Kan strafrechtelijk iets worden bewezen wat volgens de natuurwetten niet kan?
Dat is de vraag.
Eerst de voorgeschiedenis.
Je bent in de binnenstad van Groningen.
Je besluit samen met je zoontje een kopje koffie te gaan drinken op het terras aan de voet van de Martinitoren. Dat kan daar. Je geniet van de eerste lentezon en kijkt uit over de Grote Markt. Misschien zeg je wel tegen je zoontje: 'Kijk, dit zou best wel eens de beste binnenstad van Nederland kunnen zijn. En een van de meest veilige.'
En dan ineens valt Niels Offereins van zestig meter hoogte zo'n beetje op je tafeltje.
Het scheelt een haar.
Bizar?
Zo is het wel gegaan op 6 april 2004.
Niels Offereins, 20 jaar, overleefde de val niet.
Er is aan zelfmoord gedacht, hoewel Niels er de man niet naar was zoiets te plegen. Dat zeiden zijn verdrietige ouders. Hij had nog vanaf de Martinitoren naar huis gebeld, naar zijn vader die jarig was, en gezegd dat hij strak zou komen eten.
Een bizar ongeluk dan. Getuigen hebben Niels waaghalzerig op de balustrade zien zitten, met beide benen bungelend over het randje. Misschien dat hij was 'weggegleden'.
Met deze twee mogelijkheden werd de zaak afgedaan.
Anderhalf jaar later, september vorig jaar.
Andrea K., de vriendin met wie Niels die dag de Martinitoren had beklommen, gaat te biecht bij twee kennissen: 'Ik heb Niels geduwd', zegt ze. De biecht bereikt de politie en die arresteert haar. In de verhoorkamer herhaalt ze haar biecht. Het openbaar ministerie legt haar moord ten laste.
Donderdagochtend zat Andrea K. in zittingszaal 14.
Deskundigen moeten de waarheid helpen vinden.
Want twee weken na de biecht trekt Andrea haar bekentenis in.
Ze heeft vrijwillig een valse bekentenis afgelegd, zegt haar advocaat Greetje van der Zee tegenover de rechtbank. En niet omdat ze onder druk is gezet door de politie, zoals elders wel eens voorkomt. Tijdens de politieverhoren kreeg ze zelfs koekjes en chocolaatjes bij de koffie. Niks druk. Ze heeft gezegd dat ze schuldig is omdat ze een groot verlangen heeft te boeten.
Omdat Andrea zeer godsdienstig is.
Daarom.
Bovendien is ze ziek, zo gaat de advocaat verder.
Haar psychische stoornis maakt dat ze waarheid en fantasie niet van elkaar kan onderscheiden. Soms denkt ze dat ze het heeft gedaan, terwijl ze onschuldig is.
Dat zal allemaal best wel zo zijn, zegt het openbaar ministerie, maar wat dan te denken van een passage uit haar dagboek? Daarin schreef Andrea (vrij vertaald) dat ze heeft gesmeekt om vergeving. Dat Niels verlangde bij Hem te zijn, zodat hij was verlost van zijn verdriet en pijn in het hier en nu. En letterlijk: 'Daarom heb ik het gedaan.'
Een aantal deskundigen – onder wie natuurkundigen – is geraadpleegd. Een grote vraag is: kun je zittende op de balustrade van de tweede trans (58 meter hoog) vallen zoals Niels is gevallen? De veel bredere eerste trans (39 meter hoog) immers zit daar nog tussen. Een uitglijder is hierdoor uitgesloten, want de zwaartekracht had hem dan op de 19 meter lagere eerste trans moeten doen belanden.
Blijft over: of Niels moet zich flink hebben afgezet en daarna gesprongen of Andrea moet hem een flinke duw hebben gegeven.
Natuurkundigen hebben Newton er op losgelaten en berekend dat er een voorwaartse kracht moet zijn uitgeoefend op de zittende Niels van tenminste tachtig kilo. De natuurwetten is acht nemend is het een aannemelijker dan het ander.
Het is aannemelijker, zeggen de natuurdeskundigen, dat Niels zich met kracht heeft afgezet en is gesprongen dan dat een kleine vrouw als Andrea in staat moet worden geacht een voorwaartse duw van tachtig kilo uit te voeren. Tachtig kilo voorwaarts schijnt nogal wat te zijn.
Nu blijven deskundigen, deskundigen en die sluiten nooit iets uit.
Veel weten impliceert dat je nog meer niet weet.
En dus geldt dat wat niet aannemelijk is, toch wel een beetje zou kunnen, eventueel.
Daarom mag het TNO te Delft ook nog eens gaan rekenen.
Daarbij zal een reconstructie worden uitgevoerd met poppen.
Zodra die uitkomst bekend is, wordt het Martinitoren-proces voortgezet.
Rob Zijlstra
update - 31 mei 2006
De rechtbank heeft Andrea K. op vrije voeten gesteld. Volgens de rechtbank bestaan er geen ernstige bezwaren meer haar langer in voorlopige hechtenis te houden. De verdediging ziet dit besluit als een voorschot op de behandeling van de strafzaak op 13 juni. 'Dit gaat richting vrijspraak.'