Het was een rommelige dag.

Om negen uur, het tijdstip waarop de rechtbank losgaat, is er nog geen vuiltje aan de lucht.

Een minuut later wel.

De advocaat uit Nieuwegein is net op tijd, maar er blijkt geen verdachte.

Niet aangevoerd, heet dat in het rechtbankjargon.

Hij komt wel, maar later.

Daarmee ligt het dagprogramma van de rechtbank in duigen.

De rol zag er zo veelbelovend uit. Er waren Groninger mensenhandelaren aangekondigd die zich ook schuldig zouden hebben gemaakt aan zware mishandeling en gijzeling. Er was een verkrachter, een 20-jarige Italiaan op krukken die pizzabezorgers had beroofd, de wekelijkse ontuchtpleger zat er bij, iemand die gepoogd een ander te vermoorden en ter afsluiting van de dag nog meer mensenhandelaren, maar dan Oost-Europese. Schijnbare echte criminelen.

Al met al een dag die bij elkaar opgeteld wel eens goed zou kunnen zijn voor minimaal tien jaar gevangenisstraf.

Maar het kwam er niet van.

De advocaat uit Amsterdam die om vijf over half twee moet pleiten voor een mensenhandelaar, laat om half twee zijn secretaresse bellen met de mededeling dat hij naar Groningen nog tachtig kilometer heeft te gaan. En in de file staat. En nee, bellen voor nader overleg heeft geen zin, zo zegt de advocatensecretaresse nog.

De batterij van zijn mobiel is op.

Als de man dan uiteindelijk arriveert en zich verontschuldigt voor de ongemakken, besluit de rechtbank – na twee uren gedoe - de zaak tegen de mensenhandelaren niet te behandelen. Eerst moet de kroongetuige worden gehoord en die is zoek.

Dat wil zeggen, de zoektocht door de politie leverde niets op in Tsjechië.

Logisch achteraf, omdat ze in Slowakije verblijft.

Ergens.

En zo kan het gebeuren dat een veelbelovende dag op niks uitloopt.

Alleen de verkrachter komt aan bod.

De officier van justitie wil hem 240 uur laten werken en als hij het nog eens flikt, komen daar sowieso nog zes maanden gevangenisstraf bij.

Dat moet hem afleren.

Nu was het vandaag niet zo dat er helemaal niets gebeurde in en rond de rechtbank.

Op een van de bankjes in het plantsoen voor het gerecht zitten vijf jongeren onbekommerd softdrugs te roken. Het ontgaat hen dat pal voor de ingang een bestelwagen van TNT de doorgang verhindert van een bestelwagen van TGP. Iets verderop schept een witte auto bijna een fietser die op haar beurt lelijke dingen tegen het leven gericht roept.

Binnen, in zaal 13 op de eerste verdieping, proberen op dat moment boeren een rechter te overtuigen van de noodzaak het ruilverkavelingplan te herzien. Beneden tracht een Groningse dame van respectabele leeftijd haar recht te halen middels een kort geding. Via en modellenbureau had zij zich laten fotograferen voor een wervingsbrochure van een zorgcentrum. Maar nu pronkt haar meer dan levensgrote beeltenis zomaar op de zijkant van een vrachtauto die dagelijks door de stad rijdt. Zo was het niet afgesproken. Vernederend vindt de dame dat ('ik voel me net een straatslet') en ze vraagt zich met haar 88 jaren af waar het recht is gebleven in dit land.

In zittingszaal 14.

Daar klinkt ineens vrolijk gejuich en bijpassend applaus van een half dorp.

Zoiets gebeurt nooit.

Reden voor de uitbundigheid is de vrijspraak van K.

Niks drugshandel.

K. is een asielzoeker uit Siera Leone die zijn tijd slijt in dat dorp.

Dorpsgenoten waren gekomen om hem een hart onder de riem te steken.

Een meisje sist na het applaus van 'yesss' en verlaat met tranen van blijdschap in de ogen de zaal.

Anderen omhelzen K.

Zo doen ze dat in Noord-Groningen.

En kijk daar, in de hal tegenover het koffieapparaat, daar zit de burgemeester van Veendam.

Dan moet de man iets verderop wel de voormalige topambtenaar zijn die zich middels listige kunstgrepen verrijkte en dat moest bekopen met oneervol ontslag, een werkstraf van 240 uur en het terugbetalen van de bijeen gegraaide 240.000 euro. De ex-ambtenaar vecht desondanks zijn ontslag aan. Het was de cultuur, iedereen graaide toentertijd, is het verweer.

Zo deden ze dat toen in Veendam.

In afwachting van de voortgang van het mensensmokkelproces luister ik naar de advocaat die als sinds 1983 meeloopt en uitlegt waarom hij een omvangrijk dossier meezeult in zo'n oranje tas van Albert Heijn in plaats van een chique leren koffer, of nog erger zegt hij, zo'n ding op wieltjes.

'Je moet je onderscheiden.'

En ik luister naar de advocaat die de sleutel is vergeten van de advocatenkast in de hal van de rechtbank waarin hun toga's hangen. Nu moet hij er eentje huren. Nee, die locker  deden ze tot voor kort nooit op slot, maar in korte tijd zijn er twee gejat. Die handgemaakte dingen kosten wel eventjes mooi 500 euro per stuk.

Advocaten die in de rechtbank toga's stelen.

Het gerucht ging al een tijdje, maar er is geen aangifte gedaan.

En dus is er geen haan die er naar kraait.

Allemaal verhalen, maar ik kan op zo een rommelige dag maar op een plek tegelijk zijn.

Rob Zijlstra