Vier jaar lang zweeg hij.
Toen het hof hem twee weken geleden bij aanvang van de zitting vroeg of hij Geert M. is – de eerste standaardvraag bij een strafproces – beriep hij zich op zijn zwijgrecht.
Tijdens de politieverhoren weigerde hij antwoord te geven op de vraag of hij zin had in koffie.
Vier jaar lang weigerde hij ook iedere vorm van onderzoek naar zijn geestesvermogen.
Het Pieter Baan Centrum rapporteerde na zes weken observatie: hij heeft gevoel voor humor, meer kunnen we niet over hem zeggen.
In Groningen eiste het openbaar ministerie in het najaar van 2004 levenslang.
De rechtbank legde 20 jaar op.
Het openbaar ministerie ging in hoger beroep en eiste wederom levenslang.
Het gerechtshof in Leeuwarden veroordeelde hem woensdagmiddag conform de eis.
Levenslang.
De rechtbank in Groningen motiveerde de 20 jaar door te stellen dat een pleger van ook de meest ernstige misdrijven vanuit humanitaire overwegingen in beginsel perspectief moet worden geboden op terugkeer in de samenleving op enig moment.
Het gerechthof deelt de opvatting van de Groninger rechters. In beginsel, want vindt dat in dit geval een uitzondering moet worden gemaakt.
Het arrest (de uitspraak van het hof) laat aan duidelijkheid niets te wensen over.
Er staat dat Geert M. heeft aangetoond gewetenloos te zijn.
Dat hij haatdragend is en wraakzuchtig.
Zijn misdrijf wordt omschreven als gruwelijk, mensonterend en bizar.
Zou Geert 20 jaar krijgen – de langst durende tijdelijke vrijheidsstraf – dan komt hij op enig moment – over een jaar of tien – op vrije voeten. Het hof deelt de angst van het openbaar ministerie dat Geert-op-vrije-voeten betekent dat 'diverse personen voor hun leven hebben te vrezen'.
Immers, tijdens het onderzoek vond de politie een briefje waarop Geert de namen had geschreven van personen die hij ook had willen vermoorden.
Op zijn dodenlijst stonden onder anderen de namen van twee politiemensen en van een officier van justitie.
Het hof: terugkeer is onaanvaardbaar.
Geert gokte.
Door stelselmatig niet mee te werken aan welk gedragskundig onderzoek dan ook, kon hij bewerkstelligen dat de maatregel tbs niet opgelegd kan worden. Enig inzicht in de geestesgesteldheid is voor een veroordeling tot tbs een vereiste.
Gevoel voor humor is onvoldoende.
Omdat het zijn eigen keuze is geweest niet mee te werken, zo staat in het arrest, moet hij volledig verantwoordelijk worden gehouden voor zijn bizarre misdaad.
Het hof stelt dat Geert kennelijk welbewust en weloverwogen voor deze houding (weigeren en zwijgen) en de eventuele gevolgen daarvan (levenslang) heeft gekozen.
Geert gokte op 20 jaar.
Wie met zijn leven gokt, heeft ze misschien toch niet allemaal op een rijtje.
Ook daar heeft het hof bij stilgestaan: 'Niet gebleken is dat de (…) weigering is toe te schrijven aan een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens.'
Geert gokte bij volle verstand.
En verloor.
Het blijft een merkwaardig verhaal, ook kort samengevat:
Oktober 1997
Geert beschuldigt zijn partner in crime Math Huren, een drugshandelaar uit Heerlen, veel geld achterover te hebben gedrukt. Zijn drugsgeld. In een schuur van een boerderij in het Oost-Groninger Veelerveen presenteert Geert de rekening aan de Limburger: negen rake kogels.
Daarna dumpt hij het lichaam in een zelfgemaakte oven.
Klaas helpt hem daarbij.
De Limburger gaat in rook op.
In Limburg wordt Huren door zijn familie als vermist opgegeven.
Geen haan die kraait.
De politie heeft M. op dat moment wel op de korrel.
Er loopt een onderzoek naar M.'s drugsactiviteiten.
Hij wordt geschaduwd en zijn telefoon ligt aan een tap.
April 1998
M. en twee handlangers laten een graafmachine naar Engeland transporteren.
In dat ding zit bijna 1000 kilo drugs.
De politie volgt het transport en licht 'Engeland' in.
In Kent – bij London – worden M. en de zijnen gearresteerd.
Een uitgestelde aanhouding, noemde justitie dat.
Geert krijgt acht jaar celstraf.
April 2002
Geert – goed gedrag - moet nog twee maanden zitten van zijn acht jaar.
Zijn vrijheid gloort.
Hij vreest echter dat de Engelsen hem niet zullen laten gaan, maar hem geboeid willen uitleveren aan 'Groningen' in verband met de moord op die Limburger.
Een fatale gedachte, want anders dan M. veronderstelt, is de politie in het geheel niet op de hoogte van die moord.
Huren staat nog steeds te boek als vermist.
Maar Geert schrijft een brief aan een van zijn kompanen die de Engelse cel al eerder mocht verlaten om redenen van gezondheid. Deze kompaan krijgt van M. de opdracht om Klaas uit de weg te ruimen. Klaas immers is getuige geweest van de 'crematie' van Huren. Klaas – in de brief omschreven als 'hopeloos' vormt een gevaar en moet opgeruimd.
De kompaan doet echter iets waar Geert niet op heeft gerekend.
Kompaan stapt naar de politie.
Met de fatale brief.
Daarop worden de telefoongesprekken die Geert vanuit de Engelse gevangenis voert, afgeluisterd.
De politie weet al snel meer dan genoeg.
Pas dan dus ook dat er in oktober 1997 op de boerderij in Veelerveen kennelijk een moord is gepleegd.
Had Geert twee maanden voor zijn vrijlating niet dat ene briefje geschreven, dan had niet hij, maar de haan nog steeds gezwegen.
Woensdag
Geert kan zich de rest van zijn leven in een cel wel voor de kop blijven slaan.
En dat is niet humoristisch…
Rob Zijlstra
het arrest