Met zijn 69 levensjaren was Jacob de vreemde eend in de bijt van de megastrafzaak die deze week diende in de rechtbank van Groningen.
Dat kwam niet alleen door de leeftijd.
Het was ook het voorkomen en de welbespraaktheid: Jacob is een keurige Amsterdamse heer die zich vooral bezighoudt met de Franse literatuur.
Niet met xtc.
Toch zat hij deze week in het verdachtenbankje tussen het geboefte dat verdacht wordt op grote schaal synthetische drugs te hebben geproduceerd en verhandeld.
Wat deed Jacob daar?
Het kwam door zijn zoon Martijn.
Martijn is in 2002 veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf en een geldboete van 100.000 euro wegens gerotzooi met xtc.
Toen hij werd gepakt, zag de politie het een en ander over het hoofd, zoals een hoop geld, een tabletteermachine, logostempels, gasflessen en 150 kilo MDMA, goed voor 1,5 miljoen xtc-pillen.
Martijn smoesde niks, maar toen zijn ex raar ging doen en loslippig dreigde te worden, besefte Martijn in zijn cel dat hij een probleem had.
Hij moest dat spul kwijt en snel ook.
En dus deed Martijn vanuit de gevangenis een dringend beroep op zijn broer Johan en zijn vader Jacob.
Broer Johan meldde zich vervolgens in het hem tot dan toe onbekende criminele milieu met de mededeling dat hij het een en ander in de aanbieding had.
Voor hij het wist had hij een pistool op het hoofd.
Nee, het was zijn wereld niet.
Desondanks ging de pillendraaimachine weg voor 20.000 euro en de 150 kilo MDMA voor 210.000 euro. De kopers waren de mannen die deze week ook terechtstonden.
Vader Jacob had het criminele geld beheerd en er ook enige betalingen van gedaan. Zo moest de rekening van de advocaat die Martijn in 2002 had bijgestaan nog worden betaald: 30.000 euro. Ook stond er bij het centraal justitieel incassobureau nog een boete open van 50.000 euro.
Vader Jacob vertelde de rechters dat hij vanaf het allereerste begin dondersgoed wist dat het niet goed was wat hij deed.
Maar hij voelde zich schuldig, schuldig omdat zijn zoon in de gevangenis zat.
Wat had hij als vader fout gedaan in de opvoeding?
En hoe kon hij zijn zoon nu helpen?
Tegen de rechters zei hij: 'Ik zat in een spagaat, in een duivels dilemma.'
Hij zei dat niet als excuus te willen gebruiken.
De officier van justitie zat duidelijk in de maag met de 69-jarige verdachte.
Aan de rechtbank vertelde de officier: 'Ik heb het er gisteravond nog met mijn vrouw over gehad. Ik heb zelf kinderen. Hoe ver ga je in de bescherming van je kind?'
Dat had hij met zijn vrouw besproken.
Daarna had hij de slaap niet kunnen vatten.
Welke straf moest hij nou eisen tegen vader Jacob?
De officier, de volgende ochtend: 'Ook voor mij is dit een duivels dilemma. Vader Jacob is geen crimineel. Hij wilde slechts zijn zoon helpen. Ik kan mij dat heel goed voorstellen. Alleen: hij heeft de verkeerde keus gemaakt. Door zijn toedoen zijn mogelijk 1,5 miljoen xtc-pillen op de markt verschenen. En hij heeft zwart geld witgewassen. Ernstige strafbare feiten.'
Ik weet niet met welke boodschap de vrouw van de officier van justitie haar man die ochtend naar zijn werk heeft gestuurd.
Feit is dat de officier de wijze waarop vader Jacob tegenover de rechters het loyaliteitsconflict had geschetst, indrukwekkend noemde.
Maar hij zei ook: 'Als ik als officier van justitie een werkstraf ga eisen terwijl we het hebben over 150 kilo MDMA, dan word ik overal uitgelachen.'
Misschien, ik weet het niet, maar misschien had zijn vrouw na die onrustige nacht bij het ontbijt wel gezegd: 'Ronald, 't is sneu voor die ouwe baas, maar jij gaat je daar straks in Groningen niet belachelijk staan maken. Dat is niet goed voor de carrière.'
Vader Jacob hoorde uiteindelijk een gevangenisstraf eisen van achttien maanden.
Advocaten zeiden na afloop dat de officier van justitie in ieder geval zijn uiterste best had gedaan om de rechtbank ervan te overtuigen dat ze zijn strafeis niet moeten volgen.
Rob Zijlstra
naschrift
Ook tegen broer Johan werd achttien maanden geëist.
Zoon Martijn hoorde vijf jaar celstraf eisen.
UPDATE - 21 mei 2007 - uitspraken
Vader Jacob: een werkstraf van 240 uur en vier maanden voorwaardelijke celstraf.
Zoon Johan: een werkstraf van 240 uur en acht maanden voorwaardelijke celstraf.
Zoon Martijn: dertig maanden gevangenisstraf.