REUK & SMAAK: Over parfums en sex-feromonen
In 2006 verscheen bij Prometheus te Amsterdam een aardig boekwerk van Coen Simons getiteld Kijk de mens, filosofische etiquette. In de manuscript komt een hoofdstuk voor getiteld Geurtjes, waarin de auteur een interessant experiment beschrijft, te weten:
“Niet zo lang geleden voerde de universiteit in Californië een experiment uit onder een grotegroep vrouwen. De vrouwen droegen allemaal voor langere tijd hetzelfde luchtje, alleen waren bij de helft van de groep feromonen toegevoegd. Feromonen zijn seksuele lokstoffen die via de neus zo de hersenschors binnenwaaien, dwars door alle vieze en lekkere luchtjes heen. Van de vrouwen die de lokstoffen verspreidden, had 74 procent daadwerkelijk meer seksuele successen – tegenover slechts 23 procent van de vrouwen met het placeboparfum. Er waren al langer vermoedens dat de neus een soort zesde zintuig herbergt, zoiets als de sonar-installatie achter de neusgaten van de vleermuis, maar nu is er dan ook het wetenschappelijk bewijs voor”.
Als menselijke sexlokstoffen worden in de literatuur genoemd alfa-androstenol en androstenon, die beide ook als zodanig commercieel verkrijgbaar zijn. Op 1 januari 1980 beschrijft George Dodd in The New York Times dat alfa-androstenol een menselijke sexlokstof is. Het androstenol heeft een aangename zwak houtige (sandelhout) geur, androstenon daarentegen heeft een sterk onaangename (urine-achtige) geur.
Chemische structuurformule van androstenol
Luca Turin schrijft in zijn boek in The Secrete of Scent (Adventure in perfume and the science of smell) (faber and faber Londen 2006) het volgende over parfums en sex-lokstoffen:
“What perfumes are not about: memory and sex..
The other thing you hear when smell is mentioned in polite company is the question of whether fragrance works for the opposite sex the way shit work for flies. The fact of the case are, at the time of writing: (a) human pheromones exist, otherwise for example the menstrual cycles of women who share accomodation would never synchronize, and (b), as far as we know, pheromones are perceived bij a separate organ in the nasal septum that is wired directly to the engine room, bijpasses all the higher functions and simpl;y says, “Take me to yout ovaries”. No smell sensation, in other words.
Een vlinder, die een feromoon afscheidt
Er is veel onderzoek verricht naar de perceptie en transductie van sexferomonen, vooral in insecten. Er is aangetoond dat er aparte receptoren bestaan voor deze feromonen en dat de transductie van het geursignaal naar de hersenen een andere kortere weg aflegtdan bij normale geurstoffen.
Zowel Coen Simons als Luca Turin vinden echter dat parfums in het dagelijks leven een plaats verdienen naast sexferomonen en dat ze een eigen functie hebben ter verfraaiing van het leven.