Een jaar geleden, bijna, ben ik begonnen met deze weblog over de rechtbank in Groningen, over zittingszaal 14 in het bijzonder.

In de aftrap vergeleek ik een rechtszaak met een theaterstuk tegen de achtergrond dat het leven niet altijd leuk is.

Mijn voornemen in januari was het een jaar vol te houden.

Dat is gelukt.

Ik kan mij, zoals ik een jaar geleden schreef, nog steeds geen andere plek voorstellen waar de mens die van een strafbaar feit wordt verdacht, zo naakt wordt neergezet dan in de rechtszaal, in mijn geval zittingszaal 14, op de eerste verdieping van het gerechtsgebouw van Groningen.

Anders dan het zaalnummer doet vermoeden, is 14 de plek van het strafrecht in Groningen.

Ik heb wel het verwijt gekregen dat ik te soms aardig ben voor een verdachte met zijn verachtelijke daden en te weinig oog heb voor de ellende die de ellendelingen  aangerichten.

Dat is ook zo.

Maar soms wil ik aardiger zijn, want er zijn al schreeuwers genoeg.

En ook de verachtelijke verdachte heeft een verhaal.

Beschaving is spreken met zachte stem

omdat je bang bent dat je niet hoort

wat de ander te zeggen heeft.

Dat schreef Ilja Pfeiffer, dichter, niet zo lang geleden in de krant.

Dat is mooi geschreven.

In de strafzaken die ik het voorbije jaar bezocht is zo’n 400 jaar gevangenisstraf opgelegd en meerdere keren hoorde ik niet alleen advocaten, maar ook officieren van justitie en rechters zeggen dat vrijheidsbeneming geen zoden aan de dijk zet.

We weten wel beter, maar weten niet hoe.

Dat is het probleem.

Dit was mijn laatste weblog van dit jaar.

Zittingszaal 14 is tot 5 januari gesloten.

Ik kan er even tussenuit.

Ameland.

En daarna verder, want nog lang niet alles is verteld.  

Vorige week.

Rechter tegen verdachte: ‘Over u wordt gezegd dat u geen probleembesef heeft.

Hoe ziet u dat nou dat zelf?’

Verdachte: ‘Nou, nee. Ik heb geen problemen of zo.’

Rob Zijlstra

Dit wordt geen vrolijk verhaal.

Dat weet ik nu al.

Als donderdagmiddag de klok van de Martinitoren in Groningen tien over twee aanwijst, begint in zittingszaal 14 de rechtszaak tegen Andrea.

De (huidige) Martinitoren is 97 meter hoog en werd tussen 1469 en 1482 gebouwd.

Andrea werd in 1981 geboren, twee jaar eerder dan haar vriend Niels.

Niels viel op 6 april vorig jaar van de balustrade van de tweede trans.

56 Meter lager is het terras met mensen er op.

Een tragisch ongeluk, zelfmoord of was er opzet in het spel?

Even dacht de politie aan zelfmoord.

Maar Niels was daar de jongen niet voor. Bovendien had hij vanaf de toren vrolijk gebeld met zijn vader die die dag jarig was, om hem te feliciteren en te vertellen dat hij straks op bezoek zou komen. Daarna belde hij nog een neef om die deelgenoot te maken van een prachtig uitzicht.

De politie hield het vervolgens op een tragisch ongeluk, omdat er geen aanwijzingen waren voor een misdrijf. Niels moet zijn uitgegleden toen hij op de rand van de balustrade was gaan zitten. Dat had hij niet moeten doen.

Maar bijna anderhalf jaar later meldde zich iemand bij de politie met een ander verhaal. ’t Was Andrea geweest die Niels met opzet naar beneden had geduwd. Andrea had dat aan deze persoon verteld. De vrouw werd aangehouden en legde prompt een bekennende verklaring af.

Zij had al veel meegemaakt jaar in, jaar uit en ook het nodige gezien en zien aankomen, daar stokstijf aan de Grote Markt. Maar zoiets als dit had ze niet eerder beleefd.

Andrea was gisteren niet aanwezig in 14. Het was een pro forma zitting, geen inhoudelijke behandeling. Die is later. Wel kwalificeerde officier van justitie Andries Jongsma het duwtje alvast tot moord dan wel doodslag.

Het was advocaat Greetje van der Zee die met onverwacht nieuws kwam: Andrea heeft haar bekennende verklaring ingetrokken. Dat heeft ze vrij snel na haar aanhouding en haar bekentenis in september gedaan. Op 6 oktober. De advocaat eist een nieuw onderzoek. De politieverhoren zijn gericht op het krijgen van een bevestiging van die eerdere bekentenis en niet – zoals het wel hoort – op waarheidsvinding, zei Greetje van der Zee die niet de eerste de beste advocaat is.

Maar als Andrea het niet heeft gedaan, waarom zou ze dat eerder dan wel hebben gezegd?

De advocaat zei dat dat een ingewikkelde vraag is: Andrea is een streng gelovig mens. Zelfmoord mag in haar belevingswereld niet bestaan. Misschien voelt ze zich schuldig omdat ze het niet heeft kunnen voorkomen en wil ze nu boeten.

Kan.

Het zal niet de eerste keer zijn dat iemand onschuldig schuld bekent. De rechters stemden in met heropening van het onderzoek. Rechters kijken vandaag de dag wel link uit wat dit betreft.

Buiten wijst de klok van d’Olle Grieze zoals de Groningers haar liefkozend noemen, een kwartier later vijf voor half drie aan.

Binnen loopt op datzelfde moment zittingszaal 14 met nog meer vragen dan even daarvoor, leeg.

Rob Zijlstra