Zou Geert (44) wel een jas hebben?
Dat vroeg ik mij woensdagochtend in de meest beveiligde rechtbank in Amsterdam af.
Hij kwam De Bunker binnen in donkere trui, spijkerbroek en had (te?) grote, grijswitte sportschoenen aan.
Geert zit sinds 10 april 1998 vast. Op die dag werd hij op Dartford International Freight Terminal in Kent, bij Londen, opgepakt met 970 kilo drugs.
Het mislukte handeltje leverde hem acht jaar Engelse gevangenisstraf op.
In 2002 werd hij uitgeleverd aan Nederland op verdenking van moord op een drugshandelaar uit Limburg en een poging een getuige te laten liquideren.
De moord had plaats in oktober 1997 op een boerenerf nabij Veelerveen, in Oost-Groningen.
Het lichaam van de Limburger is nooit gevonden.
Geert zou het hebben verbrand in een zelfgemaakte oven.
De rechtbank in Groningen veroordeelde hem tot twintig jaar gevangenisstraf.
Het openbaar ministerie had levenslang geëist.
En ging in hoger beroep.
Vandaar dat Geert woensdag even na tien uur opnieuw de rechtszaal binnenstapte.
Omdat ze hem als levensgevaarlijk beschouwen, was het gerechtshof te Leeuwarden uitgeweken naar die speciale rechtbank in Amsterdam-Osdorp.
Er hangt hem opnieuw levenslang boven het hoofd.
Wie al bijna acht jaar vastzit en twintig jaar op zak heeft met de mogelijkheid tot levenslang denkt niet direct aan een jas.
Geert is een van de meest bijzondere verdachten van Nederland.
Sinds zijn uitlevering vanwege die moord, zwijgt hij.
Dat deed hij tijdens de politieverhoren, op de zitting voor de rechtbank in Groningen en ook gisteren beriep hij zich op zijn recht de kiezen op elkaar te mogen houden.
Wie zwijgt, stemt toe, maar dat geldt niet in dit geval.
Via zijn advocaat laat Geert consequent weten dat hij onschuldig is.
De beveiligers van de meest beveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp waren blij met even wat anders. Ze hadden tijdens de rechtszaken tegen vermeende leden van de Hofstadgroep, het proces tegen Mohammed B. en zaken tegen Hells Angles op scherp moeten staan, de laatste tijd. Dan is zo'n gekke Groninger tussendoor meer dan welkom.
Het is een aftands gebouw, onopvallend op een desolaat bedrijventerrein. Alleen de robuuste camera's, een stoer hekwerk voor de verdachteningang en de met metaal geblindeerde ramen duiden op iets aparts. De inrichting is het meest sober. Eigenlijk is er op wat stoelen na, helemaal geen inrichting. Het enige dat detoneert is een expressionistisch schilderijtje uit 1949 van een Frans landschapje aan de muur in de advocatenkamer. Ik denk een advocatengrapje.
De beveiligers compenseren de droefheid van het beton met vrolijke Amsterdamse gemoedelijkheid. 'Ja, je maak van alles mee, hiero. Laatst nog. Hadden we een verdachte die hier benenden in afwachting van zijn zaak in wel vier cellen heeft gezeten. Wij dachten steeds dat de intercom in de cel kapot was. Bleek de man vreselijk te stotteren.'
Terug naar Geert.
Tegen de verwachting in komt het hof niet tot de behandeling van de zaak.
Wie laat zeggen onschuldig te zijn, maar zwijgt, wekt de indruk niet helemaal te sporen.
Het enige dat over de psyche van Geert bekend is, staat in een reclasseringsrapport uit 1984.
Dat is voor nu te oud.
In het Pieter Baancentrum weten ze het ook niet.
'Hij heeft gevoel voor humor. Meer kunnen we niet over hem rapporteren', stond in het één pagina tellende rapport van de justitiële observatiekliniek waar hij zes weken vertoefde.
Vorig jaar april gaf het gerechtshof in Leeuwarden gedragswetenschappers de opdracht tot een onderzoek naar de geestesgesteldheid van Geert op basis van oude strafdossiers. Woensdag blijkt dat dat is mislukt.
Advocaat Alexander Bijl zegt tegen de rechters dat een nieuwe poging tot onderzoek ook geen zin zal hebben.
Geert is ook hierin consequent.
Maar het hof geeft niet op.
Er zou één gedragswetenschapper in Nederland zijn die het aandurft en die mag nu van de raadsheren zijn gang gaan.
Het beweegredenen van Geert laten zich raden.
Mocht bij hem een steekje los worden vastgesteld, dan ligt naast een langdurige gevangenisstraf ook een veroordeling tot TBS in het verschiet.
De kans dat hij dan ooit weer een jas voor buiten moet aanschaffen, is in dat geval heel klein.
Zonder rapport met enig inzicht, is TBS niet mogelijk.
Geert gokt.
Hij gokt op een veroordeling tot twintig jaar.
Dat is netto ruim twaalf jaar zitten.
Het voorarrest (dat al even duurt) gaat daar dan nog van af.
Dan resteert een jaar of tien.
Het is een gewaagde gok.
Bij verlies is het levenslang.
De strafzaak wordt over een aantal maanden voortgezet.
Rob Zijlstra