Art has no meaning… oh do you really think so, Mr. Jones?

De afgelopen weken hebben een paar nieuwe zaken mijn belangstelling getrokken. Om te genieten en ook nog leerzaam.

Sinds een paar maanden kijk ik uit naar het moment dat de Groene Amsterdammer in de brievenbus ligt. In de winkel heb ik het nieuwe exemplaar dan al zien liggen. Ik beheers me om er in te bladeren, laat staan dat ik de nieuwe Groene al ga kopen. Deed ik vroeger wel, als het blad in de winkel al verkrijgbaar was maar het abbonnement een par dagen later leverde. Zo nieuwsgierig ben ik nu wel naar wat Rudi Fuchs elke week schrijft. Een paginalang stuk over hoe hij kijkt naar kunst, wat hij ziet, hoe je er naar kan kijken en wat er met je als kijker gebeurt. Hij houdt van kunst-kijken. Ik heb dat nooit geleerd - ik kan er wel van genieten. Samen en toch alleen door een museum lopen.

Mateloos genieten kan ik van de schrijfsels van iemand die goed over kunst schrijft. Ik lees de stukjes van Rudi Fuchs gemakkelijk drie of vier keer. Zodra de Groene uit het plastic is gehaald, en dan nog een keer. Op zaterdag of zondag zeker nog één keer, en dan ergens in de dagen erna, als ik het blad kan vinden of toevallig tegenkom. In het weekeinde ben ik dan al op bezoek geweest bij een galerie of museum. Met een beetje geluk zag ik wat Fuchs bedoelde, en was het een boeiende ervaring.

Heel wat mooie kunst heeft Rudi Fuchs mij onder de aandacht gebracht. De late zwarte van Appel, Judd, Viola, Ger van Elk, Sol LeWitt, maar ook Rainer, Baselitz, Kiefer en Schwitters – kunstenaars waarvan ik later ook in Muenchen, Wenen of Zwitserland weer werk zag. Een langere lijst van kunstenaars maken is opscheppen.

Dat waren prachtige tentoonstellingen in het Stedelijk – urenlang kijken en nadenken. Een paar dagen later terugkomen en er weer gaan kijken en beleven. Lang niet altijd leuk, altijd fascinerend, en altijd meer dan een lekker broodje kroket. Van dat rondkijken ben ik stiller en introverter geworden. Er was niemand om zinnig te kletsen over wat ik zag en ervoer. Of ik was een leek, te dom om aan te horen, of het gesprek liep dood bij mensen die van klassieke muziek hielden en daarbij alleen naar het Concertgebouw gingen - of Ikea al mooi vonden.

* * *

Matthijs is wat mij betreft voorbij. Er is wel iets anders dat ik de afgelopen weken in de media ben gaan waarderen. Pauw en Witteman zijn onverwacht, maar tot mijn grote plezier uitgegroeid tot bijna het beste wat ik ooit gezien heb op het gebied van een goede tv-praatshows. Vergelijkbaar met wat Das Aktuelle Sportstudio van het ZDF in de tijd van Werner Schneyder voor mij betekende – ultieme informatieve, leerzame en vermakelijke tv.

Pauw en Witteman zijn actueel, amusant. De twee ‘mannetjes’ zijn kritisch, maar bijna altijd innemend en vriendelijk, en soms kunnen ze ook uit de bocht vliegen.

De vrouwonvriendelijkheid (van Pauw?) was dit seizoen in het begin een probleem. Dat is helemaal recht gezet. Het leukst was dat van de week drie parmantige dames aan tafel zaten – helaas zo neoliberaal als het maar kan.

Het allerbeste vond ik dat zowel Jeroen Pauw als Paul Witteman vrijwel nooit een moeilijk woord of onduidelijk begrip voorbij lieten gaan zonder het te verduidelijken. Commentariëren en uitleggen. Niet dat ik de uitleg altijd nodig had, maar het effect is dat de kijker zicht krijgt op een wereld verborgen achter ‘gezichten’, ‘namen’ en jargon. Het effect is wel dat de mensen aan tafel de richting van ‘niet lullen, doe maar gewoon’ opgeduwd worden. Pauw en Witteman maken zo duidelijk dat ze aan de kant van de kijkers staan. Heerlijk.

Het is prima dat deze mannen de boeken van de schrijvers die ze uitnodigen ook echt lijken gelezen te hebben. Dat ze de rapporten hebben doorgeworsteld en het nieuws van de dag hebben gevolgd, in de kranten, op de radio en op TV.

De laatste dagen moesten zij zich flink verdedigen. O.a. toen het van de week over ‘God is gek’ ging was de aanval van Kluun, Frits Wester en die Europa motorrijdende CDA-er helemaal onterecht. En beetje zielig doen. Pauw werd persoonlijk aangevallen, vanwege het doorvragen, verdedigen en uitleggen. Hij deed het hartstikke goed. De zweverige apen, hadden niets te melden, alleen dat ze aangesproken werden op het feit dat ze niets te melden hebben. Goed gedaan Pauw. Witteman was to the point met zijn argument over de grote hoeveelheid zendtijd van omroepen die pro-geloof en god zijn.

Het is prima dat Pauw en Witteman de boeken, van schrijvers die ze uitnodigen, ook echt lijken gelezen te hebben. Dat ze de rapporten hebben doorgeworsteld en het nieuws van de dag hebben gevolgd, in de kranten, op de radio en op TV.

Ze lijken kinderachtig in hoe zij zich dit hele seizoen al afzetten tegen Knevel en zijn EO-maatje, die al twee zomers op het zelfde tijdstip een vergeefse poging doen P&W na te doen. Laat ze maar kraaien die mannetjes. Het typisch gedrag van Hilversumse haantjes – dat hoort bij het spel. Trouwens in De Wereld Draait Door op vrijdagavond 30-10-2009 ging dat nog even door toen knevel en Pauw tegenover elkaar zaten. Het spetterde. Ik vond dat Knevel inhoudelijk gelijk had, maar zijn punt kon hij in deze context niet maken.

Dagelijks kijk ik één of twee keer naar ‘ExpectingRain.com’ waar elke dag een lijst met nieuwsberichten, opnames en YouTube filmpjes wordt gepresenteerd. Gemeenschappelijk uitgangspunt is Bob Dylan. Dat ook andere muzikanten en onderwerpen aan de orde komen is onvermijdelijk bij de brede invloed van Bob Dylan en de wijde context waarin hij aangehaald kan worden.

‘The best art is meaningless’, was een verwijzing naar een artikel van Jonathan Jones in The Guardian. Het leidde tot menig e-mail vandaag. Het is een prikkelende stelling die ook t.o.v. Dylan mis zit, maar daar over later meer.

De site heeft een krachtig bereik. Dat over de hele wereld gaat, maar zeker ook in Nederland aardig wat lezers/kijkers heeft. Wil je veel verkeer naar je site, schrijf dan een stukkie over Bob Dylan, en als het een beetje substantie heeft, meldt het dan aan bij de webmaster van Expecting Rain. Even later staat een link naar jouw bericht op de site en je ziet binnen een uur aan de teller dat gedurende een paar dagen een flink aantal kijkers via Expecting Rain erbij zijn gekomen

Het leuke van een dergelijk lijst met links naar publicaties is dat je via, via op sites komt die meer goed geschreven een interessante artikelen presenteren.

Via, via verscheen op mijn scherm werk van de kunstenaar David Hockney, die sinds een paar weken mijn aandacht heeft. Hij maakt prachtige plaatjes met ‘Brushes’, een iPhone applicatie, heeft fantastische schilderijen gemaakt van evident East Yorkshire landschappen. De filmpjes op YouTube en afbeeldingen van zijn bossen, weilanden etc. zijn fascinerend. Check een video van de tentoonstelling in LaLouver near Los Angeles, hier.

Ik fantaseer erover om naar London te gaan en drie dagen lang naar zijn schilderijen in de Tate te gaan kijken.

Bigger Trees near Warter - David Hockney (Tate)

David Hockney painting on the scene in Woldsgate

Woldsgate 7-8 November

Woldsgate 7-8 November

Woldsgate eind juli

Woldsgate 21 mei

Woldsgate maart-april

‘De beste kunst heeft geen betekenis’ is de stelling van Jonathan Jones. Moet kunst volgens Jonathan onbegrijpelijk zijn? Maar wat dan met de Guernica van Picasso? T’is maar een gedachte, maar maakt de stelling ‘De beste kunst heeft geen betekenis’ onwaar.

Jonathan Jones haalt het werk van Bob Dylan aan om zijn gelijk te halen. Hij vergeet echter dat Dylan in zijn songs soms een duidelijke boodschap heeft, soms een verhaal dat niet veel gefantaseerde variaties toelaat, soms zijn tekst en muziek tegenstrijdig, soms versterken ze elkaar.

Soms is het bij Dylan wat Jones over Dylan roept:

“Real art doesn't have a message, doesn't necessarily say anything. It is an arrangement of shapes, a pattern of words. If you want an antidote to this idea of art, watch Bob Dylan manically arranging and rearranging words on a shop sign he and the band spotted one day. That is art.”

Eigenlijk beweert Jones dat kunst de kijker verdwaasd moet achter laten. Als publiek moeten we fout zitten met onze verwachtingen en percepties. Verrassing, het publiek op het verkeerde been zetten is voor hem belangrijk.

“Art is beautiful because it makes fools of us. You can set up any ideology you like, define taste by any criteria you choose, and a work of art will come along to stand your prejudice on its head.”

Jones wil verrast worden. Misschien is ‘Jones stuck inside of his not so mobile feelings’. Over Blood on the Tracks kun je zeggen en denken wat je wilt. Het is een duidelijke emotie, het zijn verhalen die geen misverstanden overlaten. Geen 'shaping of patterns', 'shifting of dimensions', om te verrassen, om te ontregelen of om met iets nieuws op te komen.

Christmas in the Heart is in zijn muzikaliteit kunst. Niet vernieuwend, noch artistiek verrassend, wel een geslaagde poging om met een artistiek middel de Amerikaanse kerst emotie van de veertiger en vijftiger jaren op te roepen.

Dat het voor mij een pastische is, komt omdat ik niets met kerst heb. Of als het dan toch moet, ik liever op kerstavond na het geven van pakjes naar de kapel ga, en dat we na afloop van een korte dienst met een groepje mensen in de sneeuw voor de kapel luisteren naar een trompet of viool en prachtige zang die Europese kerstliedjes spelen. Kitsch - een prachtige pastisch?

De boodschap staat vast, de emoties waaraan Christmas in the Heart refereert is helder en laat weinig ruimte aan de luisteraar. Ik ben liever hoog in de besneeuwde bergen op de Tauplitzalm, want bij Dylan's kerstfeestje wil ik niet uitgenodigd worden. Dylan's stem roept naast een kerstgevoel toch ook het idee van de enge oom op. Die man bij wie je je kinderen niet alleen wilt laten - die creepy Ebenezer.

Jonathan Jones heeft het niet alleen hartstike mis in mijn ogen, hij heeft lijkt het, helemaal niets begrepen van de geschiedenis van de kunst. Fotografie zou volgens sommigen schilderkunst vervangen. Nu staan ze naast elkaar en bieden gelijkwaardig verrassende vormen en inhouden.

Het leuke van internet is dat het blog dat dit bericht overnam, zelf verwijst naar andere prachtige bronnen. Leve Maarten Luther.