tweede hypotheek hebben moeten nemen. En daar dus tot in lengte van jaren maandelijks voor betalen.'
De officier van justitie zegt dat een geheel onvoorwaardelijke gevangenisstraf op z'n plaats is om vervolgens zonder nadere toelichting een gevangenisstraf van 24 maanden waarvan zes voorwaardelijk te eisen.
De advocaat ('van geldzaken heb ik geen verstand') maakt aan de ten laste gelegde feiten weinig tot geen woorden vuil.
Moet hij ook zeggen?
Hij zegt nog wel dat het misschien beter is dat Ralf terugkeert naar de Verenigde Staten. Dat is het land van de onbegrensde mogelijkheden. Kan hij misschien veel geld verdienen en ooit eens de slachtoffers betalen.
De boze blikken op de tribune waren ook voor de advocaat.
Rob Zijlstra
UPDATE - uitspraak - 3 juli 2007
Vanwege het berekende karakter en de koele, emotieloze houding tijdens de zitting, heeft de rechtbank een hogere straf opgelegd dan de eis: 30 maanden waarvan zes voorwaardelijk. Daarnaast gaat justitie namens de gedupeerden proberen het geld terug te halen.