Volgens
Piet Hein Donner zijn taboes er niet voor niets. Hij weet mij echter niet te overtuigen. Hij maakt zich zorgen over een verandering in omgangsvormen. Daar maak ik me even goed druk om. Maar met taboes heeft dat allemaal niets te maken.
Een taboe is iets dat niet gedaan of gezegd mag worden. Kritiek leveren op Israel, pleiten voor kernenergie of zeggen dat je Mein Kampf hebt gelezen zijn in bepaalde kringen taboes. Kritiek op het Israelische beleid wordt weleens uitgelegd als antisemitisme. Over kernenergie is al decennia lang geen rationale discussie mogelijk. En Mein Kampf lezen, zodat je er zelf je kritiek op kunt formuleren, is kennelijk onmogelijk. Anders zouden we dat boek niet hoeven verbieden.
Erg productief is dat allemaal niet. Een open samenleving is gebaat bij open discussie. Je kunt pas een zinnige mening over een onderwerp formuleren, wanneer je er vrij en open over kunt praten. In Iran is het momenteel taboe de verkiezingsuitslag te betwisten. Hoewel ik de stemmen niet heb nageteld, geeft mij dat vooral de indruk dat er iets niet in de haak is. Wanneer we mensen de mond snoeren, hebben we kennelijk niet de argumenten om ons eigen gelijk te bewijzen. En daarmee bevestigen we vooral ons eigen ongelijk.
Mogen we dan zomaar alles doen en zeggen? Natuurlijk niet. Wanneer ik Piet Hein Donner op straat tegenkom zal ik hem niet zomaar een klap in het gezicht geven. Evenmin zal ik hem
spontaan uitschelden. Maar dat heeft niets met taboes te maken. Ik gedraag mij, omdat ik een volwassen burger met een normaal verantwoordelijkheidsgevoel ben.
Zijn er dan geen grenzen aan de vrijheid van meningsuiting? Jawel, maar die komen voort uit datzelfde verantwoordelijkheidsgevoel en niet uit een taboe. Grote vrijheden gaan samen met grote verantwoordelijkheden. De vrijheid om alles te mogen zeggen, geeft ook de verantwoordelijkheid om goed na te denken over wat je zegt. Loesje vatte dit eens heel mooi samen op een poster: Vrijheid van meningsuiting, verplichting van argumentatie. Wanneer mensen zonder goede argumenten bevolkingsgroepen uitschelden of uitsluiten, moeten we ze daarop aanvallen. De samenleving met nieuwe taboes opzadelen werkt alleen maar averechts.