Zittingszaal 14 is heel wat gewend, maar donderdag werd 14 zwaar op de proef gesteld.
Veel meer levensellende is er zelden uitgestort.
In het verdachtenbankje zat een wanhopige vrouw.
Niet alleen omdat ze daar zat, maar omdat ze al 25 jaar wanhopig is.
Ze is nu 30.
Op 13 augustus vorig jaar stak ze haar vriend, kort nadat die stomdronken in slaap was gevallen, dood. De gemeentelijke schouwarts stelde een uurtje later vast dat er weinig tekenen van worsteling of verzet waren.
Christine wist niet zeker of hij dood was, dat hoorde ze pas later op het politiebureau.
Na het steken had ze zich buiten in de bosjes verstopt, met dat grote mes in haar bebloede handen, omdat ze vreesde dat hij haar achterna zou komen.
Zo belde ze, even voor middernacht, panisch 112.
Pas tien minuten later, toen de politie er was, voelde ze zich veilig.
Hoeveel ellende kan de mens verdragen?
Haar ouders onthielden haar warmte.
Die dronken drank en gebruikten drugs.
Op school werd ze gepest, ze was het pispaaltje.
Vanaf haar zevende werd ze door haar vader seksueel misbruikt.
Dat ging door tot ze vijftien was.
Haar dronken drugsmoeder wist het en deed niets.
Toen ze 17 was, ontmoette ze hem.
Ze viel voor hem.
Later letterlijk, want al na een paar weken begonnen de mishandelingen.
Thuis, maar ook in en rond de cafés aan het Marktplein in Winschoten.
Soms werd ze zo afgetuigd, dat ze het bewustzijn verloor.
Niemand zei er wat van, want hij had een gewelddadige reputatie.
Eenmaal zocht ze haar toevlucht tot het Blijf van mijn Lijfhuis in Groningen.
Na twee dagen stond hij op de stoep.
Hij dreigde het oord op te blazen.
Toen moest Christine weg.
Even raakte de verkering uit en hadden beide een ander.
In 2000 kwamen ze elkaar weer tegen.
Hij was ineens lief en schonk aandacht.
Ze dacht: hij is veranderd en ze sloeg waarschuwingen van zijn vrienden in de lucht.
'Omdat ik zo eenzaam was.'
Al vrij snel gingen ze weer samenwonen.
En nog sneller ging het mis.
Sindsdien werd ze wekelijks wel een keer in elkaar geslagen en verkracht.
Vaak zei hij, nuchter of niet, haar te zullen vermoorden.
Bijvoorbeeld als ze geen bier in huis had gehaald.
Omdat het geld op was.
Hij zei: als je zwanger raakt, snij ik het kind uit je buik.
Eerder had hij haar hond 'afgeknald'.
Terwijl hij werkte aan zijn strafblad vol geweld, leefde zij 24 uur per dag in doodsangst.
Haar omgeving wist wat er aan de hand was.
Maar de omgeving zweeg.
Zij vluchtte in de drank en bedekte haar blauwe ogen met een zonnebril.
Een rechter wilde weten: waarom heeft u nooit aangifte gedaan?
Christine zei van wel, in het verleden zelfs een paar keer. Maar dan stond hij na 48 uur weer voor de deur en dan moest ik er weer aan geloven. Daarna durfde ik geen aangifte meer te doen.
De rechter vroeg: waarom ging je niet weg, weg bij hem?
Christine: 'Hij was overal, overal had hij zijn mannetjes. Waar zou ik heen moeten? En hoe? Had ik een nieuwe identiteit moeten aannemen? Hoe dan? Ik was liever dood. Het is moeilijk uit te leggen. Alleen lotgenoten snappen zoiets.'
De rechters knikten.
Een paar keer zocht ze professionele hulp, maar dan waren er wachtlijsten.
En daarna moest ze therapeutisch kleien en knutselen. Voor praten met iemand had niemand tijd. Ze hield haar huisarts op de hoogte en die stelde aan de hand van de vele blauwe plekken en andere kwetsuren medisch vast dat het heel aannemelijk was dat ze stelselmatig werd mishandeld.
Op de avond van 13 augustus was hij bij haar.
Hij was in 2004 tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens poging tot doodslag op drie mannen die hij met een bijl te lijf was gegaan.
Op 13 augustus had hij weekendverlof van justitie.
Ze bezochten kennissen.
Hij was opgefokt en wilde iemand met wie hij een appel te schillen had – een van die drie mannen - met zijn vuurwapen boven op de kast afknallen.
Hij raakte – in strijd met de regels van het proefverlof – stomdronken.
Met de taxi gingen ze naar huis.
Daar zette hij een mes op haar buik.
Hij wist niet dat ze zwanger was.
Zij wist wel dat ze haar zwangerschap, 18 weken dan, steeds moeilijker voor hem kon verbergen.
En zij achtte hem ertoe in staat...
Hij ging naar bed.
Zij liet de hond uit.
Hij werd wakker toen zij bij thuiskomst de deur per ongeluk te hard dichtsloeg.
Hij schold haar uit en dreigde.
Zij wist, morgenvroeg ben ik weer aan de beurt.
Toen was er die klik in het hoofd.
Ze zei: 'Alsof ik door een tunnel liep, liep ik naar het mes dat boven de televisie hing. Het was een robotachtig gevoel. Ik liep naar de slaapkamer en stak. Ik wilde hem niet doden. Ik wilde hem pijn doen.'
Ze stak dertien keer.
Op het politiebureau hoorde ze dat hij dood was.
De psychiater en psycholoog stelden vast: post traumatische stress stoornis, verminderd toerekeningsvatbaar. Ze leefde niet, deze vrouw probeerde te overleven.
De psychiater: er is sprake geweest van bewustzijnsvernauwing. De zwangerschap verhoogde haar psychische kwetsbaarheid. Haar daad kan gezien worden als een primitief overlevingsmechanisme.
De psychiater zei ook: het is een heel begrijpelijke, maar verkeerde keus geweest. Maar ze heeft er wel haar leven en dat van haar kind mee gered.
Dit laatste schreef ook de arts die haar had onderzocht, op een ansichtkaartje dat hij naar de gevangenis had gestuurd.
De officier van justitie stelde zichzelf veel vragen.
Kon Christine niet anders dan hem doden?
Is er sprake van psychische overmacht?
Had ze de opzet tot doden?
Of was er geen sprake van een weloverwogen keuze?
Geen kalm beraad?
Was het noodweer, noodweer-exces?
Is haar wilsvrijheid door de enorme druk waaronder ze leefde, aangetast?
Moet ze straf en zo ja, wat doet recht?
De officier van justitie zei uiteindelijk: dat ze van hem afwilde, is heel begrijpelijk, maar de manier waarop is niet goed geweest. Ook hij, geen lieverdje, verdiende het niet zo te sterven. Er is de familie leed aangedaan en de maatschappij is door dit delict geschokt geweest.
De officier zei: ze had bij hem weg moeten gaan.
Wat recht doet?
De officier van justitie eiste een gevangenisstraf van 5 jaar.
Daarnaast moet Christine zijn familie 800 euro betalen, omdat onder meer de bloemen op het graf niet door de uitvaartverzekering werden gedekt.
Het kind is onlangs geboren.
Het jongetje maakt het goed in de vrouwengevangenis.
rob zijlstra
uitspraak
De rechtbank stelt dat er sprake is van psychische overmacht en ontslaat Christine van alle rechtsvervolging.
UPDATE - hoger beroep - 13 mei 2008
Het openbaar ministerie is tegen het vonnis in hoger beroep gegaan. De zaak dient op 23 mei 2008 bij het gerechtshof in Leeuwarden.