tussen de oren

Sending Home Marieke

elke — Sun, 22 Jan 2012 20:56:00 GMT

Dit wordt de last post voor Marieke, want mijn jongste zusje is er niet meer.

De laatste maanden was het al bijna niet meer mogelijk de deur uit te komen voor haar.
Maar via internet leefde ze des te intensiever.
Lange mails, links naar sites, hele films stuurde ze door.
Misschien heb ik daarom wel de behoefte om aan internet te melden dat ze er niet meer is.
Maar misschien komt het ook door de verhalen die mijn wereld maken:
Op de telegraafposten van Diskworld wordt de naam van gestorven medewerkers doorgegeven als dienstbericht dat herhaald blijft worden.
Voor altijd heen en weer pingend tussen de lange rijen seintorens.

‘I know about Sending Home,’ said Princess. ‘And I know the souls of dead linesmen stay on the Trunk.’ ‘Who told you that?’ said Grandad. Princess was bright enough to know that someone would get into trouble if she was too specific. ‘Oh, I just heard it,’ she said airily. ‘Somewhere.’ ‘Someone was trying to scare you,’ said Grandad, looking at Roger’s reddening ears. It hadn’t sounded scary to Princess. If you had to be dead, it seemed a lot better to spend your time flying between the towers than lying underground.

Terry Pratchett, Going Postal p53/202

Ik was niet de enige, die het droevige bericht door wilde geven.

En later in de week kwam ik er achter dat missen anders is geworden.
"Kun je me nog wat files sturen?" vroeg een vriendin van mijn zus. Om haar nog eens te kunnen lezen.
"Ik heb foto's van haar Flickrsite gedownload" mailde een vriend. Om haar nog eens te kunnen zien.
"Kun je op haar MacBook zoeken naar een geluidsbestandje uit 2007?" vroeg een ander. Om haar nog eens te kunnen horen.
Een internet-herdenkingsmonument heb ik nodig.
Een digitale gedenksteen.

Ik denk dat 't een wiki wordt.

coöperatieve juf

elke — Mon, 17 Oct 2011 13:44:00 GMT

Alle juffen zaten wat evaluerend om de tafel: wat heeft de cursus Coöperatief Leren ons opgeleverd?
Er zijn werkvormen die je wat vaker inzet, en werkvormen die je niet ziet zitten, was de conclusie.
De volgende vraag was: wat gaan we verbeteren?
Na een nadenkende stilte aarzelde één juf: alles wat preciezer volgens het boek doen?
Het was het goede antwoord en alle juffen zuchtten blij, verlost van de taak van het meedenken.

Soms is een cursus niet genoeg om juffen de voordelen van samenwerken te laten inzien.
Eigenlijk, zegt de blog Learn and Lead, moet je organisatie doordrongen zijn van samenwerken.

Laat je iedereen ongevraagd weten waar je mee bezig bent?
Vraag je openlijk hulp met dingen die je niet goed kunt?
Kom je te hulp als iemand hulp vraagt?
Deel je je informatie, je leuke lessen, je goede sites?
Probeer je je netwerk te vergroten?
Durf je openlijk fouten te maken en dat toe te geven zodat anderen er ook niet meer bang voor hoeven te zijn?
Kun je een omgeving creëren waar iedereen graag leert van elkaar?

Een mooie manier van samenwerken vond ik in een presentatie van Kobus:
samen de virtuele hulpvrager opbouwen via data: wiki, Yammer, social media.
Als je zo kunt samenwerken, dan is er iets geland bij de juffen, wat niet alleen in het klaslokaal kan blijven.

Alle juffen zaten om de tafel: wat is een goede werkvorm om de cursus Coöperatief Leren te evalueren?
We deden dat met een cooperatieve werkvorm, dus iedereen kwam aan de beurt om iets te opperen.
Wat bij de nabespreking meermalen boven kwam drijven was: kosten die werkvormen in de vergadering nou niet te veel tijd?
We spraken af dat we de werkvormen wat spaarzamer zouden gebruiken.
Met de overgebleven tijd zouden we, onder 't genot van 'n kopje thee, de nieuwste werkvormen met elkaar kunnen doorspreken.
Ken je deze site trouwens al?
(plaatje van familymwr, de Olympische zomerspelen van 2008)

het is Pet

elke — Sun, 02 Oct 2011 16:05:00 GMT

Sommigen zien dat ik nauwelijks blog.
Anderen vragen waar ik tegenwoordig twitter, want op Twitter is niks meer te zien.
"Hoe komt 't dat je niet meer naar congressen gaat, niet meer op openingen te zien bent?"
"Geef je eigenlijk nog wel eens keynotes?"

Collega's die 't antwoord op die vragen weten,
vragen wanneer ik foto's van mijn pup op mijn blog zet.
Voor jullie: Hier is Petje.
Hij is een aussie, een reutje, een zachte pup met humor.
En hij is leuker dan ICT. Niet gedacht dat dat kon, he?

Created with flickr slideshow.

voorkennis activeren

elke — Sun, 04 Sep 2011 10:13:00 GMT

Ik heb dit jaar de lessen begrijpend lezen uitgebreid met zo'n 20 minuten. Zonder 'n letter te lezen.
We kijken eerst naar één of meer filmpjes over het onderwerp.
De aller-ijverigsten hebben de filmpjes al thuis op de wiki bekeken: leuk om te weten waar 't morgen over zal gaan.
Het zijn meest Youtubes, gewoon in 't Engels en niet ondertiteld: kijk wat je ervan begrijpt.
Na 'n filmpje hebben we veel te bespreken en soms wat terug te kijken.
De eerste keer vond mijn groep 8 het jammer van de tijd, want begrijpend lezen duurt toch al zo lang.
Afgelopen week kozen ze begrijpend lezen als eerste vak van de dag:
"dan hebben we begrijpend lezen gehad, en het begint tenminste leuk".
Gisteren sprak ik een moeder: "Ja, natuurlijk ontzettend wennen in groep 8,
maar begrijpend lezen vinden ze interessant. Nou ja, de inhoud dan."

Zo had ik begrijpend lezen nog nooit bekeken: dat het over iets anders zou kunnen gaan dan de inhoud.
Lezen gaat altijd over de inhoud en begrijpend lezen gaat over 't begrijpen van die inhoud.
Wanneer je al iets van 'n onderwerp weet, begrijp je daarna een tekst erover beter.
In mijn handleiding staat dat ik de voorkennis van mijn groep moet activeren voordat ik aan de tekst begin.
Maar de achtergrondkennis van mijn leerlingen is niet zo breed.
Met de filmpjes breng ik dus voorkennis over 't onderwerp van de tekst aan.

Tot nu toe (net twee weken na de vakantie) ben ik heel tevreden over mijn extra tijdsinvestering.
Na zo'n filmpje valt me op dat de discussies nu ook bereikbaar zijn voor mijn slechtere lezers.
Misschien komt dat omdat ze zich een houding hebben aangemeten van: "bij begrijpend lezen hou ik mijn mond".
Kletsen over filmpjes valt buiten het bereik van begrijpend lezen, dus daar kun je je geen buil aan vallen.
Maar ik denk dat ze door de langere begrijpend-lees-tijd ook langere verwerkingstijd hebben,
en dus iets makkelijker in de tekst van de methode komen.

En nou zit ik te twijfelen: de volgende toets van begrijpend lezen gaat over Robert Falcon Scott.
Niet meteen een held die nog kan bogen op enorme bekendheid bij mensen onder de honderd.
Ga ik mijn leerlingen een keertje zonder voorkennis de tekst in sturen, of zetten we toch nog even 't digibord aan?

rekentuin

elke — Sun, 28 Aug 2011 12:21:00 GMT

Vorig jaar probeerde mijn school Rekentuin uit, een online programma om kinderen sneller te laten rekenen. Dit jaar gaan we betaalde accounts aanschaffen. Niet voor iedereen, maar voor de kinderen waarvan we denken dat ze ervan kunnen profiteren.
Waarom?

De accounts zijn gewild. Wie er geen krijgt van school is verdrietig, wie er WEL eentje krijgt, gebruikt 'm goed of is 'm kwijt.
Kinderen die Rekentuinieren, worden een beetje enthousiaster over rekenen. Rekenen wordt leuker of rekentuiniertjes worden bewuster van hun rekenvermogens.
Kinderen met een Rekentuin-account worden beter in de Rekentuinsommen, dat kun je zien op de grafieken voor de juf.
Rekentuin betrekt ouders in het oefenproces van rekenen: juf probeert 10 minuutjes op school te reserveren, ouders proberen hun kind 10 minuutjes thuis achter de computer te laten oefenen (langer mag!). Voor sommige ouders is de vraag "Wat kunnen wij doen?" opgelost, voor anderen is het de eerste keer dat juf hun betrokkenheid in een grafiek kan laten zien.

Rekentuin on Prezi

Lost Rekentuin de automatiseer-problemen op? Nou, nee.

Het blijkt helemaal niet zo makkelijk om de langzame rekenaars 10 minuten uit te roosteren: je wilt niet in hun "leuke tijd" knippen, en meestal zitten ze in de langste instructiegroep en zijn ze 't laatst klaar. Bovendien blijkt de groep van rekentuiniertjes te overlappen met de groep kinderen die extra lezen. Het vinden van 10 minuutjes op school valt NIET mee.
In een half jaar Rekentuin worden kinderen niet zoveel beter dat het duidelijk wordt in het leerlingvolgsysteem. In een systeem dat steeds vaker harde cijfers eist, moet een juf op rekenlol durven sturen.
Het kijken naar de vorderingen van de kinderen "moet even in je systeem komen". Alle juffen zijn ervan overtuigd dat praten met de kinderen over hun Rekentuin-vorderingen positief bijdraagt aan de lol in rekenen, maar het bezoeken van de site moet een routine worden die je niet vergeet na een drukke dag, met vergaderingen of oudergesprekken, nakijkwerk en lesvoorbereidingen.

zorgvuldig

elke — Sun, 17 Jul 2011 15:10:00 GMT

In een ideale wereld leren lieve, geïnteresseerde kinderen een heleboel bij een zorgzame, kundige juf.
Op alle andere werelden gaat er wel eens iets mis en moeten we 'even praten'.
Ellen Bremen is professor in communicatie en heeft de twaalf meest effectieve zinnen opgeschreven voor zo'n gesprek.
Ik noem haar favoriete 10:

"Ik maak me zorgen over ..." De ik-boodschap leidt de focus van 't probleem naar de gevoelens van de boodschapper. Dat haalt de angel er een beetje uit.
"Het is niet leuk om te horen, maar het is ook moeilijk om je dit te moeten zeggen." Bij slechtnieuwsgesprekken is dit volgens de schrijfster een manier om je medeleven te uiten wanneer je straf uit moet delen. Een manier om te weerspreken dat je lol beleeft aan straf geven.
"Wat wil je bereiken?" Het vragen naar het eindpunt helpt leerlingen soms weer 't pad te vinden dat naar dat doel leidt. Zo kun je ze vlot trekken als ze verzanden in details.
"Het is mijn taak om het geheel te overzien" Voor studenten die er geen gat meer in zien, is dit een manier om aan te geven dat je vaker met dit bijltje hebt gehakt en dat we eerst nog legio mogelijkheden gaan uitproberen voordat we het moede hoofd in de schoot leggen.
"Gebeurd is gebeurd, laten we kijken hoe we verder gaan" Aan verklaringen hoe dingen zijn fout gegaan kun je beter weinig tijd besteden, als je wilt proberen het nog goed te maken.
"Jouw ... had dit positieve effect: ..." In plaats van algemene complimenten, probeer je specifiek te zijn. Weg met "leuk" en "goed".
"Weet waar je talenten liggen" Bij training geef je complimenten, bij 't ontwikkelen van zelfstandige denkers wijs je leerlingen op hun sterke kanten.
"Het maakt me zo boos/Het beledigt me zo, dat je ..." Weer focus op jouw gevoelens als gevolg van een actie van de leerling.
"Vertel eens wat meer over ..." Het verwoorden helpt leerlingen soms hun gedachten op een rij te krijgen en tegelijkertijd kom je wat te weten over wat er in 't bolletje omgaat.
"Dit had ik heel graag eerder willen weten" Wanneer een leerling op 't laatst moment flexibiliteit van je vraagt, mag je 'm wijzen op 't feit dat tijdig overleg heel wat vriendelijker was geweest.

Zonder iets nieuws aan te roeren vond ik het toch een leuke lijst.
Ellen Bremen's algemene tips:
geef directe kritiek, maar met respect
geef complimenten zo specifiek mogelijk
stel vragen die het gesprek gaande houden.
(plaatje "Mother and son" van joanneQEscober (tacit requiem) )

hoe spel je gymmen

elke — Sun, 22 May 2011 21:24:00 GMT

photo © 2009 John Lustig | more info (via: Wylio)
Margreet vond 't hoog tijd dat ik ging Swinxsen en stuurde er eentje op.
Ik sjanghaaide een juf en zette 't ding in haar klas,
met de vraag om me te waarschuwen als haar kleuters 't ding door hadden.
Er was een dik kwartier voorbij voordat ik werd gehaald om te komen kijken naar stoelendans.
Hoe makkelijk kan 't leven van een computerjuf zijn?

De Swinxs is spannend voor juffen omdat-ie leren en bewegen combineert.
Hoewel ouders soms nog de indruk hebben dat juffen vooral roepen dat kinderen stil moeten zitten,
wordt er wat af bewogen in de klas.
De klas beweegt, rekenen met de bal, met sprongen vooruit, spelletjes tussendoor, schrijfmotorische oefeningen.
Je zou je af kunnen vragen of kinderen nog wel leren stilzitten.
Dat heeft een reden, al dat gewiebel dat door de juf in gang wordt gezet.
Wanneer je beweegt, werken je hersens beter volgens een onderzoek in Chicago.
Kinderen die achterlopen in rekenen en lezen krijgen daar het eerste half uur square dancing.
Dat is namelijk flink inspannend: 'n aerobische activiteit die bovendien ook concentratie en coördinatie vergt.
Het dansen leverde een verbetering op van 2x zo goed lezen en 20x zo goed rekenen.
Da's niet mis, toch?

speurtocht met handheld

elke — Sun, 24 Apr 2011 11:15:00 GMT

Ik ben een geschiedenis-speurtocht aan 't maken met iPods, gesubsidieerd door MediaMachtig.
Daarvoor gebruik ik ARIS, Augmented Reality Interactive Storytelling.
Da's een app op je iPod, maar ook een site waar je je spel opslaat.
Aan het begin van deze week hield ARIS een Global Game Jam,
waarbij het doel was om in 3 dagen een (bescheiden) game te maken.
Samen met Penny van groep 3 ging ik de uitdaging aan.
We maakten een speurtocht van een verhaal dat groep 3 zelf gemaakt had
en zelf geïllustreerd met geweldige tekeningen.
Het stappenplan:

maak een gratis account op de ARIS editor, een soort Google Earth waar je notities in kunt plaatsen
ga naar de plaats waar je je spel wilt beginnen en maak daar een begin-plaque
maak vervolgens vervolg-plaques, die op een bepaalde plaats informatie geven, items, die een speler kan krijgen en weer wegleggen, of NonPlayerCharacters, figuren die je iets kunt laten zeggen en waarmee je kunt 'praten' door een keuzemenu
maak voorwaarden, 'requirements', om 't spel structuur te geven. "Als je deze vraag stelt, zegt Alva dat 't de enige manier is om ketters toch in de hemel te laten komen." Of: " Je ziet Willem van Oranje pas als je ervoor hebt gekozen het beeld om te trekken."
zorg dat je tijdens 't maken van 't spel al vaak 'playtest', want soms loop je tegen dingen aan die niet werken, anders werken dan je dacht.
tenslotte publiceer je het spel en kan iedereen het spelen op een iPod met MiFi of een iPhone.

Ik weet nu dat 't mogelijk is om een spel in drie avonden te maken, als je het verhaal en de plaatjes al hebt.
Voor de speurtocht van MediaMachtig weet ik dat voor een geschiedenis-speurtocht
dát nou juist de dingen zijn waar VEEL tijd in gaat zitten.

Een collega schudde haar hoofd, toen ze van mijn tussenprojectje hoorde:
'Zoveel werk en je gebruikt 't maar één keer!'
Maar dat doe je met iedere digibordles, waar je veel werk in stopt, ook.
En daarbij moeten kinderen toch nog stil zitten met dit prachtige weer.

Gouden Apenstaart

elke — Tue, 15 Feb 2011 20:19:00 GMT

Samen met groep 8 keken we naar enkele genomineerde sites van de Gouden Apenstaart.
Ze zuchtten: "Goed zeg." De sites zijn echt veel mooier dan wat wij in onze wiki doen.
Groep 4/5 vond die sites maar matig interessant.
Die wilden weten of ik 'm in het echt had gezien. Wie? UM!

Ja, dus.
"EN?" drongen ze nieuwsgierig aan.
"Hij lacht echt heel aardig," moest ik toegeven.
In de trein terug naar huis moest ik ineens denken aan "Les Rois Thaumaturges".
Maar dat heb ik ze niet verteld.
Omdat dat Frans is.
Of misschien ook omdat ik wil dat ze denken dat in Nederland
iemand mag worden wat-ie zelf wil.
En in groep 4/5 wil iedereen graag prinses of prins worden.
Mijn apenstaart-badge hangt nu aan het groep 4/5 wc-stoplicht, dat er ineens erg koninklijk uitziet.

effectief onderwijs

elke — Fri, 17 Dec 2010 16:26:00 GMT

"We moeten," zei de mevrouw indringend, "effectiever onderwijs gaan geven."
De mevrouw -geen juf- bedoelde met dat 'we' natuurlijk 'jullie', voelden alle juffen feilloos aan.
"Ook de inspectie eist dat," zette de spreekster haar woorden kracht bij
omdat haar publiek niet opwarmde bij de gedachte aan effectief onderwijs.

Ik ben, als luie juf, helemaal voorstander van slim werken in plaats van hard werken.
Niet alleen voor mezelf maar ook voor mijn leerlingen.
Gek genoeg denken veel mensen dat effectief onderwijs te maken heeft met back to basics.
Met onderwijs dat focust op lezen, taal en rekenen
en waarbij geen lolletjes verwacht moeten worden.
Niemand komt op het idee dat effectief wel eens het omgekeerde zou kunnen zijn.

Als ik effectief onderwijs moet gaan geven,
dan ga ik eens nadenken over instrumenten voor alle 33 leerlingen.
Want dat zet pas echt zoden aan de dijk, zag ik op Music Matters blog.
Muziekles op jonge leeftijd (tussen de 5 en de 10 jaar), daar heb je tot je 85e plezier van.
Want dat maakt zo ongelofelijk veel meer verbindingen in je hersens aan.
En ook nog eens heel belangrijke, bijvoorbeeld naar de voorkant van je hersenen,
waardoor je jezelf beter kunt sturen, en je pas later last krijgt van geheugenverlies.
Da's pas effectief onderwijs.

Ik denk dat het iPads gaan worden, trouwens.
Die muziekinstrumenten voor mijn klas, bedoel ik.
Met Airharp, of die gratis hang-app, of dat vioolprogrammaatje waarmee de hele wereld me kan horen studeren.
Ik beleef daar effectief veel lol aan en ik vermoed mijn leerlingen ook.
Ik kan me niet voorstellen dat de mevrouw van de eerste alinea 'nee' kan zeggen tegen zo'n effectief idee.