elke's

Elke’s ICT-plan

voor de

St Willibrordusschool

Made on a Mac.

0. Wie ben ik

Ik ben Elke. Ik heb een Mac. Dat maakt mij een vrouw met een missie.

Ik denk dat kinderen nu anders zijn dan kinderen vroeger. Kinderen nu liggen in een spervuur van informatie: reclame speciaal op kinderen gericht, digitaal sociaal netwerk. En in tegenstelling tot vroeger wordt er van hun verwacht dat ze actief deel gaan nemen in het delen van informatie.

Ik denk dat computers anders zijn dan vroeger. Ik hoef maar DOS te zeggen. Computers nu zijn gemakkelijker te bedienen, er is nadruk op spelletjes, grafische informatie. Dat maakt ze toegankelijker voor kinderen.

Ik denk dat scholen anders zijn. Scholen worden meer tot verantwoording geroepen door ouders en besturen. Het vertrouwen dat vroeger zo gewoon was, tegenover de controle en inspraak van nu.

Leerkrachten zijn anders. Leerkrachten vroeger waren full-time, gaven na school blokfluitles en waren actief in het verenigingsleven. Leerkrachten nu zijn om de oren gewapperd met professionaliteit. En ze zijn professioneler: taken worden meer afgebakend; na kwart over 3 ligt het niet meer op ons bordje.

Ik denk dat een school die geen onderwijstijd voor ICT inruimt, kinderen niet voorbereid op een wereld waarin informatie vluchtig is, niet altijd betrouwbaar en waarin kinderen op jonge leeftijd al deelnemer zijn in een informatie-netwerk. Het is hetzelfde als kinderen het ijs op sturen zonder te vertellen dat er water onder kan zitten.

Ik hou van snelle innovatie, bijblijven is blijblijven, cutting edge. If ‘m not bleeding, the innovation is mature.

Ik denk dat als ik een plan ICT schrijf, dat er waarschijnlijk moeilijke woorden in staan, een andere kijk, en weinig aansluiting met waar de rest van mijn team mee bezig is.

So: bleed with me.

1 Wie is de St Willibrordusschool?

De St Willibrordusschool is een dorpsschool. De meeste kinderen uit het dorp en ommelanden gaan naar onze school. Voor het team houdt het-dorpsschool-zijn in, dat we een goed zorgsysteem hebben, om kinderen zo lang mogelijk op onze school te houden. Maar ook een open houding naar de gemeenschap en een nadruk op rekening houden met elkaar en vertrouwen op elkaar, zoals dat in een dorp gewoon is, hoort bij een dorpsschool zijn.

Onze school is gebaseerd op het leerstofjaarklassen-systeem. We denken dat, door de middengroep tegelijkertijd hetzelfde aan te leren, een leerkracht tijd overhoudt. Die tijd heeft een leerkracht nodig om kinderen, die het tempo van het gemiddelde kind niet bij kunnen houden, bij te spijkeren. We zijn aan het denken over een manier waarop we ook de snellere leerling interessante stof kunnen aanbieden. We weten dat op deze manier niet alle kinderen evenveel aandacht krijgen van de leerkracht. En als de kinderen die meer aandacht nodig hebben die ook krijgen, dan doen we het goed, naar onze mening.

We houden van effectief onderwijs. Het moet ergens over gaan, kinderen moeten door onderwijs de wereld om hen heen beter snappen. Betrokkenheid en goede instructie zijn belangrijke ingrediënten van onze lessen. Door methode gestuurd onderwijs willen wij een goede aansluiting op de kerndoelen en het voortgezet onderwijs bereiken.

We denken dat een leerling op de basisschool te jong is om overzicht te hebben over wat hij/zij later nodig zal hebben. Wij maken keuzes voor een leerling waar het moet. Maar we eisen ook van onze leerlingen dat ze zich steeds meer verantwoordelijk voelen voor het gedeelte dat door de leerkracht wordt aangegeven: dat gaat van zorg voor je eigen werk bij de kleuters, tot zorg voor je klasgenoten in de bovenbouw.

Strenge school? Ja, we hebben regels waar niet mee te schipperen valt. Leuke school? Ook, want we denken dat wanneer een kind weet dat het goede beloond wordt en het foute verholpen, dat het zich dan veilig voelt. En dat is een voorwaarde om tot een nieuwsgierige houding te komen. En dan wordt leren leuk. Voor leerling en leerkracht.

2 Onze missie: zakdoekjes op het perron

Wij denken dat we kinderen in 8 jaar basisschool een mentale reiskoffer mee moeten geven. Als we met het team groep 8 uitzwaaien, dan zou het volgende in hun koffertje moeten zitten:

• Kennis en vaardigheden waardoor je makkelijk start in het vervolgonderwijs
• Een goed gevoel over jezelf en je eigen kunnen
• Een nieuwsgierige houding naar anderen, je omgeving en leerstof
• Ervaring in het oplossen van eenvoudige sociale problemen als ruzie, kennismaking en hulp aanbieden
• Een enorme zin om na 8 jaar de wijde wereld in te trekken, omdat de basisschool te klein voor je is geworden

Kortom, een koffer vol belofte en reislust. Die reiskoffer is hetzelfde als 50 jaar geleden, want basisonderwijs is een aanloopje naar voortgezet onderwijs, geen einddoel. Maar wat erin zit moet wel in de wereld van vandaag passen.

Door het gebruik van digitale communicatie is de wereld veranderd en is het belangrijk om onze leerlingen ook digitale verantwoordelijkheid (digital citizenship) aan te leren.

Digitale verantwoordelijkheid, moet dat op een basisschool? Ja! Vanaf groep 6 zitten kinderen op MSN, in groep 7 hebben ze mobieltjes. In groep 8 is de verspreidingsdichtheid van computers en mobieltjes dik over de 60% (gokje). Dat zijn machtige wapens in de handen van kinderen die te jong zijn om te weten hoeveel pijn je iemand kunt doen met een welgemikte pesterij (anoniem bellen of sms-en, “grieven”/dreigen over MSN).

Digitale verantwoordelijkheid houdt in dat je anderen in hun waarde laat, ook al ben je anoniem. En dat je niet alleen informatie verzamelt, maar ook de bron vermeldt en de informatie weer moet delen. Dat je weet hoe je om moet gaan met mensen die persoonlijke dingen van je willen weten terwijl je ze niet ziet, of die gemene dingen tegen je zeggen waardoor je je eenzaam voelt.

Een ouwe reiskoffer en een kaartje naar een grotere wereld, krijgt groep 8 van ons mee. De koffer is misschien dezelfde als 50 jaar geleden, maar de kaarten horen nieuw te zijn, de reisgids van de laatste druk en het ondergoed fris gewassen.

3 Mindmap ICT / vier in balans

Deze mindmap is gebaseerd op de verdeling van Vier-in-balans van de stichting ICT op school, van 2001. Alleen het donkergroene gedeelte bevat de kerndoelen ICT. Over hardware heb ik weinig te zeggen, behalve: het hadden Apples kunnen zijn.

De leerlijnen lijken alleen te zitten in het donkergroene gedeelte. Dat komt omdat dat de kerndoelen zijn. Toch zitten ze ook in geel en paars, kijk maar:

4 Plan hardware

We zitten vast aan Microsoft Windows. De machines die zijn aangeschaft met het oog op de toekomst, moeten worden aangestuurd door een server die moeilijk te bedienen is, met programmatuur waarin we niks meer te kiezen hebben. De ceteris censeo (computeres debiunt pomes, zou Cato met me eens zijn geweest, als er toen al Apples waren geweest.) Dat moet beter worden met SKOOL, waarover nog geen vrolijke gebruikersverhalen gehoord zijn. Daar staat een evangelisch top-down fanatisme tegenover.

Blijft keuze in andere invoer over: camera’s, filmcamera, scanner, laptops, wireless LAN, printers, videorecorder met harde schijf en aansluiting op het netwerk (over 5 jaar, schat ik). En alles gebruikersvriendelijk, kidsafe en stabiel. Bij uitbreiding met laptops en een wireless LAN heb ik een duidelijke voorkeur voor Apple. Onbekenden met het beste besturingssysteem mogen me altijd vragen waarom. Brood meebrengen.

Verhouding leerlingen : computers.

We moeten een verhouding vast gaan stellen. One on One, het doel van de USA gaat te ver. Maar nu zitten we aan een verhouding van 1 computer :10 leerlingen. Een groot gedeelte van de computers kan niet in de les gebruikt worden, omdat ze op een zoldertje staan: te weinig voor een klas, te veel om niet te gebruiken. En verstorend voor handvaardigheidsles en DC.

Ik meen dat een ratio van 1 computer : 6 leerlingen, een doelstelling zou moeten zijn voor de komende 5 jaar. Sparen voor een computerlokaal of alle computers inzetten in de klas. Ik ben voor het laatste, maar ik zie met de groeiende klassen ook wel de problemen met ruimte. Er gaan geen leerlingen uit de klas omdat er een computer in moet. Een rijdende kar met laptops kan uitkomst bieden.

Ik denk overigens dat de desktops heel nuttig werk doen in de klas, wanneer ze ingezet worden voor RT, D&P, extra taak, opzoeken. Dat kun je nooit vervangen met een laptopcar. Maar taken waarbij je moet leren met de computer kun je in deze opstelling nooit doen.

5 Plan software

Administratie:

1. Administratie op directieniveau

Hier doe ik geen uitspraak over. Onderzoek en advies hierover liggen kennelijk niet meer op schoolniveau.

2. Administratie op klassenniveau

We gaan toe naar een digitale overdracht van leerlingen, opslag van gegevens. Het is onverstandig om dit via het netwerk te doen, da’s vragen om inbraak in je gegevens. Ik zou op termijn voor laptops pleiten voor leerkrachten. Dan hoef je ook niet op school te blijven om je administratie bij te werken. Bovendien log je in en uit, geen gevaar voor je gegevens als de server reset wordt. Het invoeren van toetsresultaten/observaties moet meer digitaal kunnen, methodes moeten daarop gescand worden. Uiteindelijk spaart dit kostbare tijd.

3. Administratie op zorgniveau

Het LVS is gedigitaliseerd. De signaleringsformulieren zijn dat ook in steeds grotere mate. Digitale formulieren hebben als voordeel dat ze eenduidig zijn en tegelijkertijd zo flexibel zijn dat iedere leerkracht haar ei erin kwijt zou moeten kunnen. Een digitale zorgkalender zou handig zijn.

Afscherming:

Ik ben trots op het feit dat onze school geen afscherming heeft van foute sites. Op onze school kunnen leerlingen op geweld/porno-sites terechtkomen. Wij doen niet alsof zulke dingen niet bestaan, maar bespreken waarom we niet willen dat kinderen naar zulke informatie zoeken. Het verschil tussen valse en echte informatie leren herkennen en de schadelijkheid van valse informatie is iets waar de bovenbouw mee moet leren omgaan. Informatievoorziening hieromtrent naar leerlingen en ouders moet wel verbeteren. Een Internet Users Protocol (IUP) kan tot de mogelijkheden behoren.

Drill&Practise:

Dit zijn ondersteunende programma’s, waarbij je moet denken aan herhaling om iets te onthouden of het herinneren te versnellen (automatiseren). Rekenen in de middenbouw (tafels), spellingprogramma’s en het typeprogramma kunnen hiertoe gerekend worden. Op dit moment hebben we niet veel meer van dit soort programma’s nodig. Dat kan veranderen met nieuwe methodes.

Remedial teaching:

Weg met programma’s voor de RT. Ik zou er voor pleiten om RT programma’s zo snel mogelijk op het net te zetten en leerkrachten cursussen te geven om ze in de klas in te zetten.

Toetsprogramma’s:

Ik zie het nut hiervan in (geen nakijkwerk, leerlingen kunnen op eigen tempo de toetsen doorlopen), maar er is nog te weinig. Het digitale PI-dictee is een goed voorbeeld. Misschien is het verstandig bij nieuwe methodes ook te kijken naar wat er aan toetsprogramma is.

Informatie presenteren:

Tekstverwerken, presentaties maken, schrijven, we doen het nu met Microsoft Office. Ik pleit voor een open source Office. Microsoft kost bakken geld, en compatibiliteit is geen vereiste voor oefenwerk van leerlingen. Er is geen enkele geldige reden waarom kinderen zouden moeten werken op de duurste tekstverwerker die er is. Van de handigheidjes van MSWord laten we 95% ongebruikt. Weg ermee.

Informatie verwerken:

Het maken van een presentatie heeft een lage verwerkingsopbrengst (zie mijn blog). Daarom tel ik powerpoint hier niet mee, hoewel dat in het Nederlandse taalgebied nog wel gebeurt. Ik hou het op gamebased learning, mindmapping en CSCL. Ik loop ze hieronder even na:

1. Gamebased learning:

In het kader van computervaardigheden zijn games heel handig. Doordat kinderen door beweging en geluid geprikkeld worden, leren ze omgaan met de muis, en leren ze elementaire computervaardigheden aan (aanzetten, afsluiten, programma zoeken). Doordat nieuwsgierigheid beloond wordt met een muziekje en bewegend plaatje, leer je kinderen een manier van omgaan met computerprogramma’s aan die door developers “intuitive” wordt genoemd. Putt-putt is er een voorbeeld van. Omdat intuitive de belangrijkste manier van kennismaking met software is op dit moment, is het belangrijk, deze manier vroeg aan te leren.

Educatieve games hebben bovendien een heel positieve leeropbrengst en zijn gemakkelijk in niveau naar boven (meer begaafd) en naar onder uit te breiden. “Ontdek je eigen lichaam” leert kinderen spelenderwijs een hele woordenschat aan. Maar zo zijn er veel meer spelletjes die niet te leuk voor school zijn.

“Woordenhaai” zit tussen D&P en GBL in. Daar moeten we zeker naar kijken. Typevaardigheid (typen voor kinderen wordt steeds meer arcadestyle) en techniek (bijv. Miel Monteur-serie) zijn heel goed onder GBL te vangen.

2. Mindmapping:

mindmapping is een informatieverwerkingsmethode die aansluit bij onze leesmethode Goed Gelezen en de taalmethode. In groep 7 en 8 krijgen kinderen het opdelen van informatie in een schema aangeleerd. Een mindmap-programma (desnoods als freeware) zou deze vaardigheid kunnen ondersteunen.

3. File-sharing/wiki/computer ondersteund samenwerkend leren (cscl)

Van elkaar leren is een vrij effectieve manier van informatie verwerken en delen. Schrijven over te verwerken informatie ook. Elkaar helpen bij het schrijven over te verwerken informatie maakt het overzicht beter. Deelname aan een project als kennissennet is hier een mogelijkheid. Op basisschoolniveau zelf een wiki opzetten kan ook, met software van de EU, dat is zelfs gratis. Je kunt dan zelf bepalen in hoeverre de wiki over internet gaat, dan wel binnen school blijft. Hoewel worldwidewiki het laatste stadium van informatie delen is, wil ik ‘m toch hier noemen. Dit combineert namelijk een belangrijk onderdeel van digitale verantwoordelijkheid (informatie delen) en de primaire ontwikkelingstaak van een basisschoolkind (jezelf in relatie tot anderen leren kennen).

6 Plan scholing:

Verandering is een deur, die je van binnen uit opendoet.

Leerkrachten:

·      Leerkrachten moeten een overzicht krijgen van wat er kan, en wat nuttig is. Een opstel typen is NIET handig, ook niet in de bovenbouw. Omdat het gewoon te lang duurt. Het werken met plaatjes en praatjes sluit juist wel heel goed aan, bij het nieuwe lezen én het Angelsaksische model van informatie schrijven en presenteren om het te leren. De bovenbouw een digitaal prentenboek laten maken, leert de bovenbouw presentatievaardigheden en de onderbouw lezen. Overzicht kun je aanbieden door mensen aan te moedigen proeftuintjes te beginnen. Na een tijd kun je anderen laten zien wat ervan geworden is.

·      Vanuit een overzicht kun je komen met de vraag waar mensen zich in willen verdiepen. Het overzicht is afhankelijk van proeftuintjes. Daarvoor moet er zich een voorhoede vormen. Die vorm je met materiaal: cameraatje, laptopje, software. Een voorhoede vorm je ook met faciliteit: directe hulp van ICT-ers, maar ook met de mogelijkheid Cd-rom’s mee naar huis te kunnen nemen, om ze thuis te spelen. Dit komt de muisvaardigheid, computervaardigheid en probleemoplossend vermogen van collega’s ten goede. Bovendien zien ze wanneer een spel of oefening in te zetten is. Als een collega weet hoe een spel/oefening werkt, is ze voorhoede en kan anderen informeren. Die bepalen zelf of ze zich daar ook in willen verdiepen.

·      Naast gebruik van ICT in de klas is er eigen vaardigheid van leerkrachten. Er moet in ieder geval een modulaire cursus digitaal rijbewijs op school aanwezig zijn, voor wie wil. Net als voor de kinderen moet er een bibliotheek worden gemaakt voor leerkrachten van CD-roms waarmee ze iets kunnen leren op computergebied. En daar rekenen we vanzelfsprekend ook games onder, al moet je daarbij niet meteen aan “Rome, total war” denken. (Anderzijds,...;-)

·      Wanneer je voor MSOffice blijft kiezen is Slimme Roms uitdelen (of in ieder geval aanbieden) verplicht, vind ik. School investeert dan in een stimulans om thuis en op school van dezelfde office gebruik te maken. Op schoolniveau steeds meer digitaal aangeleverde informatie vragen, schept een omgeving die mensen richting digitale informatie stuurt. Ik vind het niet teveel gevraagd van leerkrachten om in ieder geval de cursus MSWord van de bovenbouw te hebben doorlopen. Toe kunnen passen is minder noodzakelijk.

·      Dit plan is vechten tegen de bierkaai als de directie er niks in ziet. De directie kan anderzijds het belang van het plan onderstrepen door er prioriteit aan te geven. Dat zou kunnen door aan het team vragen om bij de nascholing te kijken naar ICT, omdat dat een ontwikkelingsspeerpunt is. Dat betekent dat aanvragen eerder worden gehonoreerd.

·      In het meest sombere geval kan ICT een onderdeel worden in het professioneel ontwikkelingsplan van leerkrachten. Maar het nieuwe leren zou nou juist moeten uitgaan van nieuwsgierig maken van collega’s, en het aanbieden van leuke dingen die je zou willen leren en kunnen. Bij een ICT-POP leun je toch al flink tegen de deur die je van binnen uit open wou doen.

ICT-ers:

·      Op de hoogte blijven d.m.v. cursussen en deelnemen in netwerken om good practises (en zeker ook bad practises, grassroots, hot potatoes en wat al niet meer) uit te wisselen.

7 Plan proeftuin

Hoe kun je mensen stimuleren om een proeftuin te beginnen?

Voorwaarden scheppen waardoor het gemakkelijker wordt: materiaal: camera’s (met dock) van school, gemakkelijke toegang tot aflevermappen, structuur van het netwerk verhelderen/versimpelen. Zonder dat laatste loopt alles op weinig uit: de restricties zijn te scherp, de structuur niet helder en vooral: niemand werkt ermee, dus de onbekendheid blijft.

Proeftuinen vergen ook tijdsinvestering van de ICT-Cie kant.

Zodra er dus meer bekend is over SKOOL en de mogelijkheden, gaan we daarmee oefenen.

Onderwerpen voor proeftuinen:

• Dit spel wil ik aanbieden in mijn klas omdat ... Ik heb het eerst thuis gespeeld en kan nu aanwijzingen geven aan kinderen die vastzitten.
• Deze oefening wil ik aanbieden aan dit kind omdat ... Ik heb het eerst zelf gespeeld en kan nu aanwijzingen geven aan over de aanpak.
• Ik wil graag deze sofware aanschaffen want... Ik hou er een presentatie over als het blijkt te werken.
• Ik wil een pagina maken waar kinderen gemakkelijk links kunnen vinden die passen bij wat we in de klas behandeld hebben. Ik vraag hulp, we maken samen een pagina en volgende keer kan ik het zelf.
• Ik wil een powerpoint maken (met de klas) voor een algemene ouderavond. Ik zoek uit hoe ik dat het beste kan doen, en laat ‘m draaien.
• Ik wil een collega filmen, en samen naar het filmpje kijken. Zo kan ze mij vertellen over de keuzes die ze maakt bij de omgang met een bepaald kind.
• Ik wil een webquest maken maar ik durf niet alleen...
• Ik wil weten hoe ik computers in kan zetten voor de snelle leerlingen.

Het leuke van proeftuintjes is dat je erover vertelt in de veiligheid van je bouwvergadering. Als het moeilijk is, zijn er altijd bouw-collega’s of een ICT-er die kan helpen. Als het lukt, zijn er collega’s die het ook aandurven.

8 De harde cash

Mij is niks van budget bekend. Dat komt nog.

9 Waar blijft de tijd: tijdspad

10 Waar blijft de teit: faciliteit & prioriteit

Kunnen we dit doen op 1 dag per week? Waarschijnlijk wel, cursussen niet meegerekend. Bij hardware problemen en mottige besturingssystemen komt Jan in de knel met 1 dag.

Bij een team dat eigenlijk niks wil komt de klad in Elke’s proeftuintjes. Of gaat ze in haar eentje schoffelen. Daar heb je ook niks aan.

Een meedenkende directie is prettig. Deze kan namelijk tijd en prioriteit voor scholing op de agenda zetten. Een gerichte vraag vanuit de schoolleiding naar scholingswensen op ICT-gebied geeft een speerpuntstatus van ICT weer, zeker als aan nascholing een presentatie-plicht verbonden is (“het belangrijkste wat ik heb geleerd is het volgende:...”). Met zo’n impuls kunnen we het een jaar doen.

Uitwisseling met andere scholen is belangrijk, kruisbestuiving en dwarsverbanden. Zo hoef je geen wielen uit te vinden.

0. Idee evaluatie

Kern van het idee is: computers inzetten in de les: D&P, GBL, informatieverwerkend en sociaal

1. Als het mis loopt:

·      De grootste kans op falen van dit plan zit ‘m in “te veel te snel”. Er is een kans dat niemand iets wil. Dat niemand de kansen van ICT ziet. Dan kweek je alleen meer weerstand tegen computers.

·      Weerstand tegen educatieve spellen is nog erger. Want dat is tegen computers en spelend leren.

2. Ik weet dat het geslaagd is als:

·      Computers als link naar een betekenisvolle wereld worden gebruikt.

·      Collega’s de leermogelijkheden zien van spelletjes

·      Collega’s bij ieder vak een uitbreiding op de computer kunnen noemen

3.De toekomst?

·      Dit plan is oud bij bekendwording van effectiviteitcijfers.

·      One on one is niet tegen te houden, maar dan heb ik het over de bovenbouw van de basisschool. Kleuters online? Ik dacht het niet.

·      Dit plan is waardeloos als we geen keuzes mogen maken (“wij doen niet aan Apples”), en als SKOOL net zo wankel is als de geruchten gaan.

·      Dwarsverbanden tussen scholen. Hoe? Bloggin’!

4.Up close and personal:

·      Als het mijn geld zou zijn dan zou ik het besteden aan 10 iBooks in schoolcar, en een airport. Beter te beveiligen, te halen& weer op te bergen, te integreren in een les. Doe mij maar een zelf te onderhouden wireless LAN, en een site met blog-mogelijkheid voor de bovenbouw.

·      Ik kan het mis hebben wat betreft de mogelijkheden van de PC, maar qua server geeft de geschiedenis mij gelijk. Linux? Laten we het hebben over een systeem dat teacher-proof is, en niet geek-dependant.

5.Dit past in onze visie:

·      Oefenen op de computer (D&P, GBL) kan horen tot efficiënt onderwijs.

·      Oefenen op de computer kan horen tot adaptief onderwijs, wanneer een kind oefent op het eigen niveau.

·      Werken met de computer kan horen tot betekenisvol onderwijs, zoals dat gevraagd wordt bij ontwikkelingsgericht onderwijs, een weg die de onderbouw is ingeslagen.

·      Het keuze aanbod van computers kan op een eenvoudige manier worden uitgebreid, waarbij tegemoet kan worden gekomen aan keuzebehoefte van kinderen.

·      Het speelse, luchtige element van onderwijs, waar in de visie nog geen sprake van is, maar in gesprekken wel, zit heel duidelijk in game-based learning.