BUNKERBIJBLOG
Wij journalisten gaan straks de bunker in met allemaal hetzelfde boek onder de arm: het Handboek Holleeder, wie is wie in het proces van de eeuw, geschreven door Vrij Nederland-redacteuren Harry Lensink en Marian Husken. Handig natuurlijk, zo’n naslagwerkje, bij zo’n massieve strafzaak. Het verschijnt 28 maart.
Op de site van de uitgever (Balans) staat de cover van het boek: Holleeder in black-tie, de handen in de zakken, de haren gekamd, een ontspannen glimlach op het gelaat.
Those were the days.
De prent wordt geflankeerd door twee kleinere fotootjes die inmiddels talloze malen zijn afgedrukt in de krant: Holleeder in t-shirt op zijn geliefde vervoermiddel, de scooter, en Holleeder in de hoofdstedelijke P.C. Hooft, terwijl hij een babbeltje maakt met zijn toenmalige advocaat. Bram Moszkowicz.
Rijdend op de scooter draagt Willem geen helm, terwijl hij die pratend met Moszkowicz wel op heeft.
Geen porum trouwens, die helm.
De huidige advocaat van Holleeder, Jan-Hein Kuijpers, had het een paar weken geleden ook al over ‘de zaak van de eeuw’, direct nadat Bram Moszkowicz op de persconferentie van de eeuw had bekendgemaakt dat Kuijpers de zaak zou overnemen. Nu ik dat ‘van de eeuw’ weer op de voorkant van dat boek zie staan, laat die kwalificatie me niet meer los.
Het is nogal wat, het proces van de eeuw.
In het geval van Holleeder staan we wat dat betreft misschien ook iets te vroeg te juichen. In het komende proces draait het hoofdzakelijk om de stelselmatige afpersing van een paar vermogende lieden uit Amsterdam, van wie er twee op gewelddadige wijze om het leven zijn gekomen, Willem Endstra en Kees Houtman.
Het openbaar ministerie heeft meer noten op zijn zang. Eind vorig jaar kondigde het een tweede strafzaak tegen Holleeder aan. Daarin zal het draaien om diens betrokkenheid bij een aantal liquidaties.
Hoeveel weten we nog niet. Op de achterbank van een verder met rechercheurs van de Criminele Inlichtingen Eenheid gevulde auto, repte Endstra van 25 moorden. Dat aantal is van politiezijde inmiddels naar beneden bijgesteld, zij het nog niet tot een vaststaand getal. Als het inderdaad een zaak wordt, wordt dat wellicht andermaal de zaak van de eeuw.
Daar kan ik me nog iets bij voorstellen.
Behalve de zaak tegen de Haagse verpleegster Lucia de B. heb ik niet eerder een proces bijgewoond waarin iemand voor meer dan drie moorden terechtstaat.
De telcorrectie van de politie inzake Holleeder valt hoger uit dan drie. Vijf? Zeven? Twaalf?
We moeten afwachten.
En toch.
Wat bij Holleeder en zijn zaken lijkt te ontbreken, is een ziel. Onderwereldmoorden zijn natuurlijk, gelijk iedere andere moord, hoogst onaangenaam, maar – met alle respect voor de nabestaanden – wij krijgen er doorgaans geen brok van in de keel. Dat is wat mij betreft in één geval anders geweest, omdat ik het slachtoffer relatief goed heb gekend – Evert Hingst.
Als je googelt op ‘proces van de eeuw’ kom je uit bij de processen tegen Michael Jackson, Marc Dutroux, Slobodan Milosevic.
Als ik in mijn eigen hoofd google, springt er één zaak uit: Mohammed Bouyeri, de moordenaar van Theo van Gogh.
Dat was, in nagenoeg alle opzichten, het proces van de eeuw, als dat etiket dan toch geplakt moet worden. Die moord betrof een ongekend afschuwwekkende daad, met een voor Nederlandse begrippen niet eerder aan de dag gelegd, intens bloeddorstig motief.
Het was jammer dat Mohammed ook in de rechtszaal vrijwel uitsluitend wartaal uitsloeg, maar toch, daar in de bunker zat een overtuigingsdader van formaat, die het ook nog waagde de moeder van het slachtoffer (zelden een waardiger nabestaande meegemaakt dan deze vrouw) rechtstreeks toe te spreken en te zeggen dat hij het zo weer zou doen.
Het was een zaak om onophoudelijk kippenvel van te krijgen, met tal van momenten waarop je in de stampvolle zittingszaal een speld kon horen vallen. Ik betwijfel of ik die huiveringen ook zal ervaren als ik de verwachte, categorische ontkenning van Willem Holleeder en zijn medeverdachten mag beluisteren.
We zullen zien.
De kracht van het proces-Mohammed was óók dat het na één keer was afgelopen. Er volgde geen hoger beroep. Dat zal bij Holleeder naar alle waarschijnlijkheid anders lopen. Toen hij werd gearresteerd, vorig jaar januari, riep ik meteen op de redactievloer: daar zitten we nog jaren aan vast!
Het gevaar bestaat dat een en ander uitloopt op het proces van de geeuw, zo waarschuwde een bevriend advocaat me onlangs.
Ben deze week niet in de bunker geweest.
Volgende week gaat de zaak tegen de Nomads verder. Op 27 maart staat de eerste pro forma op het programma in de zaak tegen drie mannen die worden verdacht van betrokkenheid bij de moord op Willem Endstra.
Het OM wil dat de rechter de deuren sluit voor die zitting. Dat zou behalve een novum bijzonder betreurenswaardig zijn, want we willen natuurlijk graag weten hoe het zit met die moord.
We zullen ons hoe dan ook bij de bunkerpoort melden.
Peter Elberse
bijblogger