Voor de koffieautomaat in de hal van het gerechtsgebouw in Groningen staan drie in het zwart geklede mannen en een advocaat.
Ze ogen zorgeloos en lachen. Alsof ze daar ook alle reden toe hebben: een van hen moet zo meteen als verdachte terechtstaan voor de noordelijke meervoudige strafkamer die fraudezaken doet.
Op zich een serieuze aangelegenheid en ernstige van aard.
De beklaagde is de 48-jarige geboren en getogen Veendammer Hugo. Hij wordt ervan verdacht dat hij ’door een of meer listige kunstgrepen en/of door een samenweefsel van verdichtsels’ de boel heeft belazerd.
Advertentiefraude.
Hugo zou - een voorbeeldje - bestaande advertenties hebben uitgeknipt, uit de Gouden Gids, om die listig in allerhande, soms niet eens bestaande blaadjes, gemeentegidsen met een oplage van twee en op nauwelijks te googelen internetsites te herplaatsen. Of het van niks wetende bedrijf vervolgens maar eventjes wilde betalen.
Stapelgek van aanmaningen, aanmanende telefoontjes en verdichtsels werd uiteindelijk de rekening voldaan.
Zo bleven de lustige kassa’s van Hugo’s bedrijven Info Marketing Beheer en Digi Com Media bijna twee jaar rinkelen. Zegt het openbaar ministerie.
Omdat fraude de samenleving ontwricht, werd de vermeende fraudeur op 17 februari 2003 gearresteerd en drie dagen lang onderworpen aan een intensief politieverhoor.
Deze week was het dan zover dat hij zou worden berecht.
Fraudeonderzoeken zijn complex en duren dus eventjes.
Het fraudeteam Noord- en Oost Nederland had zes A-viertjes nodig om het ten laste gelegde strafrechtelijk te verwoorden.
Je zou zeggen na drie jaar en acht maanden: dan heb je ook wat.
Er zijn advertentiefraudeurs door de rechtbank in Groningen veroordeeld tot gevangenisstraffen van twee tot drie jaar. Ook moesten deze reclamecowboys hun soms honderdduizenden graai-euro’s inleveren. Er zijn schattingen dat in de advertentiefraude ieder jaar zo’n 400 miljoen euro omgaat.
Het is alleen daarom al verbazingwekkend dat de fraudeurs in dit genre – op een enkele Drent na - allemaal uit Groningen komen.
Werd eerst vooral het midden- en kleinbedrijf een poot uitgetrokken, tegenwoordig worden ook ziekenhuizen, kinderdagverblijven en andere zorginstellingen die hun geld wel beter kunnen gebruiken, in de luren gelegd.
Terug naar de hal.
Vanwaar toch die zorgeloosheid daar voor de koffieautomaat?
Omdat het openbaar ministerie de laatste tijd keer op keer bot vangt bij de rechtbank van Groningen.
Dat wist die advocaat natuurlijk.
En dus komt die advocaat, nog voordat fraudeofficier Bollen het woord kan nemen, met een punt van orde.
Hij zegt, bondig samengevat: ’Rechtbank, dit is geen fair trial. Na drie jaar en acht maanden presenteert het openbaar ministerie een dagvaarding die even onbegrijpelijk als onduidelijk is. Gordiaanse knoop. Smeltkroes vol verwijten. Hagelschot zonder doel. Waar mijn cliënt nou precies van wordt beschuldigd, mag Joost weten. En als onze Joost het al niet weet, hoe en waartegen moeten wij ons dan verdedigen?
Nu roepen advocaten soortgelijks vaker en dan blijkt het later toch erg mee te vallen. Maar ditmaal zit de fraudeofficier er wel erg ongemakkelijk bij.
Ze had het wel zien aankomen, zou ze later zeggen.
De rechtbank komt na lang beraad tot de conclusie dat de advocaat geen woord Spaans heeft gesproken. De dagvaarding is onbegrijpelijk onduidelijk. En daarmee is de dagvaarding nietig. Zeg maar waardeloos.
Einde zitting.
Triomfantelijk verlaten Hugo, metgezellen en advocaat de zittingszaal.
De advocaat zei vast: ’Nou, wat zei ik?’
De fraudeofficier blijft alleen achter en heeft in het rookvrije gerechtsgebouw een enorme behoefte aan een sigaret.
Buiten heft ze de armen niet radeloos ter hemel.
Wel zegt ze: ’Hoe gek moet je het maken in Nederland om vervolgd te kunnen worden voor oplichting?’
Overtuig de rechtbank.
De fraudeofficier: ’Wat die jongens doen is gewoon keihard oplichting. Alleen kennelijk niet in de zin van het strafrecht, niet in de zin artikel 326. Misschien moet de wet veranderd, want dit schiet niet op.’
Ik kijk nog even op een van de websites die de officier van justitie aan een van de 'Hugo bv's' toeschrijft.
Er staat zelfs een advertentie van de politie op.
Rob Zijlstra
Dit artikel is ook op krantenpapier te lezen in Dagblad van het Noorden van vrijdag 20 oktober 2006, op pagina 2.