REUK & SMAAK: Over geuren en stressvermindering
In de Volkskrant van 25 juli 2009 lazen we het volgende korte bericht:
“Geur van citroen en lavendel vermindert stress aanzienlijk
INHALEREN Wie gestresst is, heeft baat bij het opsnuiven van de geur van citroen, mango, lavendel of andere welriekende planten. Japanse wetenschappers hebben aangetoond dat het inhaleren van bepaalde geuren de chemische samenstelling van het bloed zo verandert, dat stress erdoor verminder (ACS Journal of Agriculture and Food Chemistry). De onder zoekers stelden ratten bloot aan stressvolle omstandigheden, waarna ze een aantal van hen linalool lieten inademen, een alcohol die naar rozenhout ruikt. De stressniveaus in belangrijke delen van het immuunsysteem daalden fors, tot bijna normale waarden.”
Omdat dit bericht ons enigszins ongenuanceerd voor kwam hebben we even de oorspronkelijke publicatie geraadpleegd om na te gaan of inderdaad zo'n uiteenlopend scala van geuren stressverminderend werkt. Nee dus!!
De originele publicatie is van de Japanners Nakamura, Fujiwara, Ichiro en Abe van het Technisch Research Centrum van het bedrijf Hasegawa en van de Universiteit van Tokyo. De titel van het verhaal in een wetenschappelijk tijdschrift van de American Chemical Society, te weten de Journal of Agricultural and Food Chemistry (2009, Vol. 57 (12), pp 5480-5485), luidde alsvolgt:
“Stress Repression in Restrained Rats by (R)-(-)-Linalool inhalation and Gene Expression Profiling of Their Whole Blood Cells”.
Vrij vertaald: 'Stress onderdrukking in opgewonden ratten door inhalering van (R-)-(-)-linalool en gen expressie die hun gehele bloed cellen profileren.'
(S)-(+)-linalool (R-)-(-)-linalool
Ook in de samenvetting van het verhaal geen woord over citroen, lavendel, mango of welke welriekende plant dan ook.
Hoe komt zo'n verhaal dan in de wereld? Dat komt omdat de Amerikanen over een rijke fantasie beschikken en via e! Science News(zie: <http://esciencenews.com/articles/2009/07/22/stop.and.smell.flowers>) het volgende dubieuze bericht de wereld insturen: “Stop and smell the flowers – the scent really can soothe stress. Feeling stresses? Then try savoring the scent of lemon, mango, lavender, or other fragrant plants. Etc.”
De Japanners spreken slechts over één vluchtig monoterpeen alcohol, namelijk (R)-(+)-linalool. Dit alcohol komt wel in vluchtige natuurlijke (etherische) oliën voor, ondermeer in lavendelolie. Het komt niet of slechts in zeer geringe hoeveelheden voor in citroen en mango. Het noemen van de laatste twee producten is dan ook misleidend.
Er bestaan twee stereo-isomeren of enantiomeren van linalool, te weten (R)-(-) en (S)-(+). Het eerste isomeer heet ook wel licareol heeft een fris-bloemige geur (lavendelachtig) en een enigszins houtige noot. Het twee isomeer, ook wel coriandrol genoemd, heeft zoet-bloemige geur van corianderzaad olie en bitter sinaasappelblad (petitgrain) olie.
Echte lavendel (Lavandula angustifolia)
Belangrijk is nog een conclusie uit de wetenschappelijke publicatie, namelijk: “These results suggest the possibility that odorant-induced effects can be quantitatively evaluated by analyzing the profiles of blood cells and gene expression”
Vrij vertaald: 'Deze resultaten suggereren de mogelijkheid dat door geuren geinduceerde effecten quantitatief kunnen worden geëvalueerd door analyse van de bloedcel profilen en gen-expressie.'
Hetgeen ons inziens dus een min of meer wetenschappelijke basis geeft aan aromatherapie. Het was reeds bekend dat etherische oliën (lavendel en bittere sinaasappel-bloesem olie), die rijk zijn aan linalool een rustgevend, relaxerend of sedatief effect hebben op gespannen en/of opgewonden mensen.