Posted on Friday, January 21, 2005 1:44 AM
In Amsterdam heeft een 43-jarige vrouw een 19-jarige jongen doodgereden. De vrouw is doodslag ten laste gelegd. Donderdag buitelden politici over elkaar heen in hun verontwaardiging over het feit dat justitie de automobiliste wil vervolgen. Het slachtoffer had voorafgaand aan het fatale ongeluk immers haar tasje geroofd. Nog los van het feit dat deze politici voor hun beurt praten – Geert Wilders' populisme is kennelijk besmettelijk – behoren zij beter te weten. Het is het standaard beleid van het openbaar ministerie om veroorzakers van verkeersongelukken met ernstige afloop te vervolgen.
De rechtbank van Groningen - en elders zal dat niet anders zijn - behandelt jaarlijks tientallen zaken waarbij verkeersdeelnemers die een ongeluk hebben veroorzaakt met ernstige afloop (slachtoffer zwaar gewond of overleden) zich als verdachten van een strafbaar feit moeten verantwoorden.
Van opzet is zelden sprake. Wel van roekeloosheid (en alcohol), maar vaker van een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Het is niet ongewoon dat de veroorzaker dood door schuld wordt verweten en dat vervolgens vrijspraak wordt geëist. Dat lijkt tegenstrijdiger dan het is: het openbaar ministerie klaagt aan, maar is aan de rechters te beslissen over schuld en onschuld.
De omstreden 'doodschop' van minister Remkes valt in het niet bij de meer dan ongenuanceerde uitlatingen van minister Verdonk, donderdagavond. Haar stelling is dat de automobiliste bij voorbaat vrijuit dient te gaan. Had het Marokkaanse slachtoffer maar geen tasje moeten roven. Het Tweede-Kamerlid Geert Wilders was consequent: ongenuanceerd en zonder enige kennis van zaken zoals altijd. Hij wil het slachtoffer postuum het land uitzetten.
Recentelijk stond voor de rechtbank van Groningen een landbouwer uit Oost-Groningen terecht. Hij werd aanvankelijk verdacht van doodslag, tijdens de rechtszaak werd dat omgezet in dood door schuld. Op het moment dat de landbouwer op zijn tractor rechtsaf een zijweg insloeg, zoals hij dat al tientallen jaren dagelijks deed, reed een motorrijder frontaal op hem in. De landbouwer had voorrang moeten verlenen. Een analyse van het ongeluk toonde aan dat de man de motorrijder nooit had kunnen zien aankomen. De motorrijder, die ter plekke overleed, reed veel te hard. Een vergelijkbaar ongeluk had kort daarvoor plaats in Hoogkerk. Een automobilist sloeg af en zag de scooter die uit tegenovergestelde richting kwam, over het hoofd. De bestuurder van de scooter was op slag dood. Hij reed meer dan honderd kilometer per uur, droeg geen helm en voerde geen verlichting. In beide gevallen eiste het openbaar ministerie vrijspraak. De rechtbank vonniste conform.
Er is weinig verbeeldingskracht voor nodig te beseffen dat de Oost-Groninger landbouwer en de automobilist uit Hoogkerk het proces tegen hen als een nachtmerrie hebben ervaren. Er waren echter geen televisiecamera's en politici aanwezig die hun nachtmerrie konden omzetten in nationale verontwaardiging. Uiteindelijk werd wel recht gesproken: vrijspraak. Met die uitkomst waren beide verdachten zeer content.
Willekeur in de rechtspraak is de doodsteek. De mevrouw uit Amsterdam behoort te worden vervolgd. Als zij uiteindelijk wordt vrijgesproken (of schuldig wordt bevonden, maar wordt ontslagen van rechtsvervolging – geen straf) kan dat een bevredigende uitkomst zijn.
In het populaire radioprogramma standpunt.nl werd donderdagmiddag de vraag gesteld of deze zaak ook zoveel beroering teweeg zou hebben gebracht als de tasjesrover een blanke Nederlander was geweest. Een junk. Aanvankelijk vond ik dat een onzinnige vraag. Bij nader inzien vrees ik echter dat dit wel de kwestie is. Dat vind ik meer dan zorgelijk.
In de denktrant van Verdonk en Wilders heeft menig vrouw het recht haar wettige echtgenoot 's ochtends vroeg op de oprijlaan op te wachten en hem vervolgens straffeloos in de achteruit te vermorzelen tegen de schutting van de buren. Had hij zich maar niet schuldig moeten maken aan huiselijk geweld, naar het schijnt de meest voorkomende vorm van geweld in dit land.
rob zijlstra