Maatschappij

Burengerucht

Ad Blankestijn — Fri, 14 Jul 2006 21:14:00 GMT

Wat doe je in Japan als je je buren wilt pesten? Een man uit Kameoka, een stad ten noordwesten van Kyoto, ging naakt door zijn tuin marcheren om het echtpaar naast hem te treiteren. Nadat hij er door zijn buren op was aangesproken escaleerde de naaktloperij van de 62-jarige man. Zodra zijn buurvrouw op het balkon verscheen om de was uit te hangen vertoonde hij zich in volle glorie, trommelende op een lege emmer, en al scheldende. Het gevolg? Hij mag nu in de cel op een eetnap trommelen en niemand ziet meer of hij kleren aan heeft.

Uit: MSN-Mainichi Daily News

Alleen voor vrouwen

Ad Blankestijn — Thu, 13 Jul 2006 19:10:00 GMT

"Alleen voor vrouwen" is een nieuwe trend in Japan. Het begon allemaal met de speciale vrouwenwagons tijdens de spits in stampvolle forensentreinen die met name te lijden hadden van chikan, mannen met als hobby het onzedelijk betasten van vrouwelijke medepassagiers. Maar nu blijkt het fenomeen zich als een olievlek uit te breiden en worden we overspoeld met supermarkten, pachinko parlors, sportclubs, spas en restaurants die hetzij speciaal voor vrouwen zijn, hetzij aparte tijden hebben dat alleen dames welkom zijn. En natuurlijk woedt ook de discussie of dit allemaal wel een goede zaak is. Iedereen is het er over eens dat de aparte spitswagons een noodzakelijke vorm van bescherming zijn, maar dat geldt niet zonder meer voor de andere soorten van welhaast Victoriaanse scheiding der seksen. Er is zeker ook een economische overweging in het spel, want vrouwen bezitten veel koopkracht en een aparte supermarkt met damesartikelen vormt een aardige gimmick om klanten uit die groep te trekken. En een vrouwenspa kan zich specialiseren in aromatherapie en schoonheidsbehandelingen. Geld als motief is zelfs overduidelijk het geval bij het meest extreme geval van "alleen voor vrouwen" in Japan: een softporno bioscoop heeft de achterste rij voor vrouwen gereserveerd (zodat ze geen glurende kerels achter zich hebben) en biedt een stevige korting om ook dames eens tot een bezoekje aan hijgfilms te bewegen.

Uit: MSN-Mainichi Daily News. Mari, een blogger uit Tokyo, schrijft ook over het chikan fenomeen.

Mobiel kompas

Ad Blankestijn — Mon, 03 Jul 2006 08:18:00 GMT

Dankzij de nieuwste generatie mobieltjes met GPS en electronisch kompas, zijn reisgidsen straks overbodig. Daar sta je dan alleen in een vreemde stad... niets aan de hand, je richt je mobieltje op het fraaie historische pand tegenover je, een druk op de knop en voila, alle informatie flitst over je scherm. Na gedane bezichtiging ben je hongerig. Je selecteert de optie 'restaurant' op je telefoon, richt hem op een blok gebouwen in de buurt dat er wel aardig uitziet, en daar rollen de gegevens van verscheidene eetgelegenheden over je scherm. Als je er eentje uitkiest brengt de telefoon je er ook netjes naar toe. Hetzelfde geldt voor het hotel waar je die nacht gaat slapen. Je mobieltje wordt nog onmisbaarder dan het nu al is.

Maar alleen als je in Japan woont, want dat is het enige land ter wereld waar vanaf volgend jaar alle telefoons een verplichte GPS functie zullen hebben. Dat is uit het oogpunt van misdaadbestrijding en om verdwaalde/ontvoerde kinderen snel te kunnen localiseren, maar het is duidelijk dat het ook commercieel aangewend kan worden. De Japanners zijn er samen met het Amerikaanse bedrijf GeoVector bovenop gesprongen. Er zijn al meer dan 700.000 locaties ingevoerd en het systeem draait al volop.

Omdat je zelf het systeem om informatie moet vragen, wordt mobiele spam gelukkig voorkomen, want ik moet er niet aan denken om steeds als ik door de stad loop lastig te worden gevallen met advertenties van de winkels die ik passeer... En Big Brother? Die is er al, althans in Japan waar hij dus via de GPS in je telefoon steeds kan vaststellen waar je je bevindt, tot op twee meter nauwkeurig. Hoe dan ook, over de hele wereld lijken mensen de voorkeur aan gemak te geven boven angst voor een eventuele inbreuk op hun privacy. En je kunt die telefoon toch ook wel eens uitzetten?

Uit: IHT, via Bright.

P.S. Mobieltjes met GPS bestaan in Japan al veel langer, de eerste werden in 2001 door KDDI ingevoerd en NTT Docomo volgde in 2003. Hiermee kon je tot dusverre echter alleen een kaart downloaden van het gebied waar je je bevond, een electronisch kompas ontbrak. Dat is nu ingevoerd op verscheidene modellen van de KDDI service (hier is een voorbeeld, in het Japans, maar je kunt het electronische kompas zien in het reclamefilmpje van dit Casio toestel).

Rennai NEETs

Ad Blankestijn — Sun, 02 Jul 2006 23:55:00 GMT

NEETs ("not in Employment, Education or Training") zijn jonge mensen zonder scholing of werk die geen aanstalten maken veel uit het leven te halen. Ze gaan half slapend en ongeinteresseerd door het leven en parasiteren doorgaans op hun ouders. Een Japans tijdschrift heeft nu een enquete onder deze groep asociale jongeren gehouden waaruit blijkt dat zelfs het andere geslacht hen onverschillig laat. Niet omdat ze geen geld hebben om met een vriendin uit te gaan, of omdat ze weinig kansen hebben potentiele partners te ontmoeten, nee, het is teveel moeite. Een relatie opbouwen is hard werk en inspanning, daar hebben de NEETs nou eenmaal geen zin in. Het feit dat we in Japan hard op weg zijn naar het miljoen NEETs beloofd dus niet veel goeds voor de kelderende geboortecijfers...

Uit: Mainichi Daily News.

Cute Kitty MP3 Player

Ad Blankestijn — Wed, 28 Jun 2006 19:50:00 GMT

Cute is in, zoals we zagen, en het intussen veertigjarige katje Kitty is het summum van schattigheid. Dat wordt op allerlei manieren door eigenaar Sanrio uitgebuit - de laatste incarnatie van het poesje met de ronde oogjes en het kleine (afwezige?) mondje is een MP3 speler. Japanners zijn immers ook gek op gadgets. Klein detail: je bedient hem door op de pootjes van het poesje te duwen...

Uit: Akihabara News, via Japundit.

Schattigheid

Ad Blankestijn — Sun, 25 Jun 2006 09:20:00 GMT

Japan is het land van de schattigheid, “the country of cute,” of het om een populair vrouwbeeld gaat, om reclame-ikonen – niet voor niets is Nijntje zo populair – of speelgoed. Kawaii, “cute” is een stijl en een smaak, alles wat klein, schattig, en onschuldig is. Er zijn schattige uitdrukkingen, schattige gebaren en schattige manieren om te staan en te lopen, schattige manieren om je te kleden en om je op te maken. Maar het is eigenlijk meer dan een mode-uiting, het is eigenlijk een vorm van esthetiek. Laat negentiende-eeuwse reizigers uit Europa of Amerika zagen Japan voornamelijk als “poppenland”, ongetwijfeld discriminerend vanuit hun eigen vermeende culturle superioriteit, maar toch kleeft er nog een spoortje van die poppigheid zelfs aan het moderne Japan. Is er een ander land ter wereld waar make-up voor jonge mannen wordt verkocht? De schattigheid is ook een gewild exportartikel naar andere Aziatische landen: van Kitty, het intussen 30 jaar oude poesje, dat is uitgegroeid tot een geld-machine van bijna 1 miljard euro per jaar voor de eigenaar, het bedrijf Sanrio, tot Doraemon, in kinderboeken, anime-films en manga, in mode en design, overal wordt het Japanse ideaal geëxporteerd.

(Another icon of cuteness)

Het is niet alleen een ideaal voor kinderen en jonge mensen, ook vrouwen van middelbare leeftijd proberen er nog “cute” uit te zien. Nu heeft deze trend zelfs bejaarden bereikt, wat goed is voor de industrie, want met de oplopende vergrijzing hebben bejaarden de toekomst. Er zijn in Japan nu al 23.000 personen boven de honderd en met een geboortencijfer van 1,2 neemt de vergrijzing steeds ernstiger vormen aan.

Bejaarden kunnen natuurlijk zelf ook als lief en koddig worden voorgesteld, als de zingende honderjarige zusjes Gin-san en Kin-san die een jaar of tien geleden furore maakten, twee – inmiddels overleden – goedlachse oudjes die een CD-tje hadden volgezongen en herhaaldelijk voor de TV werden gesleept. Het nieuwste is nu, dat je ook schattige dingen die eerst alleen voor zeer jeugdigen bestemd waren, voor bejaarden kunt kopen. Het summum van deze trend is Yumel, de pop die speciaal is ontwikkeld voor eenzame oudjes. Een pop van een vijfjarig jochie, de ideale brave kleinzoon, die lieve zinnetjes kan zeggen zodat ze op hun stille kamertje wat aanspraak hebben. Als oma met de pop naar bed gaat, wenst hij zelfs beleefd “welterusten.”

Hierbij moet wel aangetekend worden dat in Japan de oudjes heel wat eenzamer zijn dan in Nederland. Wij zijn een geografisch klein landje met nauwe familiebanden, waar de zondag nog steeds vaak oma-dag is en verjaardagen met de hele familie worden gevierd. In Japan is dat onmogelijk, deels door de grote afstanden, deels door de kleinere woningen, en deels ook omdat men gewoon anders met elkaar omgaat. Familierelaties zijn vaak afstandelijker, men ziet oma vaak slechts één of twee keer per jaar, met Nieuwjaar en tijdens het Boeddhistische Allerzielen feest in midden augustus.

Hoe ver dat afstandelijke kan gaan, blijkt uit een gekke oplichtingstruc, die bij mijn weten alleen in Japan voorkomt. Dat is het “ore, ore” fenomeen. “Ore” betekent “ik” en wordt alleen door mannen gebruikt. Oma krijgt dan opeens een mannenstem aan de lijn, die ore-ore, “met mij” zegt, zonder zijn naam te noemen. De spreker pretendeert op die manier oma’s kleinzoon te zijn, die vreselijk in de klem zit omdat hij op staande voet geld nodig heeft. Dat kan bijvoorbeeld komen omdat hij een verkeersongeluk heeft veroorzaakt – in zo’n geval wordt de schuldige in Japan namelijk geacht bovenop het bedrag van de verzekering nog eens een stevig smartengeld te betalen. Of misschien heeft hij gokschulden. De stem noemt een bedrag en banknummer en oma rollatort naar de bank om haar lieve kleinzoon, voor wie ze nu eindelijk eens wat kan doen, haar spaarcentjes over te boeken. Oma is in Japan vaak zo eenzaam dat ze stem en manier van spreken van haar kleinkinderen niet eens kent. Waarschijnlijk komt er ook een stevig stuk intimidatie aan te pas.

Deze truc is de laatste jaren tot een ware epidemie uitgegroeid, er worden in totaal jaarlijks honderden miljoenen van bejaarden gestolen en vele duizenden goedgelovige oudjes tot de bedelstaf gebracht. Daders variëren van zware jongens, yakuza, tot kleine jongens, er zitten namelijk ook veel middelbare scholieren onder.

Oma is zo weinig populair in Japan dat ze alleen maar gebeld wordt door louche figuren die op haar centjes uit zijn. Ze kent de stem van haar kleinkinderen niet eens. Geen wonder dat ze graag een pop wil om wat aanspraak te hebben. Yumel, zoals de pop heet – yume betekent “droom” – , kost ongeveer 70 euro en wordt gemaakt door speelgoedfabrikant Takaratomy. Het lieve ventje heeft grote ogen en een klein neusje en gaat gekleed in een snoezig speelpakje met capuchon, in pastelblauw – er is trouwens ook een meisje met een roze pakje aan.

Oma kan aparte kleertjes bijkopen, zodat ze haar pop af en toe wat anders kan aantrekken. Yumel heeft een vocabulaire van zo’n 1200 frasen in z’n chipje zitten, en is toegerust met sensoren zodat hij het waak- en slaappatroon van oma herkent en op de zelfde tijden gaat “waken” en “slapen.” Natuurlijk dit alles vergezeld van snoezige geluidjes en bewegingen, als lodderige oogleden. Yumel kan ook versjes zingen voor oma en vraagt om cadeautjes. Er is één geruststelling: dit snoezige ventje zal haar spaarrekening niet leeghalen.

Zie ook: recent artikel dat vanuit andere hoek op hetzelfde fenomeen in gaat. Also see this long article about the whole phenomenon.

Japan's afkalvende middenklasse

Ad Blankestijn — Sat, 24 Jun 2006 10:52:00 GMT

Verscheidene studies en rapporten hebben er de laatste tijd op gewezen dat Japan's befaamde middenklasse, waartoe elke Japanner zich rekende, verleden tijd is. Het midden kalft aan twee kanten af. Aan de bovenkant is er een groep rijken bijgekomen, aan de onderkant zijn er de Freeters, de jongemensen die van het ene tijdelijke baantje naar het andere zweven. Die verdienen net genoeg om in hun eentje rond te komen, maar niet om een gezin te stichten. Verder leren ze geen skills. De onderklasse van de toekomst, worden ze dan ook genoemd.

Nog slechts 38% van de Japanners rekent zich nu tot de middenklasse, terwijl maar liefst 46% zegt daaronder te zitten - een resultaat dat weer gelijk staat aan 1958, voordat Japan's grote economische ontwikkeling begon.

Maar geld is niet alles, zegt Zenpriester Sokyu Genyu (die een aantal jaren geleden de Akutagawa prijs voor literatuur won).

"I have heard that the actual cost of producing the Japanese 10,000 yen note is about 10 yen," writes Genyu. "Its acceptance at that value is entirely conceptual. To a cat or a dog, money has no value; and a small child would doubtless prefer to play with a small-denomination coin."

"In this world," he asks, "what value would you place on your existence? If you're concerned that it's little or none, then try standing naked in natural surroundings and you'll realize your influence on nature is no more than a gratuitous windfall."

Een mooie gedachte, maar je moet zelf minstens middenklasse zijn om daar rustig over na te kunnen denken.

Uit: MSN-Mainichi Daily News.

Slapen op het werk

Ad Blankestijn — Thu, 22 Jun 2006 20:16:00 GMT

Slapen op het werk is net zoiets als vloeken in de kerk, maar in Japan wordt het nu niet alleen toegestaan maar soms zelfs gestimuleerd om de massa's werkers met een slaaptekort aan de gang te houden (en te behoeden voor karoshi, dood door te hard werken). Ik moet er wel bij zeggen dat het om korte "power naps" gedurende lunchtijd gaat, maar voor workaholic Japan is zelfs dat een vooruitgang. Bedrijven doen er expres het licht voor uit en in warenhuizen worden speciale "bureaukussens" verkocht waarmee je je hoofd comfortabel tussen je in- en uitbak kunt neervlijen. Een andere ontwikkeling zijn de "nap salons," waar vermoeiden voor een klein bedrag een bed voor een kort slaapje kunnen huren. Een voorbeeld is Napia, waarvan je vestigingen in heel Tokyo vindt. Deze dienst is ook populair bij verkopers en andere zakenmensen die veel op pad zijn. En een middelbare school op het eiland Kyushu heeft zelfs een officieel schema met hazesleepjes zodat de leerlingen die vaak ook maar vijf tot zes uur per nacht slapen, frisser zijn bij de tests - met merkbaar betere resultaten. Toch wordt bij dit alles de simpelste oplossing weer vergeten: wat zou je zeggen van allemaal om vijf uur naar huis gaan?

Uit: Washington Post, idee uit JapanProbe.

Naschrift: Op Japan Pundit staat toevallig dit stukje over een hightech kussen dat je slaap met sensoren analyseert en dan advies geeft of je overdag nog een power nap nodig hebt...

Exit Tokyo Tower?

Ad Blankestijn — Wed, 21 Jun 2006 18:54:00 GMT

Godzilla hield er niet van, de 333 meter hoge Tokyo Tower, maar toeristen zijn altijd gek geweest op deze tv-mast als rip-off van de Eiffel Tower. Hetzelfde geldt voor paartjes, die bij helder weer boven lekker romantisch samen naar de Fuji berg gaan staren. En als je wat anders zoekt is er een wassenbeeldenmuseum, een aquarium, en meer junk shops dan je ooit voor mogelijk had gehouden. Toch heeft Tokyo Tower het de laatste tijd niet makkelijk. In de eerste plaats gebouwd als televisietoren, wordt die functie nu in toenemende mate belemmerd door de vele wolkenkrabbers die in het gebied rond Tokyo Tower zijn opgetrokken - dat komt er van als je midden in de stad staat. Bovendien heeft de Japanse overheid besloten om vanaf 2011 alle analoge tv uitzendingen op zwart te zetten - iedereen die dan nog tv wil kijken moet digitaal zijn. Dat betekent nieuwe zendapparatuur en het is niet zo vreemd dat er dan meteen naar een nieuwe toren op een betere lokatie wordt gezocht.

(Photo: Tokyo Tower seen from its neighbour, Zojoji Temple)

Die lokatie is de Sumida-wijk geworden, waar een oud rangeerterrein van de Tobu spoorwegen is verkozen tot lokatie van de New Tokyo Tower, die maar liefst 600 meter hoog moet worden - de hoogste vrijstaande toren in de wereld. Daar zal een stevig staaltje ingenieurskunst voor nodig zijn, maar dat is de Japanners wel toevertrouwd. De nieuwe toren zal niet alleen Tokyo Tower van zijn primaire functie, transmitter van tv-signalen, beroven, maar ongetwijfeld ook de toeristen weglokken. Dat laatste gebeurt nu trouwens ook al door de nabije wolkenkrabber van Roppongi Hills, die ook een groot observatieplatform heeft. Het is dus de vraag wat er uiteindelijk met Tokyo Tower gaat gebeuren, vooral omdat er ook een enorme hypotheek op rust door een mislukte investering in een golfclub uit de Bubble periode.

Misschien dat Godzilla straks niet eens meer nodig is...

Quake

Ad Blankestijn — Tue, 20 Jun 2006 18:50:00 GMT

Wat wordt het monsterachtige probleem als een mega aardbeving Tokyo overdag treft, net als in 1923 (even afgezien van de doden, gewonden en de schade zelf), een probleem waar bijna niemand rekening mee houdt? 6,5 miljoen gestrande mensen, van commuters tot scholieren en toeristen! Indien het goed geoliede transport systeem wordt vernield (zoals in Kobe in 1995 ook het geval was), kunnen al deze mensen die 's ochtends de stad in komen, er onmogelijk meer uit. Lopen is ook geen echte optie, nog afgezien van de afstand (het nabije Yokohama is al 25 kilometer), want het aantal potentiele lopers is gewoon te hoog. Ze zullen elkaar simpelweg dooddrukken. (Toch is een bestseller van de afgelopen tijd een boekje met routekaarten hoe in geval van een aardbeving thuis te komen.) Maar als je niet gaat wandelen, waar moet je dan verblijven? Bij de grote stations als Tokyo en Shinjuku zullen honderdduizenden mensen staan. Daar zijn geen parken tegen bestand, en gebouwen zullen te gevaarlijk zijn, ondergrondse winkelcentra door gebrek aan electriciteit en licht ook geen optie. Hoe kunnen al die mensen van water en voedsel worden voorzien? Van dekens als het winter is? De Chiyoda wijk heeft een antwoord: laat ze helpen bij de reddingsoperaties... Maar daar zullen organisatie en training voor nodig zijn, die ik nog niet zie. Ik zelf moet in ieder geval niet denken aan de chaotische hel die zal uitbreken na een vernietigende aardbeving op klaarlichte dag in Tokyo...

Uit: Daily Yomiuri, idee Japundit.