REUK & SMAAK: In vijf en twintig jaar wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad
In februari 2007 bestond de wetenschapsbijlage van NRC Handelsblad 25 jaar. Daarom werden enkele maanden tevoren lezers opgeroepen om inzendingen te sturen
omtrent:
1e Wetenschap & Onderwijs stukken, die ze nog lang zijn bijgebleven en die een invloed op ze hebben gehad.
2e Of er onderwerpen ontbraken, of vragen onbeantwoord zijn gebleven.
NRC-Handelsblad : “ Eindelijk: jij vraagt, wij schrijven.“
Hieronder volgt onze bijdrage.
“Over chemoreceptie: geur- en smaak-waarneming
De laatste jaren hebben wij een tiental publicaties betreffende geur- en smaakwaarneming in de wetenschapsbijlage gevolgd en de geciteerde literatuur aan-gevraagd. Deze originele publicaties hebben wij bestudeerd en daaruit een tweetal populair-wetenschappelijke artikelen samengesteld, waaraan wij conclusies omtrent het toekomstig maatschappelijk belang van de behandelde onderwerpen hebben verbonden. Deze artikelen zijn in een Amerikaans tijdschrift gepubliceerd. (zie www.PerfumerFlavorist.com)
Ter inleiding het volgende: voor de instandhouding en het welzijn van onze soort hebben we informatie nodig. Voor het vergaren van deze informatie beschikken we over een aantal zintuigen, waaronder die voor reuk en smaak. Deze zintuigen hebben met elkaar gemeen dat zij reageren op chemische verbindingen, dat wil zeggen: bij gebruik van deze zintuigen is er sprake van chemische communicatie. De reuk- en smaakzintuigen zijn dus ls het ware antennes voor het ontvangen van chemische prikkels.
Het vermogen om via het reuk- en smaakzintuig deze prikkels te kunnen opvangen wordt chemoreceptie genoemd. Chemoreceptie bestrijkt het gehele gebied van de geur- en smaak-waarneming en wordt multidisciplinair bestudeerd.
Kinderen wordt tijdens lager en voortgezet onderwijs schrijf- en reken-vaardigheid bijgebracht; reuk- en proef-vaardigheid zijn hun echter onbekend: sterker nog deze woorden komen niet voor in de Dikke van Dale. Aankomende studenten in de geneeskunde, psychiatrie en psychologie horen veelal voor het eerst in hun leven tijdens colleges over functieleer omtrent de aspecten van sensorische waarnemingen. Begrippen als: geur- of smaak-waarnemingsdrempel, - kwaliteit,- kwantiteit en – preferentie zijn bij velen onvoldoende bekend, om over de fysiologie van geur- en smaakwaarneming maar te zwijgen.
Nederland was eeuwenlang de grootste handelaar in en verwerker van aromatische producten, zoals specerijen, koffie, thee en cacao. In Nederland was de meeste kennis ter wereld aanwezig omtrent tropische aromatische planten. De Nederlandse reuk- en smaakstoffen-industrie behoorde tot de toon-aangevenden in de wereld . Al deze feiten zijn grondig gewijzigd gedurende de laatste 25 jaar. Niet alleen zijn deze kennis, industrie en handel langzaam maar zeker uit Nederland aan het verdwijnen maar ook bepaalde beroepen, zoals natuurstoffen-chemicus, - technicus, smaakmaker en parfumeur.
De laatste twee decennia hebben zich grensverleggende ontwikkelingen voorgedaan in de wetenschap omtrent het mechanisme van de geur- en smaak-waarneming. Uit het menselijk genoom zijn nu honderden genen bekend die coderen voor reuk- en smaak-receptoren. Verschillende buitenlandse bedrijven zijn bezig met het isoleren van deze receptoren. Ze aan te brengen op bepaalde chips, waarop bestaande en nieuwe reuk- en smaakstoffen, complete voedingsmiddelen en dranken getest, verbeterd en geproduceerd kunnen worden.
Nederland is bezig op dit gebied achter te geraken. Bredere voorlichting over chemoreceptie is daarom dringend gewenst.”
Op zaterdag 24 februari 2007 verscheen het Jubileumnummer 25 jaar Wetenschap & Onderwijs van NRC Handelsblad, waarin geen letter over chemoreceptie noch
over enige vorm van zintuigelijke waarneming.