zittingszaal 14, even voor tien uur vanochtend, achterin de kast met meer dan de dertig ordners.
In zittingszaal 14 van de rechtbank Groningen is om tien uur vanochtend een megazaak begonnen: er staan tien verdachten terecht die zich volgens justitie onder meer schuldig hebben gemaakt aan de productie van en handel in XTC, het witwassen van crimineel geld en de deelname aan een criminele organisatie.
De rechtbank heeft vijf dagen voor deze zaak uitgetrokken. Vandaag, morgen en woensdag worden de verdachten gehoord, donderdag zal de officier van justitie de strafeisen presenteren en vrijdag mag de verdediging gaten schieten op het aangevoerde bewijs.
De zaak heet een megazaak omdat het strafdossier meer dan dertig ordners telt. Verder moet u zich er niet al te veel bij voorstellen. Er staan buiten geen hekken om het gerechtsgebouw en de belangstelling van de media is nihil: er is een camera van RTV Noord aanwezig en ondergetekende met pen en papier.
Voor de goede orde zitten in de zaal wel elf politiemensen.
Even na tien uur bleek dat twee verdachten uit protest afwezig zijn.
Zij mochten vanochtend in de gevangenis van Ter Apel niet douchen.
Op die manier hebben ze zich, zeggen ze, niet goed kunnen voorbereiden op hun megaproces.
update – 11.30 uur
Bij een beetje megaproces hoort mega-chaos.
Na anderhalf uur is een verdachte terug naar de gevangenis gestuurd.
Hij moet in juni opnieuw komen.
Inmiddels is duidelijk geworden dat het mega-proces het resultaat is van een onderzoek onder de codenaam Crius.
Dit onderzoek is weer een uitvloeisel van een groot drugsonderzoek van de regiopolitie Drenthe onder de codenaam Gebak.
Omdat er zaken uitvallen, wil het openbaar ministerie vanmiddag zaken behandelen die gepland staan voor morgen.
Advocaten hebben daar bezwaar tegen.
RTV Noord is inmiddels afgehaakt.
Bij nadere telling zitten er geen elf, maar zeventien politiemensen in de zaal.
update – 12.45 uur
Normaal gesproken beschikt de rechtbankpers over enige voorinformatie om een strafzaak goed te kunnen volgen. In deze megazaak heeft het openbaar ministerie het niet nodig gevonden de media te informeren.
Dat maakt rechtbankverslaggeving er niet eenvoudiger op.
De zitting is geschorst voor de lunch.
Een verdachte is in slaap gevallen.
Een tweede verdachte ontkent alle betrokkenheid.
Hij heeft een bedrijf in Drachten dat doet in voedingssupplementen, niet in XTC.
In het Crius-onderzoek spelen drie laboratoria voor synthetische drugs een rol.
Die drugsfabriekjes zouden zijn gevestigd in een bedrijfspand aan de Industrieweg in Veenoord, aan de Dwarsakkers in Schoonebeek en in een woning aan de Leemdijk in Smilde. Er zijn daar sporen van drugs en chemicaliën aangetroffen waarmee je drugs kunt maken.
De drugs zouden zijn uitgevoerd naar Duitsland, Roemenie, Oostenrijk, Zweden en Engeland.
De extra agenten die ik in zittingszaal 14 waarnam, blijken politiemannen van de nationale recherche.
Ik vraag aan hen of deze megazaak nou ook een grote zaak is?
De nationale rechercheurs zeggen dat dat voor Groninger begrippen zo is, maar voor hen dagelijks werk.
update - 15.45 uur
In de loop van de middag wordt duidelijk dat deze megazaak eigenlijk een samenvoeging is van zestien verschillende strafzaken waar de tien verdachten in wisselende samenstellingen bij betrokken zouden zijn.
De nationale recherche heeft anderhalf jaar lang aan de Crius-zaak gewerkt en daarna heeft justitie de zaak flink opgeblazen.
Dit laatste zeggen advocaten.
Feit is dat de politie in deze zaak veel uit de kast heeft gehaald: inkijkoperaties, pseudokopen, het plaatsen van peilzenders onder auto's, stelselmatige observaties, afgeluisterde gesprekken aan tafeltjes bij Van der Valk-restaurants en uiteraard telefoontaps.
Van de zestien zaken zijn er nu vier behandeld.
In zaak vier ging het om de uitvoer van 22 kilo heroïne naar Engeland in 2003. Verdachte S. zou daarbij de opdrachtgever zijn geweest en ene T. de dupe.
T. werd namelijk in Engeland gepakt en kreeg elf jaar celstraf.
S., een van de hoofdrolspelers in de Crius-zaak, ontkent.
Hij doet in voedingssupplementen, niet in heroïne.
Niet eerder woonde ik een strafzaak bij waarin een misdaad in het vooruitzicht werd gesteld.
De vriendin van T. en haar twee kinderen zouden met de dood zijn bedreigd door de drugsmafia. Om die reden vervoerde T. die 22 kilo naar Engeland.
Hij deed dat toen hij een dag op proefverlof mocht.
S. onthulde in de zittingszaal dat zijn vriend T. korte metten zal maken met de bedreigers zodra hij weet wie het zijn.
Op de vraag van de rechters wat we ons moeten voorstelen bij korte metten, antwoordde S. dat hij dat liever niet hardop wil uitspreken.
Rechters: Maar niet fraai.
S.: 'Nee, niet fraai.'
later deze week meer over deze mega-zaak
rob zijlstra